Willa Pod Dębem w Konstancinie-Jeziornie
1373-A z 20.03.1989 i z 3.09.1990
Willa Pod Dębem w Konstancinie-Jeziornie należy do najstarszych i najbardziej reprezentacyjnych rezydencji letniskowych, jakimi może poszczycić się województwo mazowieckie. Ten wyjątkowy zabytek powstał w 1902 roku u zarania dziejów podstołecznego kurortu, kiedy to zamożni mieszkańcy metropolii, jaką jest Warszawa, zaczęli masowo wznosić swoje letnie siedziby wśród sosnowych lasów. Dziś obiekt stanowi prawdziwą perłę architektury uzdrowiskowej, którą oferuje Konstancin-Jeziorna, przyciągając wzrok miłośników historii, kunsztownego detalu budowlanego oraz dawnego rzemiosła artystycznego. Położona w zielonej, willowej części miejscowości niedaleko Parku Zdrojowego rezydencja do dziś zachwyca swoją malowniczą sylwetką i starannie zachowanym charakterem z początku XX wieku.
Historia powstania i pierwsi właściciele rezydencji
Inicjatorką budowy tej okazałej siedziby była Józefa z Iwaszkiewiczów hr. Dąmbska, postać niezwykle zasłużona dla rozwoju wczesnej zabudowy letniskowej w miejscowości. Na jej zlecenie w 1902 roku wzniesiono budynek, który szybko wpisał się w prestiżowy krajobraz powstającego uzdrowiska. Projekt architektoniczny powierzono wybitnemu twórcy epoki – Józefowi Piusowi Dziekońskiemu, należącemu do grona najwybitniejszych polskich architektów przełomu XIX i XX wieku, znanemu zarówno z monumentalnych świątyń, jak i wyrafinowanej architektury rezydencjonalnej.
Losy nieruchomości przez kolejne lata były ściśle związane z rodziną fundatorki oraz sąsiednią zabudową letniskową. Zgodnie z ostatnią wolą Józefy z Iwaszkiewiczów hr. Dąmbskiej, zarówno willa „Pod Dębem”, jak i stojący tuż na sąsiedniej posesji zabytkowy pensjonat „Szwajcarka”, zostały po jej śmierci przekazane w spadku siostrzenicy – Józefie z Januszewskich Zatorskiej. W późniejszym okresie XX wieku rezydencja wielokrotnie zmieniała właścicieli, przechodząc w kolejne prywatne ręce, co jednak nie pozbawiło jej unikalnych walorów historycznych i estetycznych.
Tajemnica herbu Godziemba na elewacji budynku
Z nazwą oraz dekoracją fasady willi wiąże się niezwykle ciekawa zagadka heraldyczna, która od dziesięcioleci intryguje badaczy lokalnej historii oraz spacerowiczów podziwiających budynek z zewnątrz. Na elewacji rezydencji, bezpośrednio nad 3 łukowo sklepionymi oknami, umieszczono wyraźny kartusz herbowy przedstawiający herb rodziny Godziemba.
Wizerunek ten ukazuje sosnę o 3 konarach i 5 korzeniach osadzoną w czerwonym polu tarczy herbowej. Wśród odwiedzających i mieszkańców drzewo to było jednak bardzo często mylnie brane za dąb, co pozornie idealnie pasowało zarówno do nazwiska pierwotnej właścicielki – hrabiny Dąmbskiej – jak i do tradycyjnej nazwy samej posesji „Pod Dębem”. Ta subtelna pomyłka botaniczno-heraldyczna na stałe wpisała się w lokalny folklor i stanowi dziś niezwykle interesujący detal ikonograficzny w całym uzdrowisku.
Bryła budynku i unikalne rozwiązania architektoniczne
Pod względem konstrukcyjnym i przestrzennym obiekt jest niezwykle przemyślanym dziełem sztuki budowlanej początku XX wieku. Jest to murowany z cegły, starannie otynkowany oraz 2-kondygnacyjny budynek, który został posadowiony na planie prostokąta. Jego charakterystycznym elementem, nadającym całości malowniczego i niemal romantycznego wyrazu, jest kwadratowa, ażurowa wieża usytuowana od północnego zachodu.
Cała bryła obiektu jest mocno rozczłonkowana i urozmaicona, o bardzo wyraźnie wydzielonych częściach wschodniej oraz zachodniej. Takie zróżnicowanie planów i wysokości sprawia, że rezydencja prezentuje się niezwykle dynamicznie z każdej strony ogrodu. Do najważniejszych cech konstrukcyjnych i zewnętrznych budynku należą:
- Wielopołaciowy dach zwieńczony symetrycznymi, trójkątnymi szczytami na podwyższonych krawędziach połaci dachowych.
- Charakterystyczny dach namiotowy wieńczący kwadratową wieżę w narożniku budynku.
- Reprezentacyjne wejście do wieży od strony frontowej, zdobione głębokimi płycinami na poziomie piętra i połączone wygodnym tarasem z pozostałą częścią domu.
- Zróżnicowane otwory okienne o odmiennych kształtach, wielkościach oraz wykrojach, nadające elewacjom indywidualny rytm.
- Wyróżniające się okno w elewacji frontowej na poziomie 1. piętra, zamknięte półkoliście i starannie obwiedzione dekoracyjną opaską tynkową.
Bogata dekoracja elewacji oraz stylowe ogrodzenie
Kunszt projektowy Józefa Piusa Dziekońskiego widoczny jest nie tylko w samej kompozycji bryły, ale także w pieczołowicie opracowanym detalu architektonicznym pokrywającym ściany zewnętrzne. Elewacje obiektu zdobione są bogatą dekoracją architektoniczną w formie fryzów koronujących i kostkowych, eleganckich fryzów kordonowych poprowadzonych tuż pod okapem dachu oraz geometrycznych płycin urozmaicających gładkie płaszczyzny tynku.
Doskonałym dopełnieniem architektury samego domu jest jego bezpośrednie otoczenie. Cała posesja otoczona jest dekoracyjnym parkanem z kunsztownymi, metalowymi przęsłami, w których wzornictwie wyraźnie widoczne są kute elementy stylizowane na liście dębu – bezpośrednio nawiązujące do nazwy rezydencji. Obecnie zabytkowa willa należy do prywatnych właścicieli i znajduje się w bardzo dobrym stanie technicznym, stanowiąc wzorcowy przykład dbałości o historyczne dziedzictwo architektoniczne podwarszawskiego letniska.
Źródło: konstancinjeziorna.pl
Inne obiekty znajdujące się w:
Uzdrowisko Konstancin-Jeziorna
- Amfiteatr w Parku Zdrojowym w Konstancinie-Jeziornie
- Centrum Terapii Narządu Ruchu. Biały Dom
- Hotel Uzdrowiskowy Konstancja w Konstancinie-Jeziornie
- Park Zdrojowy w Konstancinie-Jeziornie
- Szlak pieszy czarny w Konstancinie-Jeziornie
- Szlak pieszy zielony w Konstancinie-Jeziornie
- Szlak pieszy żółty w Konstancinie-Jeziornie
- Szlaki spacerowe Stefana Żeromskiego w Konstancinie-Jeziornie
- Szpital Rehabilitacyjny - Uzdrowisko Konstancin-Zdrój
- Tężnia solankowa w Konstancinie-Jeziornie
- Willa „Anna” w Konstancinie-Jeziornie
- Willa Izyhali w Konstancinie-Jeziornie
- Willa Julia w Konstancinie-Jeziornie
- Willa Natemi w Konstancinie-Jeziornie
- Willa Pod Dębem w Konstancinie-Jeziornie
- Willa Szwajcarka w Konstancinie-Jeziornie


