Portal wschodni tunelu pod Przełęczą Kowarską

Portal wschodni tunelu pod Przełęczą Kowarską to imponujący ślad dawnej świetności inżynierii kolejowej, ukryty pośród malowniczych wzgórz Sudetów. Obiekt ten stanowi jeden z dwóch wlotów do monumentalnego, ponad kilometrowego tunelu, który przebija się pod górskim grzbietem, łącząc dolinę Jedlicy z doliną Świdnika. Zlokalizowany od strony miejscowości Ogorzelec, jest mniej znany niż jego zachodni odpowiednik, lecz równie fascynujący. Dla pasjonatów historii i turystyki industrialnej jest to miejsce obowiązkowe, oferujące podróż w czasie do epoki parowozów i wielkich inwestycji infrastrukturalnych z przełomu XIX i XX wieku.

Położenie i dostępność

Wschodni wlot do tunelu znajduje się na wysokości około 635 m n.p.m., na terenie administracyjnym wsi Ogorzelec. W przeciwieństwie do portalu zachodniego, położonego w głębokim leśnym wąwozie od strony miasta Kowary, wschodni kraniec budowli usytuowany jest w bardziej otwartym terenie. Prowadzi do niego nasyp dawnej linii kolejowej nr 308, która niegdyś stanowiła ważny szlak transportowy. Okolica ta jest stykiem dwóch pasm górskich: są to Rudawy Janowickie oraz Karkonosze, co dodaje miejscu walorów krajobrazowych. W pobliżu przebiega droga wojewódzka łącząca Kowary z miastem Kamienna Góra, co ułatwia dotarcie w ten rejon.

Architektura i konstrukcja

Portal wschodni, podobnie jak cały tunel pod Przełęczą Kowarską, został wykonany z solidnych bloków kamiennych, które miały zapewnić konstrukcji trwałość i odporność na trudne warunki geologiczne. Wlot ma kształt podkowy, charakterystyczny dla budownictwa kolejowego tamtego okresu. Kamienna obudowa portalu doskonale komponuje się z otaczającą przyrodą, tworząc niemal organiczną całość ze zboczem góry. Wchodząc do wnętrza od tej strony, można podziwiać kunszt murarski dawnych inżynierów. Tunel przebiega po łuku, więc światło dzienne szybko zanika, ustępując miejsca głębokiej ciemności i specyficznemu mikroklimatowi.

Historia linii kolejowej

Powstanie portalu wiąże się z budową odcinka kolejowego, który miał połączyć Kotlinę Jeleniogórską z Kamienną Górą. Prace rozpoczęto w 1901 roku, a ich największym wyzwaniem było pokonanie bariery, jaką stanowiła Przełęcz Kowarska. Uroczyste otwarcie trasy nastąpiło w 1905 roku. Tędy właśnie, przez wschodni portal, wyjeżdżały pociągi zmierzające w stronę węzła kolejowego w Kamiennej Górze. W latach 30. XX wieku linia została zelektryfikowana, co było wówczas synonimem nowoczesności. Po II wojnie światowej infrastruktura elektryczna została zdemontowana, a na trasę wróciły parowozy. Ostatni pociąg przejechał tędy pod koniec lat 80., a linia została oficjalnie zamknięta w 2007 roku.

Stan obecny i turystyka

Dziś portal wschodni jest niemym świadkiem historii. Tory zostały rozebrane, a teren wokół wlotu stopniowo dziczeje. Mimo to, obiekt przyciąga eksploratorów i turystów, którzy chętnie zaglądają do wnętrza góry. Od tej strony dostęp jest stosunkowo łatwy, choć wymaga przedarcia się przez zarośla porastające dawne torowisko. Woda wypływająca z wnętrza tunelu często tworzy przed portalem podmokły teren. Miejsce to jest doskonałym celem wycieczki dla osób przebywających w okolicznych kurortach, takich jak Jelenia Góra czy Karpacz, szukających mniej oczywistych atrakcji u stóp pasma Karkonosze.