Rudnik (853 m n.p.m.)

Rudnik (853 m n.p.m.) to wzniesienie o charakterystycznym kształcie wału, położone w południowo-zachodniej Polsce, w paśmie górskim Sudetów Zachodnich. Szczyt ten znajduje się w południowej części grzbietu głównego, jaki tworzą Rudawy Janowickie, stanowiąc ich naturalne zamknięcie od strony południowo-zachodniej. Góra wznosi się około 3,6 km na południowy wschód od centrum miasta Kowary, będąc wyraźnym punktem w krajobrazie okolicy. Jest to miejsce cenione zarówno przez miłośników geologii, jak i turystów poszukujących pięknych panoram.

Ukształtowanie terenu i topografia

Wzniesienie wyróżnia się specyficzną budową w formie wału o trzech wierzchołkach. Najwyższy z nich, główny wierzchołek, posiada wyraźnie zaznaczoną, kopulastą część szczytową. Pozostałe dwa, położone na północny wschód, są słabiej zaznaczone i oddzielone od siebie jedynie niewielkimi wcięciami. Powierzchnia szczytowa jest na tyle wyrównana, że boczne wierzchołki są w terenie trudno rozpoznawalne. Od strony południowej góra jest wyraźnie wydzielona przez Przełęcz Kowarską, nad którą dominuje, opadając ku niej długim, łagodnym zboczem. Z kolei zbocze zachodnie stromo schodzi w dolinę rzeki Jedlica, a wschodnie łagodniej opada w kierunku miejscowości Ogorzelec. Rudnik stanowi bliźniaczą kulminację dla wzniesienia Bobrzak, od którego oddzielony jest płytkim siodłem.

Złożona budowa geologiczna

Góra położona jest w strefie granicznej dwóch ważnych jednostek geologicznych bloku karkonosko-izerskiego. Zachodnie zbocza uformowane są z waryscyjskich granitów porfirowatych, co wiąże je z masywem karkonoskim. Partie szczytowe budują proterozoiczne gnejsy oczkowe, natomiast zbocza wschodnie składają się ze skał metamorficznych, takich jak dewońskie łupki łyszczykowe, zieleńce i amfibolity. Taka różnorodność skał, zaliczanych do "serii kowarskiej", czyni to miejsce niezwykle interesującym pod względem geologicznym. Na północno-wschodnim zboczu, na wysokości 810 m n.p.m., znajduje się okazała skałka o nazwie „Owczarek”, zbudowana z granitognejsów z żyłami aplitów, w której można znaleźć minerały takie jak granat, turmalin czy tytanit.

Historia górnictwa i poszukiwań kruszców

Masyw Rudnika był od wieków obszarem intensywnej działalności człowieka. Już w XII wieku na jego północno-zachodnich i zachodnich zboczach rozwijało się górnictwo rud żelaza. W XVIII wieku na zboczach południowo-zachodnich odkryto także złoża rud cynku i ołowiu ze srebrem, co przyczyniło się do rozwoju przemysłowego regionu. Po drugiej wojnie światowej góra stała się obiektem zainteresowania w kontekście poszukiwań uranu. Drążono tu sztolnie poszukiwawcze zarówno od strony zachodniej, jak i wschodniej, jednak prace te nie przyniosły spodziewanych efektów ekonomicznych.

Przyroda i ochrona krajobrazu

Prawie całe wzniesienie pokryte jest lasem świerkowym, w którym gdzieniegdzie występują domieszki drzew liściastych, takich jak dąb, leszczyna, brzoza, jawor czy buk. Jedynie na wschodnim zboczu, poniżej poziomu 700 m n.p.m., las ustępuje miejsca użytkom rolnym, głównie górskim łąkom. Ze względu na swoje walory przyrodnicze i krajobrazowe, Rudnik znajduje się na terenie chronionym, jakim jest Rudawski Park Krajobrazowy.

Turystyka i paralotniarstwo

Współcześnie góra jest atrakcyjnym celem wycieczek, choć planując wyprawę, warto pamiętać o specyfice wierzchołka. Sam szczyt Rudnika jest całkowicie zalesiony, przez co nie oferuje on bezpośrednich widoków na okolicę. Nie oznacza to jednak braku atrakcji krajobrazowych. Zaledwie 100 metrów na północny zachód od wierzchołka znajduje się punkt widokowy pod Rudnikiem. To odsłonięte miejsce na zboczu (ok. 850 m n.p.m.) jest jednocześnie popularnym startowiskiem dla paralotniarzy. Roztacza się stąd wspaniały widok, obejmujący miasto w dole, wschodnią część pasma Karkonosze, Lasocki Grzbiet oraz dolinę Świdnika. Ciekawostką historyczną jest fakt, że w 1778 roku, podczas wojny o sukcesję bawarską, na tych zboczach stacjonował obóz piechoty pruskiej, co dodaje temu miejscu wymiaru historycznego.

Fot. Panorama z miastem Kowary widoczna z punktu widokowego pod Rudnikiem.