Pomnik Johanna Fleidla w Mysłakowicach
Pomnik Johanna Fleidla w Mysłakowicach to niezwykle ważne świadectwo skomplikowanej i fascynującej historii, jaką skrywa w sobie ten podgórski region. Znajdująca się na terenie obszaru, jakim jest województwo dolnośląskie, gmina Mysłakowice słynie w całym kraju z unikalnej architektury i pamiątek po osadnikach z odległych, alpejskich dolin. Obiekt upamiętniający jednego z najważniejszych przywódców tyrolskich protestantów przyciąga dziś miłośników historii i stanowi kluczowy punkt na turystycznej mapie okolicy. Jego zmienne losy oraz wielokrotne relokacje doskonale odzwierciedlają burzliwe dzieje kulturowe tych ziem.
Johann Fleidl i losy tyrolskich ewangelików
Wspomniany Johann Fleidl zapisał się na kartach historii jako jeden z głównych przywódców ruchu protestanckiego, który rozwijał się prężnie w latach trzydziestych dziewiętnastego wieku na terenie katolickiego Tyrolu austriackiego. Ze względu na swoje głębokie przekonania religijne, w 1834 roku miejscowi ewangelicy spotkali się z brutalnymi represjami i ostatecznie zostali zmuszeni do opuszczenia swoich dotychczasowych, rodzinnych domów. W wyniku długich poszukiwań nowego, tolerancyjnego miejsca do życia, w 1837 roku nastąpił przełom. Głównie za sprawą osobistej determinacji samego Johanna Fleidla, ówczesny król Prus, Fryderyk Wilhelm III, wyraził oficjalną zgodę na ich bezpieczne osiedlenie w urokliwych okolicach, gdzie leżą dzisiejsze Kowary. Fleidl był postacią wybitnie zasłużoną dla swojej nowej społeczności. Jako pierwszy zawarł ewangelicki ślub w nowej ojczyźnie, żeniąc się z Sarą Baag. Zmarł 4 stycznia 1853 roku w wieku 60 lat, pozostawiając po sobie silnie zintegrowaną grupę osadników.
Burzliwe losy zabytkowego monumentu
Aby godnie uczcić pamięć tego wybitnego przywódcy, lokalna społeczność postanowiła ufundować dedykowany mu monument. Jego uroczyste odsłonięcie miało miejsce 21 września 1890 roku. Co niezwykle ciekawe, na przestrzeni wielu kolejnych dziesięcioleci rzeźba ta była wielokrotnie przenoszona z miejsca na miejsce. Początkowo obiekt ten dumnie stał na starym cmentarzu, jednak z biegiem czasu zdecydowano się na jego przesunięcie tuż przed bramę główną tej samej nekropolii. Dalsze zawirowania powojenne sprawiły, że w latach osiemdziesiątych dwudziestego wieku pomnik trafił na teren zupełnie innego, ale bardzo słynnego cmentarza. Znalazł on swoje miejsce obok zabytku, jakim jest przepiękny kościół Wang w Karpaczu, który historycznie znajdował się na terytorium ówczesnych Bierutowic (obecnie jest to miasto Karpacz). Szczęśliwie, po latach starań i gruntownym odnowieniu, monument ostatecznie powrócił do swojej historycznej kolebki. Obecnie stoi on na wyeksponowanym stanowisku reprezentacyjnym, tuż przed dawną, pruską rezydencją, którą jest zabytkowy Pałac w Mysłakowicach.
Osada tyrolska i jej unikalna architektura
Historia upamiętnionego przywódcy jest nierozerwalnie związana z niezwykłymi zabudowaniami, które do dziś można z ogromnym podziwem oglądać w tej miejscowości. Pierwsze historyczne domy tyrolskie w Mysłakowicach zostały wzniesione już w 1838 roku. Przeniesiona w całości z alpejskich dolin architektura mocno wyróżniała się na tle typowego, śląskiego budownictwa. Klasyczny dom tego typu składa się z dwóch wyraźnie połączonych ze sobą części: mieszkalnej, wykonanej z drewna, oraz gospodarczej, wzniesionej z użyciem solidnego kamienia lub trwałej cegły. Obie te strefy znajdują się zawsze pod wspólnym, rozłożystym dachem dwuspadowym, który charakteryzuje się silnie wysuniętym okapem, chroniącym niegdyś przed surowymi opadami śniegu. Najbardziej rzucającym się w oczy, bardzo charakterystycznym elementem tych alpejskich budowli są ozdobne, w całości drewniane balkony. Wsparte na misternie i bogato profilowanych wspornikach, obiegają one niemal wszystkie elewacje części mieszkalnej, znajdując się zazwyczaj na wysokości pierwszego piętra.
Zachowane dziedzictwo architektoniczne regionu
Pomimo upływu prawie dwustu lat oraz wielu trudnych wydarzeń historycznych, to unikalne alpejskie dziedzictwo architektoniczne przetrwało do naszych współczesnych czasów w zaskakująco dobrym stanie technicznym. Do dziś w całej gminie zachowało się łącznie 56 autentycznych domów tyrolskich, które wciąż pełnią funkcje mieszkalne i użytkowe. Ze względu na swoją niepowtarzalną, ogromną wartość historyczną i architektoniczną dla całego regionu, aż 16 z nich zostało oficjalnie wpisanych do państwowego rejestru zabytków. Spacer śladami dawnych osadników oraz podziwianie pomnika ich przywódcy to wyjątkowa lekcja historii, która pozwala na moment przenieść się w czasie i docenić wielokulturowe bogactwo tego urokliwego zakątka Polski.
