Pomnik Bitwy pod Iganiami - pomnik bitwy pod iganiami 4
Pomnik Bitwy pod Iganiami - pomnik bitwy pod iganiami 8
Pomnik Bitwy pod Iganiami - pomnik bitwy pod iganiami 1
Pomnik Bitwy pod Iganiami - pomnik bitwy pod iganiami 3
Pomnik Bitwy pod Iganiami - pomnik bitwy pod iganiami 2
Pomnik Bitwy pod Iganiami - pomnik bitwy pod iganiami 7
Pomnik Bitwy pod Iganiami - pomnik bitwy pod iganiami 5
Pomnik Bitwy pod Iganiami - pomnik bitwy pod iganiami 6
Pomnik Bitwy pod Iganiami - bitwa pod iganiami 10 kwietnia 1831 r xix wieczna grafika autorstwa georga benedikta wundera zrodlo polona pl
Pomnik Bitwy pod Iganiami - szkic bitwy pod iganiami 10 iv 1831 r autorstwa augusta kneisela z 1833 r polskie oddzialy zlokalizowane po lewej stronie fot mazowiecka biblioteka cyfrowe

Pomnik Bitwy pod Iganiami to wzniesiony przy drodze krajowej nr 2 w miejscowości Nowe Iganie (pomiędzy zabudowaniami wsi a stacją paliw) monument zwieńczony figurą orła, upamiętniający błyskotliwe zwycięstwo wojsk polskich w czasie powstania listopadowego. Obiekt ten, zlokalizowany kilka kilometrów na zachód od Siedlec na obszarze, który współcześnie tworzy województwo mazowieckie, zawiera wyryte inskrypcje poświęcone bohaterskim polskim pułkom oraz ich dowódcom z generałem Ignacym Prądzyńskim na czele. W pobliżu, między zabudowaniami wsi, znajduje się również krzyż upamiętniający śmierć kapitana Hipolita Stokowskiego – jednej z ostatnich polskich ofiar starcia, którego po walce trafiła rosyjska kula armatnia.

Tło strategiczne wiosennej ofensywy 1831 roku

Starcie pod Iganiami stanowiło kulminacyjny punkt udanej polskiej ofensywy wiosennej prowadzonej wzdłuż nowoczesnego traktu brzeskiego (wybudowanego w latach 1820–1823 i łączącego Warszawę z Brześciem). Po krwawej, nierozstrzygniętej bitwie pod Olszynką Grochowską z lutego 1831 roku rosyjski feldmarszałek Iwan Dybicz Zabałkański planował przeprawić się przez Wisłę na południe od stolicy. Zamiary te pokrzyżowało śmiałe uderzenie armii polskiej pod nominalnym dowództwem nowego wodza naczelnego, generała Jana Zygmunta Skrzyneckiego, opracowane przez genialnego kwatermistrza generalnego Ignacego Prądzyńskiego.

W nocy z 30 na 31 marca 1831 roku około 40 tysięcy polskich żołnierzy opuściło Warszawę, błyskawicznie rozbijając Rosjan pod Wawrem oraz w miejscowości Dębe Wielkie. Rozgromiony VI korpus generała Grigorija Rosena rozpoczął szybki odwrót szosą brzeską w kierunku Siedlec, gdzie znajdowały się kluczowe rosyjskie magazyny wojskowe oraz park artyleryjski liczący 60 dział. Prądzyński przeforsował plan śmiałego manewru obejścia pozycji Rosena przez Wodynie, aby odciąć mu drogę ucieczki i zdobyć siedleckie zapasy przed nadejściem głównych sił Dybicza.

Bitwa pod Iganiami 10 kwietnia 1831 r. XIX-wieczna grafika autorstwa Georga Benedikta Wundera, Źródło. Polona.pl

Rys. Bitwa pod Iganiami 10 kwietnia 1831 r. XIX-wieczna grafika autorstwa Georga Benedikta Wundera (źródło: Polona.pl).

Przebieg bitwy nad rzeką Muchawką 10 kwietnia 1831 roku

O świcie 10 kwietnia 1831 roku przednia straż grupy Prądzyńskiego (2. pułk ułanów pod wodzą gen. Ludwika Kickiego) rozbiła pod Domanicami brygadę rosyjskich huzarów gen. Sieviersa, a około godziny 13:00 polskie oddziały dotarły w rejon Igań. Teren sprzyjał obrońcom – 4 kilometry na zachód od Siedlec szerokim, bagnistym korytem płynęła rzeka Muchawka (wówczas Muchawiec), przez którą prowadziły trzy przeprawy: koło Igań, Żelkowa i Sekuły. Rosen zgromadził tu od 10 do 16 tysięcy żołnierzy wspieranych ogniem blisko trzydziestu dział ustawionych na wschodnim brzegu rzeki. Polskie zgrupowanie Prądzyńskiego liczyło od 7 do 11 tysięcy żołnierzy i dysponowało zaledwie 14–16 działami.

Bitwa rozpoczęła się około godziny 15:00 natarciem gen. Kickiego wspieranego przez baterię artylerii konnej majora Józefa Bema. Mimo morderczego ognia rosyjskich armat zza rzeki, prawoskrzydłowy 8. pułk piechoty zdobył wschodnią część Igań. Wówczas Rosen rzucił do kontrataku przez most trzy doborowe bataliony jegrów, wsławione w wojnie z Turcją, które wyparły Polaków ze wsi. Sytuację skomplikowało dodatkowo pojawienie się od strony Kostrzyna oddziałów gen. Faesiego.

Szkic bitwy pod Iganiami, 10 IV 1831 r. autorstwa Augusta Kneisela z 1833 r. Polskie oddziały zlokalizowane po lewej stronie. Fot. Mazowiecka Biblioteka Cyfrowe

Rys. Szkic bitwy pod Iganiami, 10 IV 1831 r. autorstwa Augusta Kneisela z 1833 r. Polskie oddziały zlokalizowane po lewej stronie (źródło: Mazowiecka Biblioteka Cyfrowa).

W krytycznym momencie Ignacy Prądzyński wykazał się niezwykłym refleksem i talentem taktycznym. Najpierw osobiście poprowadził 6 batalionów na lewym skrzydle przeciwko jeździe Sieviersa, a następnie na czele 5. pułku piechoty uderzył przez Iganie wprost na bok i tyły nacierających jegrów. Rosyjska artyleria zza Muchawki musiała przerwać ostrzał, by nie razić własnych oddziałów. W zaciętej walce na bagnety polska piechota złamała szyki nieprzyjaciela i ruszyła do wyścigu o most. Polacy pierwsi opanowali przeprawę, odcinając drogę odwrotu części rosyjskich sił.

Bilans starcia i niewykorzystana szansa strategiczna

Bój zakończył się około godziny 19:00 druzgocącym zwycięstwem oręża polskiego:

  • Straty rosyjskie: Wyniosły około 4,5–5 tysięcy żołnierzy (w tym około 1500 zabitych oraz 3000 wziętych do niewoli wraz ze sztandarem), a zdziesiątkowany korpus Rosena został wyeliminowany z dalszych działań i odesłany do Brześcia nad Bugiem.
  • Straty polskie: Zamknęły się w liczbie zaledwie 400–500 zabitych i rannych.

Mimo błyskotliwego triumfu zwycięstwo pod Iganiami nie zostało wykorzystane politycznie ani strategicznie. Naczelny wódz gen. Jan Skrzynecki przybył na pole bitwy ze swoimi oddziałami dopiero wieczorem, już po zakończeniu walk, i mimo gorących nalegań Prądzyńskiego odmówił kontynuowania natarcia na Siedlce. Gdy dwa dni później do miasta dotarły główne siły feldmarszałka Dybicza, Polacy zarządzili odwrót. W rezultacie tej opieszałości zaprzepaszczono historyczną szansę na rozbicie armii carskiej i wymuszenie korzystnych rokowań pokojowych, a inicjatywa w wojnie wkrótce powróciła w ręce Rosjan.

Źródło: wikipedia.org, instytutpolski.pl, muzhp.pl, reportaz.polskieradio.pl

Zaktualizowano dzisiaj

Dane teleadresowe

Siedlecka 12
08-103 Nowe Iganie
place
52.171500, 22.215600Skopiowano do schowka
N52º10'17.4", E22º12'56.16"Skopiowano do schowka

Cechy i udogodnienia

Wstęp bezpłatny
Dostęp 24h/7
Obiekt publiczny, dostępny dla wszystkich 24 godziny na dobę 7 dni w tygodniu (np. pomnik w parku, przydrożny krzyż itp.).
Niziny Środkowopolskie
Niż Środkowoeuropejski
Pozaalpejska Europa Środkowa
Nizina Południowopodlaska

Inne w kategorii: Upamiętnienia To najbliższe atrakcje w tej samej kategorii.

Najbliższe atrakcje W najbliższej okolicy znajduje się wiele ciekawych atrakcji. Oto niektóre z nich.

Facebook logoYouTube logo

Korzystając z tej strony akceptujesz, że w Twoim urządzeniu końcowym zostaną zainstalowane pliki cookies, które umożliwiają nam świadczenie usług. Brak zgody na pliki cookies oznacza, że pewne funkcjonalności strony mogą być niedostępne. Pamiętaj, że zawsze możesz zmienić te ustawienia. Więcej informacji znajdziesz w Polityce Cookies.

expand_less