Kościół pw. św. Wojciecha w Ostrołęce
A-583 z dnia 17.11.1986
Kościół pw. św. Wojciecha w Ostrołęce (parafialny kościół rzymskokatolicki pw. św. Wojciecha Biskupa i Męczennika) to zabytkowa świątynia położona w przemysłowej dzielnicy Wojciechowice w Ostrołęce (województwo mazowieckie). Murowany budynek powstał w 1890 roku na terenie dawnych koszar rosyjskich jako cerkiew prawosławna, a po I wojnie światowej został zaadaptowany na kościół garnizonowy. Ze względu na wartość historyczną i architektoniczną obiekt wpisano do rejestru zabytków 17 listopada 1986 roku pod numerem A-583.
Historia cerkwi garnizonowej i adaptacja na kościół katolicki
Początki świątyni wiążą się ze stacjonowaniem w Wojciechowicach oddziałów wojsk rosyjskich od 1888 roku. Dwa lata później, w 1890 roku, na terenie kompleksu koszarowego wzniesiono dla żołnierzy murowaną cerkiew prawosławną pod wezwaniem św. Piotra i św. Pawła. W tym samym roku wybudowano również sąsiednią murowaną plebanię, również objętą ochroną konserwatorską w rejestrze zabytków.
Latem 1915 roku, podczas działań I wojny światowej, wojska niemieckie wyparły Rosjan z miasta. Nowe władze okupacyjne początkowo przekształciły cerkiew w zbór protestancki dla swoich żołnierzy, a następnie przeznaczyły budynek na magazyn wojskowy. Przełom nastąpił pod koniec wojny – po przejęciu obiektu przez katolików i przybyciu 26 maja 1918 roku ze Lwowa do Ostrołęki 5 Pułku Ułanów Zasławskich dowództwo formacji podjęło decyzję o pełnej adaptacji dawnej cerkwi na świątynię rzymskokatolicką. W okresie dwudziestolecia międzywojennego obiekt pełnił funkcję kościoła garnizonowego.
Powojenna odbudowa i działalność księży pallotynów
Podczas okupacji niemieckiej w trakcie II wojny światowej świątynia ponownie została zamieniona w magazyn wojskowy. Po zakończeniu działań wojennych budynek pozostawał nieczynny aż do 1957 roku (w tym w latach 1952–1957 był całkowicie zamknięty). Dopiero w latach 1958–1961 staraniem ks. J. Kaczyńskiego przeprowadzono gruntowny remont zniszczonego wnętrza oraz dobudowano dwie zakrystie, przywracając obiekt do regularnego użytku liturgicznego.
Nowy rozdział w dziejach świątyni rozpoczął się w 1975 roku wraz z przybyciem do Ostrołęki księży pallotynów ze Stowarzyszenia Apostolstwa Katolickiego, którym powierzono opiekę duszpasterską nad kościołem. 1 kwietnia 1981 roku biskup łomżyński Mikołaj Sasinowski erygował parafię pw. św. Wojciecha Biskupa i Męczennika w Ostrołęce. W 1985 roku dzięki staraniom pallotynów przeprowadzono rozbudowę zarówno samego kościoła, jak i zabytkowej plebanii z 1890 roku. Uroczystej konsekracji świątyni dokonał 23 czerwca 2018 roku biskup łomżyński Janusz Stepnowski.
Architektura zabytkowego zespołu kościelnego w Wojciechowicach
Bryła kościoła zachowała czytelne cechy architektury sakralnej z końca XIX wieku, ukształtowane pierwotnie na potrzeby wojskowej świątyni garnizonowej, a następnie przekształcone w trakcie XX-wiecznych rozbudów. Najważniejsze elementy zabytkowego założenia obejmują:
- Budynek kościoła z 1890 roku: Murowana świątynia posadowiona na terenie dawnych koszar w Wojciechowicach, rozbudowana o dwie zakrystie w latach 1958–1961 oraz powiększona w 1985 roku.
- Zabytkowa plebania z 1890 roku: Murowany gmach wzniesiony równocześnie z dawną cerkwią, rozbudowany przez księży pallotynów w 1985 roku i wpisany do rejestru zabytków.
- Wnętrze o charakterze garnizonowo-parafialnym: Przestrzeń dostosowana do potrzeb wspólnoty parafialnej, łącząca historyczną strukturę murów z powojennym wystrojem prezbiterium i nawy.
Parafia i kaplice filialne w Ostrołęce oraz Laskowcu
Parafia pw. św. Wojciecha Biskupa i Męczennika należy do dekanatu Ostrołęka – św. Antoniego (którego główną świątynią jest kościół pw. św. Antoniego w Ostrołęce) w diecezji łomżyńskiej oraz metropolii białostockiej i skupia blisko 2950 wiernych. Oprócz kościoła parafialnego w Wojciechowicach duszpasterstwo obejmuje trzy kaplice filialne:
- Kaplica pw. Wszystkich Świętych w Ostrołęce: Położona na terenie miejscowego cmentarza.
- Kaplica pw. św. Wincentego Pallottiego w Laskowcu: Wzniesiona w latach 1993–1997 i obsługiwana codziennie przez jednego z księży wikariuszy. W latach 2000–2009 przeprowadzono prace wykończeniowe jej wnętrza, zagospodarowano otoczenie, wybudowano nową dzwonnicę oraz ufundowano dzwony.
- Kaplica w zakładzie poprawczym w Laskowcu: Ośrodek duszpasterski służący wychowankom placówki.
Zwiedzanie kościoła w Wojciechowicach jest bezpłatne (zaleca się wizytę poza godzinami sprawowania nabożeństw). Podczas pobytu w mieście warto odwiedzić również inne historyczne miejsca Ostrołęki, w tym Mauzoleum bitwy pod Ostrołęką oraz Muzeum Kultury Kurpiowskiej w Ostrołęce.
Źródło: wikipedia.org, zabytek.pl, parafie.diecezja.lomza.pl


