Kanał Staropole

Kanał Staropole to ciek wodny położony w województwie lubuskim, przepływający przez powiat międzyrzecki i świebodziński. Jego źródła znajdują się na wysokości 79,7 m n.p.m., a ujście do jeziora Paklicko Wielkie – na 64,7 m n.p.m. Kanał biegnie przez miejscowości Wysoka, Boryszyn i Staropole, tworząc malowniczy krajobraz regionu Międzyrzeckiego Rejonu Umocnionego. Jego przebieg i budowa są nie tylko efektem naturalnych procesów, ale również wynikiem inżynierii wojskowej z lat 30. XX wieku.

Kanał jako element Międzyrzeckiego Rejonu Umocnionego

W połowie lat 30. XX wieku Niemcy włączyli Kanał Staropole w system przeszkód wodnych Międzyrzeckiego Rejonu Umocnionego (MRU). Wówczas cieki naturalne zostały poszerzone i przekształcone w kanały forteczne, które miały utrudniać przemieszczanie się wojsk przeciwnika. Poszczególne odcinki Kanału Staropole otrzymały numery 718, 716, 715a oraz 715b. W pobliżu przepustów wodnych wybudowano Panzerwerki, czyli betonowe obiekty forteczne, m.in. nr 778 w Boryszynie i nr 780 w Staropolu.

Dzięki temu Kanał Staropole stał się integralnym elementem systemu obronnego MRU, jednego z największych kompleksów fortyfikacyjnych Europy. Do 1934 roku ciek był znany pod nazwą Mühlen Fliess, co w tłumaczeniu oznaczało „strugę młyńską”.

Przyroda i ochrona środowiska

Górny bieg Kanału Staropole znajduje się na terenie zespołu przyrodniczo-krajobrazowego Uroczyska Międzyrzeckiego Rejonu Umocnionego, który objęty jest ochroną w ramach programu Natura 2000 – Nietoperek. To obszar o ogromnym znaczeniu ekologicznym, będący siedliskiem rzadkich gatunków nietoperzy i ptaków wodnych. Dolny odcinek kanału położony jest z kolei w granicach obszaru chronionego krajobrazu Rynna Paklicy i Ołoboku, znanego z bogatej flory i fauny oraz malowniczych krajobrazów polodowcowych.

Hydrologia i klasyfikacja

Kanał Staropole charakteryzuje się zmiennym przepływem wody – w 2003 roku wynosił on wiosną około 208 dm³/s, a latem 78 dm³/s. Według danych hydrologicznych jest on często klasyfikowany jako górny bieg rzeki Paklicy, co potwierdzają liczne opracowania naukowe. Dzięki temu stanowi ważny element systemu wodnego regionu i ma znaczenie zarówno przyrodnicze, jak i historyczne.

Kanał Staropole dziś

Obecnie Kanał Staropole jest miejscem interesującym zarówno dla miłośników historii, jak i przyrody. Spacerując wzdłuż jego brzegów, można dostrzec pozostałości dawnych umocnień, a także cieszyć się spokojem przyrody obszarów chronionych. To doskonały punkt na trasie turystycznej Międzyrzeckiego Rejonu Umocnionego, łączący walory militarne, krajobrazowe i edukacyjne.