Kościół pw. Wniebowzięcia NMP w Wojanowie

Kościół pw. Wniebowzięcia NMP w Wojanowie to jeden z najciekawszych obiektów sakralnych, jakie skrywa Kotlina Jeleniogórska. Świątynia ta, pełniąc funkcję kościoła filialnego, stanowi niezwykłe kompendium wiedzy o sztuce i historii regionu, łącząc w swojej bryle elementy od wczesnego gotyku po barok. Usytuowany w malowniczym otoczeniu, budynek jest nie tylko miejscem kultu, ale także mauzoleum znamienitych rodów, które przez wieki kształtowały oblicze miejscowości Wojanów. Choć pierwsze wzmianki o samej wsi pochodzą z 1281 roku, to historia samej budowli sakralnej jest znacznie głębsza i pełna fascynujących detali architektonicznych.

Dzieje budowy i ewolucja stylistyczna

Początki istnienia wspólnoty wiernych w tym miejscu sięgają XIII wieku, o czym świadczy wzmianka o proboszczu Henricusie z 1318 roku. Analiza stylistyczna sugeruje, że obecny kościół powstał na przełomie XIII i XIV wieku. Zachował on typowy dla tamtego okresu układ przestrzenny, obejmujący węższe i niższe, dwuprzęsłowe prezbiterium oraz szerszą nawę salową. Na przestrzeni stuleci świątynia była wielokrotnie rozbudowywana i modernizowana:

• W drugiej połowie XVI wieku dobudowano wieżę na osi zachodniej, kaplicę na osi oraz lożę kolatorską.
• Z 1608 roku pochodzi imponujący drewniany strop kasetonowy nad nawą.
• W XVIII wieku do południowej ściany nawy dobudowano kaplicę św. Agnieszki, a otwory okienne uzyskały współczesny kształt.

Unikalny zespół epitafiów i nagrobków

Jednym z najcenniejszych elementów kościoła jest zespół kamiennych płyt nagrobnych, które stanowią unikatową galerię sztuki sepulkralnej na terenie Gminy Mysłakowice. Wzdłuż północnej ściany korpusu i wieży ustawiono dziesięć płyt nagrobnych przedstawicieli rodów Schaffgotschów i Zedlitzów, datowanych na lata 1508–1633. Wewnątrz kościoła oraz w mauzoleum znajduje się drugi zespół epitafiów, wśród których wyróżnia się kunsztownie wykonane epitafium Ulricha Schaffgotscha z 1563 roku. Są one bezcennym źródłem informacji o strojach, heraldyce i pozycji społecznej dawnych właścicieli dóbr wojanowskich.

Skarby wnętrza – od gotyku po barok

Mimo że wspaniały gotycki tryptyk z XV wieku trafił do muzeum we Wrocławiu, wnętrze świątyni nadal oszałamia bogactwem. Na belce łuku tęczowego znajduje się późnogotycka grupa rzeźbiarska Ukrzyżowania z postaciami Matki Boskiej i Jana Ewangelisty. Warto również zwrócić uwagę na cylindryczną chrzcielnicę zdobioną motywem gałązki oliwnej.

W prezbiterium centralne miejsce zajmuje barokowy ołtarz z około 1720 roku, przedstawiający scenę Wniebowzięcia Marii. Uwagę przyciągają także renesansowe loże kolatorskie z malowanymi herbami oraz gotycko-renesansowe stalle. Pomiędzy prezbiterium a nawą umieszczono cenną ambonę z 1607 roku, która jest doskonałym przykładem późnorenesansowego snycerstwa.

Malowidła empor i stan zachowania

Nawę kościoła zdobią drewniane empory z balustradami, na których wymalowano wizerunki świętych oraz alegoryczne emblematy opatrzone łacińskimi sentencjami. Niestety, czas nie oszczędził tych dekoracji. Obecnie stan zachowania empor jest bardzo zły – malowidła łuszczą się i odpadają, co wymaga pilnych prac konserwatorskich, aby ocalić te unikalne treści symboliczne dla przyszłych pokoleń.

Architektoniczne detale i ciekawostki

Kościół kryje w sobie wiele detali, które zachwycą każdego miłośnika historii. W kaplicy za prezbiterium znajdują się renesansowe drzwi prowadzące na emporę, zdobione ornamentem groteskowym wykonanym techniką en grisaille. Warto również odnaleźć małe sakramentarium w formie ostrołukowej wnęki z ozdobną kratą. Całość budowli, osadzonej w krajobrazie, nad którym górują pobliskie Karkonosze, tworzy niezapomniany widok, łączący surowość kamienia z finezją renesansowych i barokowych zdobień.

Parafia i życie religijne

Obecnie Parafia Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Wojanowie należy do dekanatu Jelenia Góra Wschód w diecezji legnickiej. Choć kościół jest filią, regularnie odbywają się tu nabożeństwa, a opieka duszpasterska sprawowana przez księży archidiecezjalnych pozwala utrzymać tę historyczną świątynię jako żywy ośrodek wiary. Erygowana w XIV wieku parafia do dziś kontynuuje tradycje religijne zapoczątkowane przed wiekami na tych ziemiach.