Dom modlitwy z Rząśnika w Łomnicy

Dom modlitwy z Rząśnika w Łomnicy to niezwykły zabytek, który stał się symbolem ratowania dziedzictwa kulturowego Dolnego Śląska. Ten ewangelicki obiekt sakralny, pierwotnie wybudowany w 1748 roku we wsi Rząśnik w Górach Kaczawskich, uniknął smutnego losu wielu podobnych budowli, które po 1945 roku popadły w ruinę. Dzięki determinacji pasjonatów historii, został on przeniesiony i pieczołowicie zrekonstruowany na terenie majątku w miejscowości Łomnica, stając się unikalną atrakcją turystyczną i kulturalną regionu.

Architektura i konstrukcja szkieletowa

Budynek reprezentuje charakterystyczny dla regionu styl architektury ryglowej, zwanej potocznie szachulcową. Wzniesiono go na planie prostokąta, z drewnianym szkieletem wypełnionym cegłą, co nadaje mu wyjątkowy wygląd. Całość przykryta jest dachem naczółkowym. Do nawy głównej, od strony krótszych boków, przylegają wieloboczne przybudówki. Wnętrze, choć proste, zachwyca surowym pięknem drewnianej konstrukcji. Jest to ostatni zachowany oryginalny obiekt tego typu na terenie województwa dolnośląskiego, co czyni go perłą architektury sakralnej.

Burzliwa historia i "Śląska Tolerancja"

Historia domu modlitwy wiąże się nierozerwalnie z losami śląskich protestantów. Po wojnie trzydziestoletniej i pokoju westfalskim (1648), ewangelicy mogli wznosić świątynie jedynie w wyznaczonych miastach (tzw. Kościoły Pokoju w miastach Jawor, Świdnica i Głogów). Dopiero przejęcie Śląska przez Prusy w 1742 roku i polityka tolerancji króla Fryderyka II Wielkiego umożliwiły budowę tzw. domów modlitwy (Bethaus). Powstało ich wówczas ponad 200, w tym ten w Rząśniku, który służył wiernym aż do 1946 roku.

Ciekawym epizodem w dziejach budynku był pożar w 1919 roku, spowodowany uderzeniem pioruna. Świątynię odbudowano w 1923 roku, zachowując jej barokowy styl, ale stosując nowocześniejsze techniki ciesielskie. W odbudowie brał udział m.in. późniejszy konserwator zabytków prof. Günther Grundmann, co świadczy o dużej dbałości o detale historyczne już w tamtym okresie.

Od magazynu owoców do centrum kultury

Po II wojnie światowej, podobnie jak wiele innych ewangelickich świątyń w miejscowościach takich jak Kowary, Stara Kamienica czy Piechowice, budynek przestał pełnić funkcje sakralne. Przez dziesięciolecia służył jako magazyn owoców, popadając w coraz większą ruinę. W 2008 roku groziła mu całkowita rozbiórka. Wówczas to właściciele Pałacu w Łomnicy wraz ze Stowarzyszeniem Pielęgnacji Kultury i Sztuki Śląska podjęli heroiczną decyzję o ratowaniu zabytku. Budynek rozebrano, a ocalałe elementy przewieziono do Łomnicy.

Rekonstrukcja i nowe życie

Proces odbudowy rozpoczął się w 2017 roku i trwał trzy lata. Polscy i niemieccy cieśle, używając tradycyjnych technik sprzed ponad 250 lat, odtworzyli konstrukcję budynku z niezwykłą precyzją. Uroczyste otwarcie nastąpiło 8 lipca 2020 roku. Dziś Dom Modlitwy pełni funkcję ekumenicznego centrum kultury – miejsca spotkań, koncertów, spektakli i uroczystości, łącząc historię z teraźniejszością i stanowiąc ważny punkt na mapie atrakcji, jakie oferuje Kotlina Jeleniogórska. Obiekt ten idealnie uzupełnia zabytkowy zespół pałacowo-folwarczny w Łomnicy, wypełniając lukę w historycznej zabudowie.