Pałac w Wojanowie-Bobrowie

Pałac w Wojanowie-Bobrowie, znany również jako pałac w Bobrowie, to jedna z najbardziej fascynujących, a zarazem bolesnych kart w rejestrze zabytków regionu. Ta imponująca budowla, zlokalizowana na wysokiej skarpie nad rzeką Bóbr, wznosi się na styku krain geograficznych: pasma Karkonosze, Gór Kaczawskich oraz malowniczych Rudaw Janowickich. Obiekt ten, choć obecnie znajduje się w stanie wymagającym pilnej interwencji konserwatorskiej, wciąż zachwyca swoją bryłą i bogatą historią, która sięga czasów średniowiecza. Stanowi on istotny element dziedzictwa kulturowego, jakie posiada Gmina Mysłakowice.

Od średniowiecznej wieży do szlacheckiej rezydencji

Początki murowanego budownictwa w tym miejscu datuje się na około 1450 rok. Wówczas wzniesiono tu obiekt, który pełnił strategiczną funkcję strażniczą przy przeprawie przez rzekę Bóbr. Choć historycy nie mają pewności, czy była to wieża obronna czy niewielki zamek, wiadomo, że już w XV wieku majątek w Bobrowie należał do potężnej rodziny Schaffgotschów. W kolejnych stuleciach wieś, znana pod niemiecką nazwą Boberstein, zmieniała właścicieli, co bezpośrednio wpływało na wygląd siedziby. Na przełomie XVI i XVII wieku Nickel von Zedlitz wybudował tu prosty, kamienny dwór, który stał się fundamentem pod przyszły pałac.

Wojna trzydziestoletnia nie oszczędziła zabudowań, co wymusiło na kolejnym przedstawicielu rodu, Carlu von Zedlitzu, gruntowną odbudowę. W późniejszych latach majątek przechodził przez ręce Anny von Nostitz, zakonu jezuitów z miejscowości Jelenia Góra, a także rodzin von Buchs i von Rothkirch. Każdy z tych okresów odciskał piętno na architekturze obiektu, przekształcając go z obronnej budowli w reprezentacyjną rezydencję.

Złoty wiek i wielka przebudowa Hansa von Deckera

Dzisiejsza forma, jaką prezentuje pałac w Bobrowie, to w głównej mierze zasługa Hansa Rudolfa von Deckera, który stał się właścicielem majątku pod koniec XIX wieku. W 1894 roku zlecił on generalną przebudowę posiadłości wybitnemu berlińskiemu architektowi, Paulowi Roetgerowi. To właśnie wtedy rezydencja zyskała swój unikatowy, neorenesansowy charakter, łączący wpływy francuskie i niderlandzkie. Budowla otrzymała liczne wieżyczki, szczyty i wykusze, które nadały jej bajkowy, niemal forteczny wygląd. Charakterystycznym elementem stała się brama wjazdowa ze słupami zwieńczonymi kamiennymi lwami trzymającymi herby rodziny von Decker.

Mroczne czasy II wojny światowej i powojenna degradacja

Historia XX wieku obeszła się z pałacem brutalnie. Przed wybuchem II wojny światowej obiekt stał się własnością rządu III Rzeszy i służył jako ośrodek szkoleniowy SA. W zabudowaniach folwarcznych zorganizowano obóz przejściowy dla ludności żydowskiej ze Śląska i Wielkopolski, a później przetrzymywano tu internowanych z Luksemburga. Po 1945 roku pałac zajęła Armia Radziecka, a w późniejszych dekadach pełnił on skrajnie różne funkcje: od ośrodka dla uchodźców z Grecji, przez dom poprawczy, po siedzibę PGR i Inspektoratu Obrony Cywilnej.

Brak stałego gospodarza od końca lat 60. XX wieku doprowadził do postępującej ruiny. Choć miejscowość Łomnica czy pobliski Wojanów doczekały się rewitalizacji swoich pałaców, obiekt w Bobrowie miał mniej szczęścia. Mimo że w latach 90. podejmowano próby adaptacji budynku na cele hotelowe przez Polsko-Niemieckie Stowarzyszenie, inwestycje nie zostały dokończone.

Architektura i wnętrza pałacu na skarpie

Pałac w Wojanowie-Bobrowie został wzniesiony na planie czworoboku jako budowla trójkondygnacyjna. Najbardziej rzucającym się w oczy elementem jest centralna, masywna wieża oraz dwukondygnacyjny ryzalit wejściowy zwieńczony kopułą. Mimo ogromnych zniszczeń, wewnątrz zachowały się pewne detale architektoniczne:

• sklepienia kolebkowe w dużej sali na pierwszym piętrze;
• hol wejściowy z czteroprzęsłowym sklepieniem wspartym na kolumnach;
• oryginalne płytki terakotowe o bogatej ornamentyce;
• fragmenty polichromii na ścianach w obrębie klatek schodowych.

Do pałacu przylega park oraz kompleks zabudowań gospodarczych, które razem tworzą zwarty, obronny układ przestrzenny. Od strony rzeki budynek zdobi taras, z którego niegdyś rozpościerał się widok na Kotlina Jeleniogórska i otaczające ją pasma górskie.

Legendy i współczesność

Jak każdy szanujący się zamek, tak i ten w Bobrowie ma swoje legendy. Podania głoszą, że w Wielki Piątek przez bramę przejeżdża tajemniczy rycerz trzymający pod pachą własną głowę. Inni wspominają o cichym płaczu dziewczęcia, które według ludowych przekazów zostało ukarane niewykonalnym zadaniem łowienia ryb garnkiem bez dna. Obecnie obiekt jest własnością prywatną i ze względu na zły stan techniczny pozostaje ogrodzony oraz niedostępny dla turystów. Widok niszczejącej perły architektury neorenesansowej budzi smutek, jednak wciąż tli się nadzieja, że ten niezwykły zabytek odzyska dawny blask i stanie się kolejną perłą na szlaku Doliny Pałaców i Ogrodów.