Kopalnia Guido w Zabrzu
1342/87 z 26/02/1987
Kopalnia Guido w Zabrzu to jedna z najbardziej rozpoznawalnych atrakcji turystyki przemysłowej w Polsce i jeden z symboli śląskiego dziedzictwa górniczego. Zjazd górniczą windą na głębokość nawet 355 metrów pozwala odkryć prawdziwe oblicze pracy pod ziemią — od XIX-wiecznych wyrobisk po nowoczesne maszyny i unikatowe przestrzenie kulturalne.
Historia kopalni i jej twórca
Historia Kopalni Guido sięga roku 1855, gdy książę Guido Henckel von Donnersmarck, śląski przemysłowiec i właściciel hut, założył zakład wydobywczy noszący jego imię. Kopalnia miała dostarczać węgiel dla pobliskiej huty należącej do tego samego właściciela. Przez kolejne dziesięciolecia Guido rozwijała się wraz z przemysłem regionu, by ostatecznie zaprzestać wydobycia w 1928 roku.
W okresie powojennym wyrobiska włączono w strukturę kopalni Makoszowy, a w 1967 roku obiekt przekształcono w Kopalnię Doświadczalną Węgla Kamiennego M-300, gdzie testowano maszyny górnicze z gliwickiego KOMAG-u. W 1982 roku udostępniono ją turystom jako Skansen Górniczy Guido, jednak problemy z wentylacją doprowadziły do jego zamknięcia w latach 90.
Dzięki zaangażowaniu władz miasta i pasjonatów górnictwa, 16 czerwca 2007 roku kopalnia ponownie otworzyła swoje podwoje. Dziś działa jako oddział Muzeum Górnictwa Węglowego w Zabrzu i stanowi jedną z najważniejszych atrakcji na Szlaku Zabytków Techniki.
Poziom 170 metrów – święta Barbara i początki mechanizacji
Zwiedzanie Kopalni Guido rozpoczyna się od zjazdu na poziom 170 metrów, zwany poziomem św. Barbary. To część poświęcona pracy górników z początku XX wieku, kiedy rozwój mechanizacji zmieniał oblicze górnictwa, a kult patronki górników był szczególnie silny.
Wśród atrakcji tego poziomu znajduje się niezwykła kaplica św. Barbary, pełna symboliki i emocji. Multimedia i inscenizacje prezentują niebezpieczne momenty pracy pod ziemią, takie jak urabianie węgla, kontrolowane wybuchy czy zalania chodników.
Poziom 320 metrów – serce kopalni i życie pod ziemią
Drugi etap zwiedzania prowadzi na poziom 320 metrów, gdzie turyści mogą zobaczyć XX-wieczną kopalnię w pełnej okazałości. Trasa o długości 2,5 km to realistyczne spotkanie z ciężką pracą górników — działające kombajny, przenośniki i sieć chodników pokazują codzienność pod ziemią.
To właśnie tutaj działa najniżej położony pub w Europie — Pub Guido, zlokalizowany 320 metrów pod ziemią. W surowych, kamiennych wnętrzach można napić się piwa i spróbować śląskiej kuchni, dosłownie w sercu ziemi.
Kopalnia to również przestrzeń dla kultury. Cykl Muzyka na poziomie oraz Teatr na poziomie przyciąga artystów i widzów z całej Polski, tworząc niepowtarzalny klimat spotkania sztuki i przemysłu.
Poziom 355 metrów – w sercu ziemi
Najgłębszy, nowo otwarty poziom 355 metrów, to najbardziej surowa i ekstremalna część Kopalni Guido. Panuje tu absolutna cisza i mrok, przerywany jedynie światłem lamp górniczych. To miejsce, gdzie można poczuć prawdziwy respekt wobec natury i trud pracy pod ziemią.
Zwieńczeniem trasy jest przejście przez ponad stumetrową ścianę węglową — ostatnie miejsce fedrunku w historii kopalni.
Podziemna Szychta – ekstremalne doświadczenie
Dla poszukiwaczy mocnych wrażeń Kopalnia Guido przygotowała wyjątkową atrakcję – Podziemną Szychtę. To realistyczna symulacja pracy górnika, w której uczestnicy zjeżdżają w dół, zakładają hełmy i wykonują polecenia sztygara, budując lutnie wentylacyjne i montując rurociągi. Adrenalina, pot i emocje – wszystko w prawdziwym górniczym klimacie.
Strefa K8 i wydarzenia kulturalne
Kopalnia Guido to także przestrzeń spotkań i kultury. W Strefie K8, 320 metrów pod ziemią, odbywają się koncerty, spektakle, wystawy oraz eventy firmowe. Surowe wnętrza dawnych komór górniczych tworzą niepowtarzalną scenerię, w której nowoczesność przenika się z historią.
Kopalnia Guido – Pomnik Historii
14 lipca 2020 roku Kopalnia Guido została wpisana na listę Pomników Historii – wyróżnienia nadawanego obiektom o wyjątkowym znaczeniu dla dziedzictwa narodowego. To potwierdzenie jej rangi jako jednego z najcenniejszych zabytków techniki w Polsce.
Miejsce, które trzeba zobaczyć
Kopalnia Guido w Zabrzu to obowiązkowy punkt na mapie turystyki przemysłowej Śląska. Zjazd setki metrów pod ziemię, spotkanie z historią górnictwa i możliwość wypicia piwa w najgłębszym pubie w Europie sprawiają, że jest to doświadczenie, którego nie sposób zapomnieć.
Powstanie kopalni "GUIDO" wiąże się z XIX wieczną rewolucją przemysłową na Śląsku. Książę Guido Henckel von Donnersmarck, wielki magnat ziemski i przemysłowy tego okresu był założycielem i właścicielem kopalni nazwaną jego imieniem, która powstała w 1855 roku dla eksploatacji węgla Kamiennego na potrzeby huty, również do niego należącej.
Po wyeksploatowaniu złóż węgla kopalnię przekształcono w centralny węzeł odwadniania w rejonie, stracił on jednak na znaczeniu w latach 30-tych XX wieku, kiedy to kopalnie, którym służył, zaczęły wydobywać węgiel na niższych pokładach. Od tego czasu kopalnia GUIDO znalazła się na marginesie działalności górniczej, a po II wojnie światowej stała się nieczynnym rejonem Kopalni Makoszowy (Dzisiaj Kopalnia Sośnica-Makoszowy).
W roku 1967, na bazie zakładu Górniczego, została utworzona "Kopalnia Doświadczalna Węgla Kamiennego M-300", w której były prowadzone doświadczenia eksploatacyjne z maszynami górniczymi, produkowanymi w zakładach KOMAG - Gliwice. W roku 1982 na terenie tej kopalni został uruchomiony "Skansen Górniczy Guido", który niestety w 1996 roku zakończył swoją działalność. Już wtedy była to jedyna kopalnia węgla kamiennego udostępniona dla ruchu turystycznego. W 1987 roku Wojewódzki Konserwator Zabytków wpisał stare XIX - wieczne wyrobiska, budynki maszyny wyciągowej i nadszybia, a także działaniom wielu ludzi, którym leży na sercu zachowanie dziedzictwa przemysłowego naszego regionu i miasta, podjęto kroki, które miały na celu uratowanie tego obiektu poprzez adaptowanie go na cele muzealno - turystyczne. 16 czerwca 2007 roku "Zabytkowa Kopalnia Węgla Kamiennego GUIDO" otworzyła swoje podwoje dla turystów.
Źródło: Publikacja "Górnośląskie Dni Dziedzictwa 2007"
- Sieradzka-Kasprzak J., Przewodnik po Polsce. Podziemne trasy turystyczne, Wyd.Daunpol
