Sztolnia Królowa Luiza w Zabrzu

Sztolnia Królowa Luiza w Zabrzu to jedna z najciekawszych atrakcji turystyki przemysłowej w Polsce i perła śląskiego dziedzictwa górniczego. Kompleks obejmuje zarówno podziemne wyrobiska dawnej kopalni, jak i nowoczesne przestrzenie edukacyjne na powierzchni. To miejsce, w którym historia spotyka się z techniką, a edukacja łączy z przygodą — idealne zarówno dla dorosłych, jak i dla rodzin z dziećmi.

Historia kopalni i początki przemysłowego Zabrza

Kopalnia Węgla Kamiennego „Królowa Luiza” została założona w 1791 roku i była jedną z najstarszych oraz najważniejszych kopalń Górnego Śląska. To właśnie od niej rozpoczęła się industrializacja Zabrza i rozwój całego regionu. W XIX wieku kopalnia była symbolem postępu technologicznego i miejscem, w którym testowano nowatorskie rozwiązania techniczne w górnictwie.

W 1993 roku Muzeum Górnictwa Węglowego w Zabrzu utworzyło w jej dawnych wyrobiskach Skansen Górniczy „Królowa Luiza”, dając początek jednemu z największych w Europie kompleksów turystyki industrialnej.

Nowoczesna rewitalizacja górniczego dziedzictwa

Rewitalizacja Sztolni Królowa Luiza to przykład spektakularnego sukcesu w ochronie i adaptacji dziedzictwa poprzemysłowego. Od 2009 roku Muzeum Górnictwa Węglowego w Zabrzu prowadziło szeroko zakrojone prace modernizacyjne, które obejmowały zarówno udrożnienie podziemnych wyrobisk, jak i przebudowę naziemnych obiektów.

W ramach projektu udostępniono między innymi 200-letnią Główną Kluczową Sztolnię Dziedziczną, umożliwiając turystom unikatowy spływ łodziami pod samym centrum Zabrza. Modernizacja objęła również szyby Carnall i Wyzwolenie, łaźnię łańcuszkową oraz tereny rekreacyjne wokół szybu Wilhelmina.

Dzięki tym działaniom w 2019 roku Muzeum Górnictwa Węglowego zostało uhonorowane prestiżową nagrodą Europa Nostra za ochronę dziedzictwa kulturowego.

Podziemny park maszyn górniczych

Sztolnia Królowa Luiza to także imponujący podziemny park maszyn górniczych, który prezentuje urządzenia z lat 70. XX wieku. Wśród nich znajduje się gigantyczny kombajn KBW-3RDU ważący 28 ton, zdolny urabiać do 10 ton węgla na minutę. Zwiedzający mogą zobaczyć działające maszyny, w tym kombajny, strugi, wrębiarki oraz hydrauliczne sekcje ścianowe.

Dwie udostępnione ściany wydobywcze – strugowa i kombajnowa – o długości ponad 80 metrów pozwalają poczuć skalę dawnego wydobycia. Całość uzupełniają efekty multimedialne, które przybliżają realia pracy górników w epoce industrialnej.

Przygoda dla całej rodziny

Część naziemna kompleksu została zaprojektowana z myślą o rodzinach i grupach szkolnych. Znajdują się tu edukacyjne parki tematyczne, place zabaw oraz interaktywne wystawy, które w przystępny sposób przybliżają historię górnictwa. Jedną z największych atrakcji jest kolejka Karlik, którą turyści przemierzają podziemne korytarze niczym górnicy jadący na szychtę.

W lipcu 2020 roku Sztolnia Królowa Luiza została wpisana na listę Pomników Historii, co potwierdza jej wyjątkowe znaczenie w polskim dziedzictwie kulturowym.

Podziemny spływ sztolnią

Jednym z najbardziej emocjonujących punktów zwiedzania jest spływ łodziami przez podziemne korytarze sztolni. To unikalne doświadczenie łączy walory przyrodnicze, techniczne i historyczne, dając możliwość poznania prawdziwego oblicza dawnego górnictwa. Trasa prowadzi przez zabytkowe wyrobiska, w których zachowano oryginalną strukturę skał i konstrukcje górnicze.

Sztolnia Królowa Luiza – miejsce, które warto odwiedzić

Dziś Sztolnia Królowa Luiza to nie tylko atrakcja turystyczna, ale też centrum edukacji i kultury, które pokazuje, jak dawne kopalnie mogą zyskać nowe życie. To obowiązkowy punkt na mapie turystyki przemysłowej Śląska – łączący historię, technologię i emocje.

Zwiedzanie sztolni pozwala odkryć świat, który na co dzień ukryty jest głęboko pod ziemią, a jednocześnie daje wyjątkową lekcję o przeszłości regionu, który przez wieki budował swoją tożsamość wokół górnictwa.

Kopalnia Królowa Luiza to przede wszystkim podziemny park maszyn górniczych, zlokalizowany w dawnych wyrobiskach „Królowej Luizy” oraz rozbudowana przestrzeń naziemna z tematycznymi parkami rozrywkowo-edukacyjnymi. Ta część Sztolni powstała przede wszystkim z myślą o rodzinach z dziećmi oraz zorganizowanych grupach szkolnych.

Część podziemna prezentuje oblicze górnictwa z lat 70-tych XX wieku. Trasa wypełniona jest zarówno multimediami, jak i działającymi maszynami górniczymi. Największa z nich to kolos o nazwie KBW-3RDU – waży 28 ton i może urabiać węgiel z wydajnością do 10 ton na minutę! Duże wrażenie robią wprawiane w ruch dwa organy urabiające, uzbrojone w zestawy noży zdolnych przeciąć nawet najtwardszą skałę.

Kopalnie wydobywają węgiel na wielką skalę i to właśnie można odczuć przemierzając podziemia „Królowej Luizy”. Dwie udostępnione dla turystów ściany wydobywcze – strugowa i kombajnowa – rozciągają się na długości ponad 80 metrów i w całości zabezpieczone są hydraulicznymi sekcjami ścianowymi. Potężne siłowniki służą na tym odcinku jako wsparcie dla rąk.

Maszyn wydobywczych, które zaskoczą odwiedzających swoim kształtem i zasadą działania jest tutaj więcej. Olbrzymia piła do podcinania pokładu węglowego zwana wrębiarką, kombajn jednobębnowy czy strug ścianowy wywołują emocje nie tylko u pasjonatów surowego industrialu. Miejscami robi się bardzo ciasno – najniższe wyrobisko ma wysokość zaledwie 90 cm! W tym miejscu przydają się nieodzowne kaski górnicze. 

Jedną z największych atrakcji zwiedzania podziemi „Królowej Luizy” jest przejazd górniczą kolejką karlik, dzięki której można poczuć się jak hajer jadący na szychtę.

14 lipca 2020 r. Sztolnia Królowa Luiza została uznana przez Prezydenta RP Pomnikiem Historii.

Kopalnia Królowa Luiza – informacje dodatkowe:

• Maksymalna ilość osób w grupie: 20 + przewodnik;
• Czas wycieczki ok. 1,5 godziny;
• Ograniczenie wiekowe: 3 lata;
• Temperatura na trasie jest zależna od warunków atmosferycznych na powierzchni.

Źródło: sztolnialuiza.pl