Park Krajobrazowy Puszczy Rominckiej

Park Krajobrazowy Puszczy Rominckiej to wyjątkowy obszar chroniony, utworzony 14 stycznia 1998 roku w celu zachowania unikalnych walorów przyrodniczych, krajobrazowych i historycznych północno-wschodniej Polski. Obiekt leży w najbardziej wysuniętym na północny wschód krańcu obszaru, jakim jest województwo warmińsko-mazurskie, obejmując części terenów gmin Dubeninki oraz Gołdap. Całkowity obszar parku wynosi 146,20 km², a jego wyznaczona otulina zajmuje powierzchnię 79,42 km². Aż w 80% teren ten jest zalesiony, tworząc mroczne, wilgotne zbiorowiska leśne, które swoim charakterem i mikroklimatem bezpośrednio przypominają borealną tajgę.

Granice, hydrologia i malownicze mosty w Stańczykach

Infrastruktura graniczna i hydrologiczna parku tworzy niezwykle ciekawy układ przestrzenny. Północna granica obszaru chronionego pokrywa się w całości z oficjalną granicą państwową polsko-rosyjską. Z kolei wschodnia i południowa granica parku biegnie wzdłuż historycznego nasypu niemieckiej linii kolejowej z początku XX wieku, która prowadziła z miasta Gołdap przez Golubie i Żytkiejmy aż do miejscowości Gąbin. Przez teren parku przepływają urokliwe doliny rzeczne, wśród których wyróżniają się rzeki Błędzianka, Bludzia oraz Czerwona Struga. Niezwykłą atrakcją architektoniczną i krajobrazową są położone w miejscowości Stańczyki potężne, podwójne Mosty w Stańczykach o wysokości 36,5 metra, które przerzucono nad głęboką doliną Błędzianki.

Urozmaicona rzeźba terenu i geologia

Rzeźba terenu parku została ukształtowana przez ostatnie zlodowacenie bałtyckie fazy pomorskiej i charakteryzuje się wyjątkowym urozmaiceniem geomorfologicznym. Porośnięte gęstym lasem wzgórza morenowe osiągają wysokość do 280 metrów nad poziomem morza, a deniwelacje terenu sięgają ponad 140 metrów. Pomiędzy wzniesieniami rozciągają się głębokie niecki oraz rynny polodowcowe, w których usytuowane są torfowiska, rzeki i jeziora. Szczególne walory krajobrazowe posiada przełomowa dolina rzeki Błędzianki, należącej do dorzecza Pregoły. Jej strome zbocza, pocięte głębokimi wąwozami, mają nachylenie dochodzące do 60°, a wzdłuż przebiegu doliny występują liczne kotliny i kotły wytopiskowe. W granicach parku położona jest część jeziora Gołdap o powierzchni 234 hektarów, natomiast w jego otulinie leżą malownicze jeziora: Czarne (173 ha), Przerośl (71 ha) oraz Pobłędzie (50 ha).

Borealna roślinność i rzadkie gatunki flory

Surowy klimat sprawia, że szata roślinna parku jest niezwykle specyficzna i obfituje w liczne osobliwości botaniczne. Najbardziej reprezentatywnym zbiorowiskiem jest borealny las świerkowy o charakterze tajgi – mroczny, wilgotny, pokryty grubym dywanem mchów. Na wyższych pagórkach rosną lasy liściaste z lipą, klonem, grabem i wiązem, a na piaszczystych wzniesieniach wykształcił się leszczynowo-świerkowy las mieszany. W zatorfionych dolinach strumieni występują łęgi jesionowo-olszowe, a zagłębienia pojeziorne zajmują torfowiska. Na terenie parku spotkać można wiele chronionych roślin:

• Szczwoligorz pochwiasty oraz bagnica torfowa.
• Przygiełka biała, żurawina drobnolistkowa oraz bażyna czarna.
• Listera sercowata, tajęża jednostronna oraz malina moroszka.
• Turzyca strunowa, wielosił błękitny oraz kopytnik pospolity.
• Centuria pospolita, pióropusznik strusi, lilia złotogłów oraz dzwonek skupiony.

Bogaty świat zwierząt – ssaki i ptaki

Gęste, trudno dostępne kompleksy leśne stanowią doskonałe siedlisko dla wielu gatunków fauny. Na terenie parku występują liczne gatunki ssaków oraz ptaków, które znajdują tu bezpieczne schronienie i bogate bazy żerowiskowe:

• Ssaki: bóbr europejski, łosie, jelenie, sarny, dziki, wilki, rysie, wydry, lisy oraz jenoty.
• Ptaki: dzięcioł zielonosiwy, dzięcioł białogrzbiety, orlik krzykliwy, trzmielojad, rybołów, żuraw, bocian czarny, kania czarna, sowa uszata, włochatka oraz wąsatka.

Rezerwaty przyrody w parku i otulinie

Najcenniejsze pod względem przyrodniczym fragmenty kompleksu zostały objęte ścisłą ochroną w ramach sześciu rezerwatów przyrody zlokalizowanych na terenie parku oraz jednego znajdującego się w jego otulinie:

• Rezerwat przyrody Żytkiejmska Struga (467,07 ha) – chroni bagnistą dolinę leśnego strumienia ze stanowiskami rzadkich gatunków fauny i flory.
• Rezerwat przyrody Czarnówko (32,15 ha) – chroni borealną świerczynę bagienną, bór sosnowy bagienny oraz torfowisko wysokie.
• Rezerwat przyrody Mechacz Wielki (146,72 ha) – chroni bór bagienny na torfowisku wysokim z wieloma gatunkami borealnymi.
• Rezerwat przyrody Boczki (108,83 ha) – ustanowiony w celu ochrony grądów, borów bagiennych i borów świerkowych.
• Rezerwat przyrody Dziki Kąt (34,10 ha) – chroni bór sosnowo-świerkowy o charakterze borealnym.
• Rezerwat przyrody Czerwona Struga (3,59 ha) – chroni stanowisko pióropusznika strusiego w łęgu olszowym.
• Rezerwat przyrody Uroczysko Kramnik (75,96 ha) – zlokalizowany w otulinie, chroni stanowiska reliktowej maliny moroszki.

Dziedzictwo historyczne, polowania cesarskie i kultura

Teren ten od wieków podlegał szczególnej ochronie jako dawny obszar łowiecki władców. Od XV wieku Puszcza Romincka należała do wielkich mistrzów krzyżackich, a w późniejszych okresach do książąt i królów pruskich. Pod koniec XIX wieku stała się ulubionym terenem polowań cesarza niemieckiego Wilhelma II. Pamiątką po jego łowieckich sukcesach jest kilkanaście pamiątkowych głazów (w polskiej części puszczy znajduje się 8 takich obiektów). W 1892 roku w puszczy przebywał również Julian Fałat, pełniący funkcję nadwornego malarza cesarza. W 1937 roku Zarząd Lasów Rzeszy oficjalnie uznał puszczę za rezerwat łowiecki. Wokół parku przetrwało wiele cennych zabytków kultury, w tym zabytkowe kościoły, stare dwory z parkami, kamienice oraz dawne układy urbanistyczne. Największą atrakcją inżynieryjną pozostają jednak wiadukty kolejowe przypominające rzymskie akwedukty, które zachwycają swoją architekturą i wysokością.

Źródło: wikipedia.pl; pkpr.warmia.mazury.pl