Kuchnia skandynawska: 7 dań, których musisz spróbować

Pod względem kulinarnym Skandynawia różni się od lokalizacji takich jak Włochy, Francja czy Tajlandia – dania kuchni skandynawskiej są oparte w dużej mierze na rybach i mięsie, a niektórzy uważają je za wyjątkowo kontrowersyjne. Jakie są najpopularniejsze dania w Skandynawii i czego warto spróbować podczas wycieczki do Europy Północnej?

Surströmming – danie dla odważnych

Zacznijmy od dania uważanego za najbardziej specyficzne, na które decydują się tylko nieliczni obcokrajowcy. Surströmming to kiszony śledź o niezwykle intensywnym zapachu, popularny szczególnie na północy Szwecji. Wokół tej potrawy narosło wiele legend, a najczęściej mówi się o zakazie przewożenia kiszonego śledzia liniami lotniczymi – surströmming jest sprzedawany w puszkach, w których wciąż trwa proces fermentacji, dlatego istnieje ryzyko, że pod wpływem wysokiego ciśnienia puszka wybuchnie, a pasażerowie będą skazani na podróż w towarzystwie zapachu kiszonej ryby. 

Nie warto się jednak zrażać do tej potrawy – dla wielu obcokrajowców kontrowersyjnymi daniami są nasze ogórki kiszone, które przecież są przepyszne. Podczas wycieczki do Szwecji koniecznie spróbuj kiszonego śledzia, a będziesz miał o czym opowiadać znajomym! Początkującym amatorom tej potrawy Szwedzi zalecają otwieranie schłodzonej puszki pod wodą – ma to zredukować intensywność zapachu. Dobrą opcją na start jest też kanapka z małymi kawałkami kiszonego śledzia, znana jako surströmmingsklämma, do której dodaje się masło, ser Västerbottensost, ziemniaki migdałowe i czerwoną cebulę.

Brunost – karmelowy ser norweski

Jednym z najsłynniejszych norweskich przysmaków jest brunost, czyli dosłownie „brązowy ser”. Powstaje on z serwatki koziego i krowiego mleka, do której dodaje się mleko i śmietanę, a następnie gotuje przez kilka godzin. W tym czasie dochodzi do odparowania wody, krystalizacji laktozy i zamiany w karmel, który jest wyczuwalny w smaku i widoczny w kolorze sera. Norwegowie jedzą brunost praktycznie ze wszystkim – z chlebem, goframi, deserami czy daniami głównymi. Jest to też świetna przekąska, którą warto przywieźć z podróży i podarować miłośnikom regionalnych smaków. Najpopularniejszą odmianą jest brunost z doliny Gudbrandsdalen, znany jako ser Heidal.

Smalahove – owcza głowa na obiad

Jeśli przeraża Cię surströmming, to znak, że jeszcze nie słyszałeś o smalahove. Ten norweski przysmak przygotowuje się z połowy jagnięcej lub baraniej głowy, która jest wcześniej wędzona i gotowana. Aby spróbować tradycyjnego smalahove, najlepiej udać się do Voss, gdzie tradycja jedzenia owczych głów jest najsilniejsza – zwłaszcza w okresie poprzedzającym Boże Narodzenie. Pod koniec września w Voss odbywa się również festiwal kulinarny Smalahovesleppet, podczas którego można spróbować też innych norweskich dań. Owcza głowa najczęściej jest podawana z ziemniakami i brukwią, a podobne dania znajdziesz na Islandii (svið) i na Wyspach Owczych (seyðahøvd).

Rakfisk – surströmming po norwesku 

Znacznie mniej znany od szwedzkiego surströmming jest norweski rakfisk, który również „zachwyca” intensywnym smakiem i zapachem. Potrawę przygotowuje się ze sfermentowanych ryb, takich jak golec lub pstrąg – gotowe danie kroi się w plastry i spożywa w wersji surowej, najczęściej z naleśnikiem ziemniaczanym (lefse), kwaśną śmietaną, czerwoną cebulą, ziemniakami i sosem koperkowo-musztardowym. 

Norwegowie uwielbiają rakfisk do tego stopnia, że co roku w Valdres (stolicy tej potrawy) odbywa się festiwal kulinarny pod nazwą Norsk Rakfiskfestival. Na przełomie października i listopada do Valdres zjeżdżają się miłośnicy tego dania z całej Norwegii, a najważniejszym wydarzeniem festiwalu jest wyłonienie zwycięzcy w konkursie na najlepszy rakfisk. Valdres jest głównym producentem tej potrawy, dlatego jeśli chcesz spróbować prawdziwego rakfisku, koniecznie wybierz produkt z oznaczeniem „Rakfisk fra Valdres”.

Smørrebrød – kanapka po duńsku

Co zjeść w Danii na śniadanie? Oczywiście smørrebrød! Jest to kanapka oferowana w wielu wariantach, która tradycyjnie składa się z ciemnego chleba rugbrød i masła oraz dodatków, na przykład sałatki jajeczno-rybnej. Historia duńskich kanapek sięga lat 80. XX wieku, a dziś restauracje, bistra i kawiarnie oferują wiele odmian tego dania. Podczas pobytu na Bornholmie warto spróbować wersji znanej jako Sol over Gudhjem z wędzonym śledziem, szczypiorkiem, rzodkiewką i żółtkiem. Duńczycy najczęściej jedzą smørrebrød nożem i widelcem – jest to praktyczne ze względu na ilość dodatków.

Stegt flæsk – smażona wieprzowina z Danii

Jednym z klasycznych dań obiadowych Duńczyków jest chrupiąca wieprzowina. Kuchnia skandynawska z pewnością zachwyci mięsożerców – smażony boczek serwuje się w plastrach i najczęściej podaje razem z gotowanymi ziemniakami, sosem koperkowym i kompotem jabłkowym. Stegt flæsk można też jeść w potrawie znanej jako Flæskeæggekage, czyli jajecznicy z chrupiącą wieprzowiną, pomidorami i szczypiorkiem. Co ciekawe, ta potrawa jest chętnie jadana nie tylko na co dzień, ale też w wieczory wyborcze.

Renskav – danie ze smażonego renifera

Mięso renifera nie jest szczególnie popularne ani dostępne w Polsce, dlatego przy okazji podróży na północ warto spróbować lokalnych przysmaków, takich jak renskav. Jest to tradycyjna kuchnia skandynawska, a konkretnie saamska – charakterystyczna dla ludów zamieszkujących Laponię, czyli północne krańce Norwegii, Szwecji, Danii, Finlandii i Rosji. Renskav przygotowuje się z mrożonego mięsa renifera, które smaży się w plasterkach, często z porem i kurkami. Potrawę podaje się z purée ziemniaczanym i dżemem z borówki brusznicy. Innymi popularnymi daniami z renifera są suovas (solone i wędzone mięso) i gurpi (wędzone mięso w formie kiełbasy). Aby spróbować lokalnych dań z renifera, najlepiej wybrać się na daleką północ, np. do Rovaniemi, Kiruny, Kautokeino czy Karasjok.

Chcesz się dowiedzieć więcej na temat kuchni skandynawskiej i lokalizacji, które warto odwiedzić? Najciekawsze informacje znajdziesz na blogu skandynawskiepodroze.pl – to nie tylko miejsce pełne ciekawostek ze świata Skandynawii, lecz również organizator wycieczek do Szwecji, Danii i Norwegii.

[ARTYKUŁ SPONSOROWANY]