Czerwony szlak z Przełęczy Przegibek na Wielką Raczę: mapa, opis

1. Start: Schronisko PTTK na Przegibku

• Gastronomia: Tak.
• Toaleta: Tak. 
• Noclegi: Tak.

Fot. Drewniany budynek schroniska PTTK na Przegibku.

Rozpoczęcie wycieczki w tym miejscu wymaga od turysty odpowiedniego zaplanowania, ponieważ nie ma możliwości bezpośredniego dojazdu samochodem do Schroniska PTTK na Przegibku. Oznacza to, że musimy tutaj dotrzeć pieszo przed właściwym startem omawianej trasy, lub – co jest doskonałym pomysłem na weekendową, dwudniową przygodę – dojść dzień wcześniej innym szlakiem i spędzić spokojną noc w schronisku, regenerując siły przed dłuższą wędrówką granicznym pasmem.

Będąc już przy samym schronisku, ruszamy za niebieskimi znakami, kierując się w stronę Przełęczy pod Banią. Ten krótki, otwierający wycieczkę odcinek zaprowadzi nas do ważnego rozwidlenia szlaków na Przełęczy Przegibek. Z tego węzła można udać się prosto w stronę Wielkiej Raczy lub skręcić na Wielką Rycerzową. Pierwszy etap marszu do węzła szlaków zajmuje zaledwie około 15 minut. Będąc w tej okolicy, z pewnością warto na moment zboczyć z głównej ścieżki i zajrzeć do urokliwej kaplicy na Przegibku.

2. Malowniczo położona kaplica na Przegibku

• Trasa: 150 metrów (3 minuty).

Fot. Malowniczo usytuowana kaplica na Przegibku.

Niewielka, urokliwa kaplica górska znajduje się nieco na uboczu od głównego biegu niebieskiego szlaku, przez co turyści skupieni wyłącznie na marszu często mogą ją nieświadomie przeoczyć. Zdecydowanie warto jednak zachować czujność, gdyż jest to niezwykle klimatyczne miejsce skłaniające do refleksji.

Idąc od strony budynku górskiego schroniska, należy początkowo kierować się niebieskim szlakiem, zmierzającym w stronę węzła tras prowadzących na Wielką Rycerzową oraz Wielką Raczę. W pewnym momencie po prawej stronie wypatrujmy wąskiej ścieżki, która poprowadzi nas prosto do kaplicy, znajdującej się w odległości około 150 metrów od schroniska. Dobrym, awaryjnym punktem odniesienia i ułatwieniem w nawigacji terenowej jest również linia energetyczna, która przebiega niemalże bezpośrednio nad tym obiektem.

3. Przełęcz Przegibek

• Trasa: 650 metrów (15 minut).

Fot. Przełęcz Przegibek z lotu ptaka.

Od wspomnianej wyżej kaplicy do punktu węzłowego na Przełęczy Przegibek czeka nas krótki spacer o długości 650 metrów. To ważne skrzyżowanie turystyczne w tej części Beskidów – znajduje się tu rozwidlenie szlaków, z którego ścieżki rozchodzą się na Wielką Rycerzową oraz, zgodnie z założeniami naszej trasy, bezpośrednio na Wielką Raczę.

W kierunku Wielkiej Raczy od tego momentu będzie nas prowadził szlak czerwony, a przewidywany czas marszu z tego miejsca wynosi około 3,5 godziny. W trakcie przedzierania się przez las należy uważnie przyglądać się oznaczeniom malowanym na drzewach. Zwróćmy uwagę, że do naszego głównego celu będą kierować zarówno klasyczne, czerwone oznakowania umieszczone w białej obwódce (wyznaczające standardowy szlak pieszy), jak i również czerwone znaki w rzucającym się w oczy obramowaniu pomarańczowym (wyznaczające szlak narciarski). Nie musimy się jednak obawiać pomyłki – na naszej trasie szlak pieszy i narciarski biegną dokładnie tą samą, wspólną drogą.

Dodatkową atrakcją czekającą na wędrowców na samej przełęczy w sezonie letnim jest obecność tradycyjnego, kulturowego wypasu. Bardzo często można tu spotkać stada owiec i wstąpić do lokalnej bacówki, aby zakupić autentyczne, góralskie sery, które z pewnością dodadzą energii na dalsze kilometry.

5. Kikula (1105 m n.p.m.)

• Trasa: 400 metów (10 minut).

Fot. Zalesiony wierzchołek szczytu Kikula.

Kolejnym ważnym punktem orientacyjnym na naszej trasie jest Kikula. Szczyt ten znajduje się 400 metrów od Przełęczy Bania, co daje około 10 minut spokojnego marszu wśród górskiej zieleni.

Kikula (znana po stronie słowackiej pod nazwą Kykula) to szczyt należący do Grupy Wielkiej Raczy. Posiada on ogromne znaczenie ze względów czysto geograficznych – przez sam wierzchołek przebiega polsko-słowacka granica państwowa oraz Wielki Europejski Dział Wodny. To potężna, niewidzialna granica natury, która na przestrzeni kilometrów rozdziela zlewiska wód spływających finalnie do Morza Bałtyckiego od tych, które zmierzają do odległego Morza Czarnego.

Sama nazwa szczytu posiada głębokie, historyczne korzenie i jest jednoznacznie pochodzenia wołoskiego. W tradycyjnym nazewnictwie dawnych pasterzy karpackich słowo to po prostu oznaczało „zarośniętą górę”. To historyczne określenie doskonale oddaje obecny, bardzo naturalny stan tego wzniesienia. Kopuła szczytowa jest niemal w całości pokryta gęstym drzewostanem, przez co nie odnajdziemy tutaj niestety obszernych, rozległych polan widokowych, które pozwoliłyby na podziwianie horyzontu.

6. Hala Śrubita i Przełęcz Śrubita

• Trasa: 5 km (1 godzina 30 minut).

Fot. Panorama widokowa z Hali Śrubita (z lewej) oraz Przełęcz Śrubita (z prawej).

Po opuszczeniu zalesionej Kikuli, czeka nas relatywnie najdłuższy odcinek bez większych punktów charakterystycznych. Odległość dzieląca nas do Hali Śrubita wynosi prawie 5 kilometrów. W przeliczeniu na czas marszu przygotujmy się na około 1 godzinę i 30 minut przedzierania się ścieżką wijącą się na granicy obu państw.

Hala Śrubita to zachwycająca, śródleśna polana leżąca na wysokości od 980 do 1032 m n.p.m. Podobnie jak inne duże obiekty geograficzne w tej okolicy, swoim zasięgiem obejmuje obszar po obu stronach granicy polsko-słowackiej. Patrząc stąd w kierunku północnym, można podziwiać fenomenalną, wieloplanową panoramę. Na horyzoncie wyraźnie widoczne stają się szczyty Beskidu Śląskiego, ciemny zarys Beskidu Małego, bezkresne lasy tworzące Beskid Żywiecko-Kisucki, wzniesienia wchodzące w skład Beskidu Żywiecko-Orawskiego oraz bardzo charakterystyczne Pasmo Pewelsko-Krzeczowskie.

Około 400 metrów zaraz za halą znajduje się Przełęcz Śrubita. Zależnie od tego, do jakich źródeł kartograficznych sięgniemy, bywa ona umiejscawiana na wysokości 980 m lub 994 m n.p.m. Obniżenie to zawdzięcza swoją nazwę sąsiadującej z nim wyżej opisanej Hali Śrubita, która ulokowana jest lekko poniżej, na północnym grzbiecie Orła. Nazewnictwo to w równej mierze dotyczy polskiej części tej urokliwej hali, jak i jej fragmentu po stronie słowackiej, znanego lokalnie pasterzom jako Zrubitá. Współcześnie słowacka część dawnej polany przegrała walkę z siłami natury i już niemal całkowicie zarosła lasem. Wielką historyczną ciekawostką przypominającą o dawnych realiach granicznych jest to, że od roku 1977 na samej przełęczy funkcjonowało turystyczne przejście graniczne.

10. Wielka Racza (1236 m n.p.m.)

• Trasa: 900 metrów (25-30 minut).

Fot. Wierzchołek Wielkiej Raczy z widoczną platformą widokową i schroniskiem górskim.

Z Hali na Małej Raczy ruszamy już na upragniony "finałowy atak". Pozostało zaledwie 900 metrów drogi w górę (czyli szacunkowo około 25-30 minut podejścia, zależnie od zmęczenia organizmu).

Polana szczytowa Wielkiej Raczy to wybitnie zlokalizowany punkt widokowy, znany daleko poza granicami regionu. Można z niego swobodnie, na przestrzeni dziesiątek kilometrów podziwiać falujące pasma Beskidów, dumnie wznoszące się Niżne Tatry, samotny stożek Wielkiego Chocza, poszarpane wierzchołki całego pasma Tatr oraz doskonale widoczne stąd szczyty Małej Fatry.

Komfortową obserwację ułatwia i uatrakcyjnia drewniana platforma widokowa na Wielkiej Raczy. Została ona wzniesiona wspólnymi siłami przez miłośników gór – Polaków i Słowaków – w 1997 roku. Na samym wierzchołku, obok wieży, dominuje duży Krzyż Pojednania postawiony tuż obok miejsca gdzie niegdyś funkcjonowało turystyczne przejście graniczne Wielka Racza-Veľká Rača.

11. Schronisko PTTK Wielka Racza

• Trasa: 100 metrów (2 minuty).
• Gastronomia: Tak.
• Toaleta: Tak.

Fot. Schronisko PTTK na Wielkiej Raczy.

Sam wierzchołek to jedno, jednak upragniony koniec naszej intensywnej marszruty znajduje się dokładnie 100 metrów dalej. Spod platformy widokowej wystarczy skierować się ścieżką prowadzącą lekko w dół, by po zaledwie dwóch minutach stanąć przed legendarnym Schroniskiem PTTK Wielka Racza.

Ten sporych rozmiarów, klimatyczny, drewniany obiekt dysponuje bazą noclegową oferującą 50 miejsc, które ulokowano w wygodnych pokojach od 3- do 8-osobowych oraz w sali zbiorowej (dla 10 osób). Do ciągłej dyspozycji strudzonych turystów oddano duży i przytulny bufet z obszerną jadalnią, serwujący gorące, regenerujące posiłki po długim wysiłku. Obok schroniska znajdziemy doskonały punkt widokowy z wygodnymi stołami i ławami do spożywania własnego prowiantu.

Pieczątki i odznaki górskie na Wielkiej Raczy

W schronisku, przy bufecie mamy możliwość zdobycia kilku pamiątkowych pieczątek. Wbijając w swoją książeczkę PTTK lub notes pamiątkowy stempel, zyskuje się wyjątkową grafikę z wizerunkiem charakterystycznego krzyża znajdującego się na szczycie góry, pięknym zarysem samego budynku schroniska oraz oficjalnym logiem organizacji. Co jednak stanowi największą gratkę na trasie – ze względu na całkowicie transgraniczny charakter masywu i liczne, serdeczne odwiedziny naszych południowych sąsiadów, turyści mają w obiekcie dodatkową możliwość przybicia unikatowych pieczątek w języku słowackim. To wspaniały i, co ważne, darmowy sposób, by na całe lata udokumentować swój wspaniały wysiłek i pobyt na najwyższej i najdumniejszej górze tej części Karpat.