Kościół Matki Bożej Nieustającej Pomocy w Jeleniej Górze
A/2136/1133/J z 26.04.1993
Kościół Matki Bożej Nieustającej Pomocy w Jeleniej Górze to obiekt sakralny o niezwykle ciekawej historii, który stanowi ważny punkt na mapie religijnej i architektonicznej dzielnicy Cieplice Śląskie-Zdrój. Usytuowany w malowniczym otoczeniu uzdrowiskowym, budynek ten wyróżnia się na tle innych świątyń swoją skromną, lecz harmonijną bryłą oraz specyficznym, zygzakowatym fryzem zdobiącym elewacje. Dla turystów odwiedzających miasto Jelenia Góra, jest to doskonała okazja, by poznać nie tylko zabytki rzymskokatolickie, ale także dziedzictwo Kościoła Polskokatolickiego w RP, do którego obecnie należy ta parafia.
Historia świątyni: Od ewangelików do polskokatolików
Dzieje tego miejsca sięgają drugiej połowy XIX wieku, kiedy to dynamicznie rozwijająca się społeczność ewangelicka w Cieplicach podjęła decyzję o budowie nowego domu modlitwy. W 1869 roku parafia zakupiła plac pod inwestycję, a prace budowlane ruszyły z dużym rozmachem. Dzięki zaangażowaniu wiernych, już rok później, 25 września 1870 roku, odbyło się uroczyste poświęcenie nowej świątyni.
Przez kolejne dziesięciolecia kościół służył lokalnym protestantom, będąc centrum ich życia duchowego. Zmiana granic państwowych i przesunięcia ludnościowe po 1945 roku wpłynęły na losy obiektu. W nowych realiach politycznych i wyznaniowych, budynek został przejęty przez parafię polskokatolicką. Był to nowy rozdział w historii świątyni, która odtąd zaczęła służyć wiernym obrządku polskokatolickiego, zachowując jednak swój unikalny charakter architektoniczny.
Współczesne renowacje i dbałość o zabytek
Przez lata budynek wymagał troski i nakładów finansowych, aby przetrwać próbę czasu. Ważnym momentem w najnowszej historii kościoła były lata 1998–2000. Wówczas to, dzięki ogromnemu wysiłkowi wspólnoty parafialnej, przeprowadzono gruntowny remont świątyni. Prace te nie tylko zabezpieczyły substancję zabytkową, ale także wzbogaciły sylwetkę kościoła o nowy element – małą sygnaturkę na dachu, która dodała bryle smukłości i wdzięku.
Architektura zewnętrzna: Eklektyzm i detale
Budowla została wzniesiona na planie prostokąta, co jest typowe dla wielu kościołów halowych z tego okresu. Od strony północnej do korpusu głównego przylega charakterystyczna, pięciokątna absyda, która mieści prezbiterium. Z zewnątrz uwagę zwraca staranne opracowanie elewacji, które są rytmicznie podzielone przez lizeny (płaskie, pionowe pasy muru).
Okna kościoła są wysokie i proste, zakończone łukami pełnymi, co zapewnia dobre doświetlenie wnętrza. Niezwykle interesującym detalem architektonicznym jest fryz o kształcie zygzakowatym, biegnący pod gzymsem. Ten sam motyw dekoracyjny powtórzono na trójkątnych szczytach budynku, co nadaje całości spójny i elegancki wyraz. Stylistycznie obiekt nawiązuje do form historyzujących, popularnych w XIX-wiecznej architekturze sakralnej na terenie, który obejmuje województwo dolnośląskie.
Wnętrze i wyposażenie: Skromność i tajemnica ołtarza
Wnętrze kościoła jest salowe, co oznacza, że nie posiada wydzielonych naw bocznych. Przestrzeń nakrywa sklepienie kolebkowe, które optycznie powiększa i podwyższa pomieszczenie. Wyposażenie świątyni, choć nie jest przesadnie bogate, kryje w sobie kilka cennych elementów.
Zagadkowy ołtarz główny
Centralnym punktem prezbiterium jest barokowy ołtarz główny. Jego pochodzenie jest owiane pewną tajemnicą – wiadomo jedynie, że trafił tu z bliżej nieokreślonego kościoła, prawdopodobnie przeniesiony w wyniku powojennych przemieszczeń mienia sakralnego. Kontrastuje on nieco ze skromniejszą architekturą wnętrza, stanowiąc jego dominujący akcent.
Oryginalne elementy wystroju
Do elementów, które pamiętają czasy budowy świątyni w latach 70. XIX wieku, należą zapewne:
- Empora organowa – typowa dla kościołów poewangelickich, zapewniająca miejsce dla chóru i instrumentu.
- Ambona – miejsce głoszenia kazań, usytuowana tak, by głos kapłana był dobrze słyszalny w całej sali.
- Witraże – wypełniające wysokie okna, które tworzą we wnętrzu specyficzną grę światła i kolorów.
Lokalizacja i znaczenie dla turystyki
Kościół Matki Bożej Nieustającej Pomocy znajduje się w sercu dzielnicy Cieplice Śląskie-Zdrój, znanej z leczniczych wód termalnych i pięknych parków. Dla kuracjuszy i turystów odwiedzających Karkonosze, wizyta w tej świątyni może być chwilą wytchnienia i okazją do poznania różnorodności wyznaniowej regionu. Bliskość Parku Zdrojowego i innych atrakcji sprawia, że łatwo włączyć ten obiekt w plan zwiedzania uzdrowiska.
Podsumowując, świątynia przy ulicy Wolności to nie tylko miejsce kultu dla lokalnej społeczności polskokatolickiej, ale także cenny świadek historii Jeleniej Góry. Jego mury opowiadają o przemianach, jakie zaszły na tych ziemiach na przestrzeni ostatnich 150 lat, od czasów niemieckich ewangelików po współczesnych polskich parafian.


