Kaplica św. Anny w Cieplicach
Kaplica św. Anny w Cieplicach to jeden z interesujących, choć często mniej znanych zabytków sakralnych, znajdujących się w uzdrowiskowej części miasta Jelenia Góra. Ten kameralny obiekt, usytuowany w malowniczym otoczeniu Cieplic Śląskich-Zdroju, stanowi cenny przykład architektury sakralnej połowy XIX wieku. Choć nie dominuje nad panoramą miasta tak jak wielkie kościoły, jego historia i forma architektoniczna zasługują na szczególną uwagę miłośników zabytków odwiedzających region u podnóża Karkonoszy.
Historia powstania i przebudowy
Dzieje kaplicy sięgają połowy XIX stulecia. Budowla została wzniesiona około 1850 roku, w okresie dynamicznego rozwoju cieplickiego uzdrowiska. Przez dekady służyła wiernym, wpisując się w krajobraz tej dzielnicy. Ważnym momentem w historii obiektu był rok 1882, kiedy to przeprowadzono znaczącą przebudowę. Dzięki tym pracom kaplica zyskała formę, którą w dużej mierze możemy podziwiać do dzisiaj. Obiekt przetrwał burzliwe czasy XX wieku w dobrym stanie, zachowując swoją pierwotną substancję murów i detali architektonicznych.
Architektura i bryła budynku
Kaplica św. Anny jest budowlą murowaną i tynkowaną, utrzymaną w stylistyce charakterystycznej dla budownictwa sakralnego tamtego okresu. Jej bryła ma układ salowy, co oznacza, że nawa główna stanowi jednolitą przestrzeń. Z głównej bryły wydzielone są prostokątne elementy: prezbiterium, w którym znajduje się ołtarz, oraz kruchta, stanowiąca przedsionek wejściowy. Taki układ przestrzenny nadaje budowli harmonijne proporcje i czytelną strukturę.
Całość nakryta jest ceramicznym dachem o formie czterospadowej. Jest to element, na który konserwatorzy zabytków kładą szczególny nacisk w zaleceniach ochronnych. Charakterystycznym akcentem zwieńczającym dach jest arkadkowa sygnaturka – niewielka wieżyczka na dzwon, która dodaje budowli lekkości i smukłości, stanowiąc dominujący punkt wertykalny w sylwetce kaplicy.
Detale architektoniczne i wystrój zewnętrzny
Podczas oględzin z zewnątrz warto zwrócić uwagę na detale, które decydują o zabytkowym charakterze obiektu. Budynek wieńczy profilowany gzyms, który obiega go dookoła, oddzielając ściany od połaci dachu. Równie istotny jest zachowany układ i wykrój otworów okiennych. Okna są zamknięte półkoliście, co jest typowe dla stylu arkadowego (Rundbogenstil), popularnego w architekturze niemieckiej XIX wieku. Osadzone są one w profilowanych obramieniach, które podkreślają ich kształt i rytmikę elewacji.
Wnętrze i sklepienia
Wnętrze kaplicy, mimo niewielkich rozmiarów, prezentuje ciekawe rozwiązania konstrukcyjne. Przestrzeń nakryta jest sklepieniem pseudokrzyżowym. Na sklepieniu tym wyraźnie zaznaczone są żebra oraz gurty, czyli łuki wzmacniające konstrukcję. Taki sposób sklepienia nadaje wnętrzu dynamiki i podnosi jego walory estetyczne, tworząc atmosferę sprzyjającą modlitwie i skupieniu. Stan zachowania tych elementów jest oceniany jako dobry, co pozwala na pełne docenienie kunsztu dawnych budowniczych.
Współczesna funkcja sakralna
Obecnie obiekt pełni ważną funkcję w życiu religijnym lokalnej społeczności. Kaplica jest użytkowana przez Parafię Greckokatolicką pw. św. Józefa. Dzięki temu zabytek jest wciąż żywy i otwarty dla wiernych, a jego mury rozbrzmiewają śpiewem liturgii wschodniej. Adaptacja na potrzeby obrządku greckokatolickiego wpisała nowy rozdział w historię tego miejsca, wzbogacając wielokulturowy i wielowyznaniowy charakter Cieplic. Dla turystów odwiedzających pobliski Park Zdrojowy w Cieplicach Śląskich-Zdroju, kaplica może stanowić interesujący cel spaceru, pozwalający na chwilę refleksji i zapoznanie się z różnorodnością dziedzictwa religijnego regionu.
