Muzeum Przyrodnicze w Jeleniej Górze

Muzeum Przyrodnicze w Jeleniej Górze to jedna z najważniejszych instytucji kulturalnych i edukacyjnych na mapie Dolnego Śląska, zlokalizowana w malowniczej, uzdrowiskowej części miasta – Jelenia Góra. Placówka ta, mieszcząca się w zabytkowym zespole pocysterskim w Cieplicach Śląskich-Zdroju, łączy w sobie bogactwo dziedzictwa historycznego z fascynującym światem natury. Od momentu swojego powstania w 1954 roku, muzeum gromadzi i udostępnia tysiące eksponatów, będąc kontynuatorem tradycji kolekcjonerskich rodu Schaffgotschów.

Historia muzeum i jego siedzib

Korzenie dzisiejszego muzeum sięgają XVI wieku, kiedy to potężny ród Schaffgotschów rozpoczął gromadzenie swoich imponujących zbiorów. Kolekcja ta, obejmująca nie tylko przyrodę, ale także militaria, numizmatykę czy dzieła sztuki, była przechowywana w różnych lokalizacjach, w tym w klasztorze pocysterskim, tzw. Długim Domu w Cieplicach oraz pałacach w Cieplicach i Sobieszowie. Po burzliwych losach wojennych i powojennych, oficjalne otwarcie muzeum jako instytucji nastąpiło 12 września 1954 roku.

Początkowo siedzibą placówki był wspomniany Długi Dom. W 1967 roku ekspozycje przeniesiono do charakterystycznego obiektu w parku, jakim jest Park Norweski w Cieplicach (dokładnie do Pawilonu Norweskiego), gdzie funkcjonowały one przez niemal pół wieku. Przełomowym momentem był rok 2013, kiedy to muzeum znalazło swoją docelową, reprezentacyjną siedzibę w odrestaurowanym budynku Zespołu Poklasztornego przy ulicy Cieplickiej. Obiekt ten, będący dawną prepozyturą Opactwa w Krzeszowie, przeszedł gruntowny remont w latach 2010–2013, odsłaniając przy tym niezwykłe skarby architektury i sztuki.

Barokowe freski – unikat na skalę regionu

Jedną z największych atrakcji nowej siedziby muzeum są odkryte podczas prac renowacyjnych XVII-wieczne freski. Te barokowe malowidła, powstałe w drugiej połowie XVII wieku z fundacji opata Bernarda Rosy, zdobią parter budynku. Przedstawiają one sceny z życia św. Bernarda z Clairvaux i stanowią cenny zabytek sztuki sakralnej. Ich obecność sprawia, że wizyta w muzeum jest nie tylko lekcją przyrody, ale także podróżą w głąb historii sztuki i duchowości zakonu cystersów.

Bogactwo zbiorów przyrodniczych

Muzeum może poszczycić się jedną z największych w Polsce ekspozycji przyrodniczych, prezentowaną w formie nowoczesnych i efektownych dioram. Zbiory placówki są imponujące i obejmują:

• Około 30 000 okazów owadów – w tym bogatą kolekcję motyli krajowych i egzotycznych, zachwycających rozmiarami i kolorami.
• 1000 dermoplastycznych modeli ptaków – prezentowanych w aranżacjach odtwarzających ich naturalne siedliska.
• 4000 muszli – dokumentujących różnorodność mięczaków z całego świata.
• 2000 okazów geologicznych – skał, minerałów i skamieniałości, w tym bogatą kolekcję ze "Skarbca Śląska".
• Modele grzybów i przekroje drzew – służące edukacji botanicznej.

Ekspozycje stałe zabierają zwiedzających w podróż przez różne strefy zoogeograficzne, takie jak Palearktyka, krainy afrykańskie czy orientalna Azja Południowo-Wschodnia. Szczególną uwagę warto zwrócić na wystawy tematyczne, takie jak "Niesamowity świat owadów", "Barwny świat ptaków" czy "Tajemniczy świat grzybów". Dla miłośników historii przygotowano ekspozycję "Skarbiec Śląska", która stylizowana jest na gabinet osobliwości (Kunstkammer) sprzed stu lat.

Edukacja i dostępność

Muzeum Przyrodnicze stawia na nowoczesną edukację. Wszystkie wystawy są starannie opisane w sposób przystępny zarówno dla dorosłych, jak i dzieci. Dla najmłodszych przygotowano specjalne elementy interaktywne i edukacyjne, które czynią zwiedzanie fascynującą przygodą. Placówka jest również w pełni dostosowana do potrzeb osób z niepełnosprawnościami, co zapewnia komfortowe zwiedzanie wszystkim gościom.

Instytucja aktywnie włącza się w życie kulturalne regionu, organizując liczne wystawy czasowe – fotograficzne i malarskie – które promują piękno przyrody i różnorodność świata. Na zewnątrz budynku, na posesji muzeum, można zobaczyć wystawę plenerową "Pasieka Karkonoska" z ulami figuralnymi oraz ekspozycję "Mikroświat".

Informacje praktyczne

Muzeum znajduje się w sercu Uzdrowiska Cieplice, w bezpośrednim sąsiedztwie takich obiektów jak Park Zdrojowy w Cieplicach czy Kościół pw. św. Jana Chrzciciela. Dojazd z Jeleniej Góry zapewniają autobusy komunikacji miejskiej (linie nr 2, 9, 22) – przystanek "Cieplicka-Uzdrowisko".

Godziny otwarcia:

• Od maja do września: wtorek – niedziela, 9:00 – 17:00
• Od października do kwietnia: wtorek – niedziela, 9:00 – 16:00
• Muzeum nieczynne w poniedziałki!

Ostatnie wejście możliwe jest na 30 minut przed zamknięciem.