Miejski Zakład Kąpielowy w Zabrzu
Miejski Zakład Kąpielowy w Zabrzu, usytuowany przy Placu Krakowskim, to jedna z najważniejszych pereł modernizmu w regionie, który blisko stu lat służy mieszkańcom, łącząc funkcje użytkowe z wybitnymi walorami estetycznymi. Choć jego podstawową funkcją jest rekreacja i sport, budynek ten stanowi fascynujący pomnik historii, będąc świadkiem dynamicznych przemian społecznych i urbanistycznych, jakie przechodziło to miasto w XX wieku. Dla miłośników architektury jest to obowiązkowy punkt na mapie, a dla mieszkańców – miejsce codziennego relaksu w niezwykłej scenerii.
Geneza powstania i kontekst historyczny
Historia obiektu sięga lat 20. ubiegłego stulecia. Wówczas Zabrze (wtedy Hindenburg) przeżywało okres gwałtownego rozwoju przemysłowego i demograficznego. Władze miasta, dążąc do poprawy warunków higienicznych i zdrowotnych szybko rosnącej populacji robotniczej, podjęły decyzję o budowie nowoczesnej łaźni publicznej. Projekt powierzono ówczesnemu radcy budowlanemu i miejskiemu architektowi, Moritzowi Wolffowi. Budowa trwała w latach 1927–1929, a uroczyste otwarcie nastąpiło w 1929 roku. Obiekt od początku miał być wizytówką nowoczesnego miasta, oferującym standardy, które w tamtych czasach uchodziły za luksusowe.
Architektura i styl
Miejski Zakład Kąpielowy jest podręcznikowym przykładem architektury wczesnego modernizmu z wyraźnymi wpływami ekspresjonizmu. Bryła budynku, zaprojektowana przez Wolffa, charakteryzuje się kubiczną formą, prostymi liniami i funkcjonalnym podziałem przestrzeni. Elewacja, choć surowa, przyciąga wzrok harmonijnymi proporcjami i rytmicznym układem okien. Zastosowanie cegły i ceramiki nawiązuje do tradycji budowlanych regionu, jednocześnie wpisując się w nowoczesne trendy tamtej epoki. Budynek doskonale koresponduje z otoczeniem, stanowiąc dominantę architektoniczną tej części śródmieścia.
Wnętrza i funkcjonalność
Serce obiektu stanowi hala basenowa z niecką o wymiarach 24,5 na 10 metrów. To, co wyróżnia to wnętrze, to niezwykła dbałość o detal i światło. Wysokie okna oraz charakterystyczny szklany świetlik w dachu zapewniają doskonałe doświetlenie naturalnym światłem, co w połączeniu z jasną kolorystyką ścian tworzy wrażenie przestronności. Na uwagę zasługują zachowane elementy historycznego wystroju, takie jak ceramiczne okładziny czy oryginalne balustrady antresoli, z której można obserwować pływających. Pierwotnie w budynku znajdowały się również liczne wanny i natryski, które pełniły kluczową rolę w czasach, gdy łazienki w prywatnych mieszkaniach były rzadkością.
Wielka modernizacja
Mimo burzliwej historii i upływu czasu, pływalnia przetrwała w niemal niezmienionym kształcie architektonicznym. Jednak aby sprostać wymaganiom XXI wieku, konieczna była gruntowna renowacja. Prace modernizacyjne, zakończone około 2012 roku, przeprowadzono z wielkim szacunkiem dla zabytkowej materii. Odnowiono elewację, wymieniono instalacje i zastosowano nowoczesne technologie uzdatniania wody. Co ważne, zachowano unikalny klimat wnętrz, w tym słynne „wanny rzymskie”. Dzięki inwestycji obiekt stał się również przyjazny dla osób niepełnosprawnych, zyskując windy i odpowiednie podjazdy.
Współczesna oferta i znaczenie
Dziś Miejski Zakład Kąpielowy jest częścią Zabrzańskiego Kompleksu Rekreacji. Oprócz pływania, mieszkańcy mogą korzystać z bogatej strefy saun (sucha i parowa), gabinetów masażu oraz biczy szkockich. Obiekt tętni życiem od wczesnych godzin porannych do wieczora, służąc zarówno szkołom, jak i klientom indywidualnym. Jest to dowód na to, że zabytkowa architektura może doskonale spełniać współczesne funkcje, jeśli tylko zostanie otoczona odpowiednią opieką.
Lokalizacja i okolica
Pływalnia znajduje się w strategicznym punkcie miasta, co czyni ją łatwo dostępną dla turystów odwiedzających województwo śląskie. Będąc w okolicy, warto rozszerzyć wycieczkę o inne unikatowe atrakcje. W pobliżu znajduje się słynna Kopalnia Guido w Zabrzu, gdzie można zjechać głęboko pod ziemię, oraz rewitalizowana Sztolnia Królowa Luiza w Zabrzu, oferująca m.in. podziemny spływ łodziami. Dzięki bliskości Drogowej Trasy Średnicowej, dojazd z miast ościennych takich jak Gliwice czy Katowice zajmuje zaledwie kilkanaście minut, co czyni zabrzański basen doskonałym celem weekendowych wypraw dla całej aglomeracji.
