Ruiny zamku Cisy
A/4043/671 z 30.03.1960
![](/data/thumbs/places/0/82/8215/1200x800/cisy_castle_07.jpg)
![](/data/thumbs/places/0/82/8215/300x300/cisy02.jpg)
![](/data/thumbs/places/0/82/8215/300x300/cisy_castle_03.jpg)
![](/data/thumbs/places/0/82/8215/300x300/zamek_cisy_-_wejscie_na_teren_ruin_-_panoramio.jpg)
![](/data/thumbs/places/0/82/8215/300x300/cisy_castle_04.jpg)
![](/data/thumbs/places/0/82/8215/300x300/cisy_castle_06.jpg)
![](/data/thumbs/places/0/82/8215/300x300/cisy03.jpg)
![](/data/thumbs/places/0/82/8215/300x300/zamek_cisy_2012_010.jpg)
![](/data/thumbs/places/0/82/8215/300x300/zamek_cisy_2012_012.jpg)
Zamek Ciszy w Cieszowej wzniesiony został przez na zalesionym, wapiennym wzniesieniu, którego stok stromo opada w dolinę Czyżynki. Była to budowla murowana, na planie czworoboku z narożnymi skarpami, wejście do zamku prowadziło przez bramę od zachodu. W południowo-wschodnim narożniku znajdowała się kamienna wieża, założona na planie koła o średnicy ponad 10 m. W północno-zachodnim narożniku natomiast zachowały się mury budynku mieszkalnego.
Najświetniejszy okres zamku przypadł na okres panowania Bolka II świdnicko-jaworskiego i wdowy po nim księżnej Agnieszki; mówi się o jej częstych odwiedzinach na zamku. Rozbudowa zamku łączona z osobą księcia Bolka II Małego (po 1355r.) polegała na otoczeniu murem zewnętrznym i założeniu od strony zachodniej otoczonego murem dziedzińca. Zarys murów obronnych był nieregularny, dostosowany zarysem do skalistego terenu. Kolejny etap rozbudowy wyznaczało założenie zewnętrznego dziedzińca od strony wschodniej, który to został otoczony murem z bramą i półokrągłą basteją.
Znaczne zniszczenia zamku miały miejsce w 1466 roku. W okresie panowania Cze-ttritzów w drugiej połowie XV oraz na przełomie XV i XVI w. miały miejsce kolejne rozbudowy. Upadek zamku nastąpił w okresie wojny trzydziestoletniej — warownia została spalona podczas oblężenia szwedzkiego w 1634 roku. W XVIII wieku według podań zamek zamieszkiwały bandy zbójeckie.
Około 1800 roku zamek został ostatecznie zniszczony, od tego czasu popadł w ruinę. Prace konserwatorskie przy zamku podejmowano w okresie międzywojennym, pod kierunkiem Waltera Bremera. Wówczas zabezpieczono ruiny budynku mieszkalnego, podwyższono zachowaną część wieży w celu wyrównania korony, przemurowano lico wieży, zrekonstruowano zewnętrzną bramę wjazdową, most zwodzony oraz wiadukt na kamiennych filarach prowadzący od strony wschodniej.
Przebiega tędy zielony Szlak Zamków Piastowskich.
Źródło: wikipedia.pl / powiatwalbrzyski.pl
Pierwsza wzmianka o warowni istniejącej w tym miejscu pochodzi z falsyfikatu z 1242 r., gdy został wymieniony Peczco (...) in Cziskenberg. Lokalizacja zamku na południowo-wschodniej rubieży dystryktu strzegomskiego, może wskazywać na polityczną genezę jego powstania, związaną z przejęciem w 1277 r. od Henryka IV Probusa zachodniej części księstwa wrocławskiego przez Bolesława Rogatkę. Zamek zbudował przypuszczalnie Bolko I Surowy, a rozbudował jego wnuk Bolko II świdnicki. Otoczony fosą zamek nad urwistym zboczem (350 m) doliny Czyżynki stanowił dobry punkt obronny. Stał również na straży szlaku handlowego i w XIII wieku chronił wschodnią granicę księstwa jaworskiego Bolka I Surowego, będąc przeciwwagą dla oddalonego o 3 km zamku Stary Książ leżącego w księstwie wrocławskim.
Pierwsza wzmianka o zamku Cisy pochodzi z roku 1327, gdy wystawił na nim dokument Bolko II świdnicki, a kolejne wymieniające zamek Ciskberg dokumenty pochodzą z lat 1341 i 1343. Zamek Cisy był jedną z warowni, które Bolko II zajął w 1355 r. w ramach szerszej akcji wobec zbuntowanych zamków w okolicach Wałbrzycha. W 1355 r. Cisy przeszły w ręce kasztelana strzegomskiego Nickela Boltze. Liczne wydawane tu dokumenty wskazują, że na zamku mieszkała Agnieszka Habsburżanka, wdowa po Bolku II Świdnickim. Od 1381 r. zamek zaczął coraz częściej (szczególnie po 1384 r.) funkcjonować jako miejsce pobytu dworu świdnickiego księżnej Agnieszki, z których ostatnie nastąpiły tuż przed śmiercią księżnej w 1392 r. W 1408 roku zamek kupił Sander Bolz von Grunau ze Skarżyc. W skład dóbr należących do zamku wchodziło w XIV wieku pobliskie miasteczko Dobromierz. W 1429 zamek został kupiony przez Ulricha von Seydlitz. W 1466 r. częściowo zniszczony przez wojska husyckie Jerzego z Podiebradów, został następnie odbudowany i powiększony o przedzamcze zachodnie. W 2 połowie XV wieku był opanowany przez stronników Władysława II Jagiellończyka występujących przeciwko Wrocławiowi i Maciejowi Korwinowi. W trakcie kolejnych modernizacji powstało przedzamcze wschodnie, a XVI w. wzniesiono półkolistą basteję w celu obrony mostu. W początku XVII w. należał do Mikołaja von Czeschhaus. Podczas wojny trzydziestoletniej, w 1634 r., spalony przez Szwedów.
Opuszczony zamek zaczął popadać w ruinę. Od 1655 r. jego właścicielką była Susanne von Sauermann z domu Czettritz. W 1719 r. odkupił go Christoph Friedrich, hrabia Stolberg-Wenigerod. Następnie obiekt przeszedł w ręce hrabiego von Zieten ze Strugi, który w 1833 r. oczyścił teren zamku z drzew i krzaków. Następni właściciele niezbyt przejmowali się ruinami, z których okoliczni chłopi czerpali materiał budowlany. XIX stulecie przyniosło powrót zainteresowania pozostałościami zamku, które teraz stały się miejscem licznych wycieczek. W połowie wieku ruiny przeszły w ręce wrocławskiego kupca Marcusa Schottländera. Następni właściciele to m.in. gwarectwo górnicze ze Szczawna-Zdroju, Wilhelm Ledermann, berliński radca handlowy i Emanuel Aufricht, hurtownik z Wrocławia. W 1927 r. wałbrzyszanin Walter Brehmer podjął prace konserwatorskie, podczas których zabezpieczono teren. Zrekonstruowano wówczas bramę i wieżę. Po II wojnie światowej obiektem opiekowali się harcerze, a w 1961 Cisy ponownie zabezpieczono jako trwałą ruinę. W 1975 roku w ramach konkursu „Na szlaku zamek piastowski” oczyszczono cały teren z dziko rosnącej roślinności, uporządkowano dziedziniec i naprawiono prowadzący do zamku most o długości 24 m, przechodzący ponad suchą obecnie fosą.
Źródło: wikipedia.pl