Pomnik martyrologii i chwały oręża polskiego w Cieplicach

Pomnik martyrologii i chwały oręża polskiego w Cieplicach to jeden z najbardziej charakterystycznych punktów na mapie uzdrowiskowej części miasta Jelenia Góra. Usytuowany w zachodniej części zabytkowego założenia, jakim jest Park Zdrojowy w Cieplicach, monument ten stanowi ważny element lokalnej tożsamości historycznej. Pomnik ten przyciąga uwagę spacerowiczów swoją monumentalną formą i bogatą symboliką, będąc jednocześnie miejscem pamięci narodowej.

Historia powstania i twórcy

Idea wzniesienia pomnika narodziła się w latach 60. XX wieku, w związku z ogólnopolskimi obchodami Tysiąclecia Państwa Polskiego. Inicjatorem tego przedsięwzięcia był Marian Szymanik, ceniony nauczyciel tutejszej Szkoły Rzemiosł Artystycznych. To właśnie on, wraz z grupą swoich utalentowanych uczniów, podjął się trudu wykonania rzeźby. Prace nad monumentem trwały dwa i pół miesiąca i zostały sfinalizowane w 1967 roku. Uroczyste odsłonięcie nastąpiło 14 października tego samego roku.

Ciekawostką jest materiał, z którego wykonano rzeźbę. Artyści wykorzystali drewno z osiemdziesięcioletniego modrzewia, który został ścięty na terenie rozbudowującej się wówczas szkoły. Warto wspomnieć, że miejsce to ma dłuższą tradycję upamiętniania poległych – wcześniej, na tym samym kamiennym cokole i schodach, stał pomnik poświęcony ofiarom I wojny światowej, również wykonany przez uczniów szkoły pod kierunkiem profesora dell’Antonio.

Symbolika i wygląd monumentu

Pomnik ma formę dwóch potężnych, wbitych w ziemię mieczy typu "grunwaldzkiego", osiągających wysokość 7 metrów. Oba miecze spoczywają na trzystopniowym cokole, tworząc dostojną i surową kompozycję. Każdy z nich niesie inne przesłanie historyczne, odwołując się do różnych okresów dziejów oręża polskiego.

• Miecz prawy poświęcony jest nowszej historii. Na jego głowni widnieje rzeźbiona głowa współczesnego żołnierza polskiego. Poniżej, na klingach, wyryto sceny i napisy upamiętniające kluczowe wydarzenia z czasów II wojny światowej, w tym nazwy obozów koncentracyjnych oraz bitew, które stały się symbolami męczeństwa i walki narodu.
• Miecz lewy nawiązuje do początków państwowości. Jego głownię zdobi głowa woja z czasów Bolesława Krzywoustego. Bogato rzeźbiona klinga przedstawia najważniejsze momenty z piastowskiej historii regionu, w tym wydarzenia związane z relacjami polsko-niemieckimi, począwszy od legendarnej bitwy na Psim Polu (obecnie dzielnica miasta Wrocław).

Miejsce pamięci i edukacji

Całość kompozycji dopełniają wyryte na szachownicach kling sceny obrazujące trud pracy oraz martyrologię narodu polskiego. Pomnik pełni ważną funkcję edukacyjną i patriotyczną. To właśnie tutaj odbywają się cykliczne uroczystości miejskie i rocznicowe, upamiętniające wybuch oraz zakończenie II wojny światowej. Lokalizacja w uczęszczanym punkcie parku, u stóp Karkonoszy, sprawia, że jest to obiekt często odwiedzany przez turystów i kuracjuszy, skłaniający do chwilowej refleksji nad historią w otoczeniu uzdrowiskowej przyrody.