Dawna karczma sądowa w Karpaczu Górnym

Dawna karczma sądowa w Karpaczu Górnym (znana również jako Karczma Sądowa 1735) to cenny zabytkowy budynek wzniesiony w 1735 roku, zlokalizowany przy ulicy Karkonoskiej 7. Leży on w granicach administracyjnych regionu, jakim jest województwo dolnośląskie, w popularnej górskiej miejscowości Karpacz. Obiekt ten stanowi jedną z trzech historycznych karczm sądowych, które przetrwały w tym mieście do dzisiejszych czasów, co czyni miejscowość unikalną na skalę całej Polski.

Śląska Droga i dawne osadnictwo w regionie

Rzesze pierwszych wędrowców i pielgrzymów wyruszających z ogromnego obniżenia terenu, jakim jest Kotlina Jeleniogórska, w stronę granicy czeskiej, korzystały z istniejącego już w średniowieczu (najprawdopodobniej od XIII wieku) szlaku zwanego Śląską Drogą. Wypoczynek i schronienie znajdowali oni w pobliskich budach pasterskich, których małe skupiska tworzyły ówczesne zręby miasta. Ponadto na stromych zboczach dolin potoków takich jak Łomniczka, Łomnica, Płomnica, Dziki Potok i Budnicza Struga znajdowały się malowniczo porozrzucane szałasy drwali, węglarzy oraz domy laborantów zajmujących się ziołolecznictwem. Administracyjnie obszar dzisiejszego miasta był wówczas podzielony pomiędzy trzech właścicieli i stanowił trzy odrębne, w pełni samodzielne gminy: Karpacz, Karpacz Górny oraz Płóczki.

Górska Gmina i osada na Mostowej Górze

Karpacz Górny (znany dawniej jako Brückenberg, czyli osada na Mostowej Górze), z powodu swojego dogodnego usytuowania, znalazł się od samego początku na głównej trasie wędrówek podróżników zmierzających na najwyższy szczyt w Karkonoszach, jakim jest Śnieżka. Z czasem, wraz z miejscowością Borowice, rejonem Wilczej Poręby, terenem, gdzie leży dawna osada Budniki w Karkonoszach oraz pojedynczymi budami rozrzuconymi na głównym grzbiecie, wszedł on w skład tak zwanych Budzisk (z niem. Gebirgsbauden). Była to Górska Gmina powstała oficjalnie 15 listopada 1735 roku, stanowiąca ówcześnie własność wpływowego rodu Schaffgotschów z Cieplic.

Siedziba władz i centrum życia społecznego

Od XVIII wieku to właśnie w opisywanej Karczmie Sądowej znajdowała się główna siedziba władz tej nowej gminy. W przestronnych izbach budynku regularnie odbywały się sądy i rozstrzygane były różnorodne spory między mieszkańcami Budzisk. Obiekt ten odgrywał rolę najważniejszego ośrodka życia społecznego. Co bardzo ważne, aż do momentu, w którym w połowie XIX wieku wybudowany został słynny Kościół Wang w Karpaczu, karczma stanowiła naturalne centrum wsi. To bezpośrednio stąd wiodła główna droga w wyższe partie gór, prowadząc podróżników na urokliwe miejsce, jakim jest wypłaszczona Polana, a stamtąd prosto na górskie szczyty.

Zmiany funkcji i czasy współczesne budynku

Z biegiem lat i rozwojem turystyki masowej obiekt zmieniał swój charakter. W późniejszym okresie funkcjonował tutaj bardzo znany hotel o nazwie Rübezahl. Mimo upływu stuleci, budynek przy ulicy Karkonoskiej 7 zachował swoje tradycje gościnności. Później dawna karczma sądowa funkcjonowała jako restauracja, pub oraz Dom Wczasowy Morskie Oko. Obecnie na parterze zlokalizowany jest sklep. Wizyta w tym miejscu to doskonała okazja do zetknięcia się z żywą historią dawnych, sudeckich osadników.