Zapora na Łomnicy w Karpaczu

Zapora na Łomnicy w Karpaczu to nie tylko zabytek inżynierii hydrotechnicznej, ale przede wszystkim jedna z najchętniej odwiedzanych atrakcji turystycznych w Karkonoszach. Położona poniżej ulicy Konstytucji 3-ego Maja, stanowi idealny cel spacerów dla całych rodzin, oferując niezapomniane widoki i bliski kontakt z górską przyrodą. To miejsce, gdzie historia walki człowieka z żywiołem splata się z pięknem krajobrazu, tworząc wyjątkową atmosferę sprzyjającą wypoczynkowi.

Historia ujarzmienia dzikiej rzeki

Rzeka Łomnica, choć malownicza, przez wieki pokazywała swoje groźne oblicze. Jej górski charakter, z dużym spadkiem dochodzącym w górnym biegu do ponad 70 promili, sprawiał, że była nieprzewidywalna i niebezpieczna. Punktem zwrotnym w historii Karpacza stał się rok 1897. Wówczas, na skutek gwałtownego oberwania chmury, wezbrane wody rzeki dokonały ogromnych zniszczeń. Żywioł zerwał mosty, zniszczył ulice, kilkanaście domów, a nawet podmył nasyp nowo wybudowanej linii kolejowej. Ta katastrofa stała się impulsem do podjęcia zdecydowanych działań.

W ramach szeroko zakrojonego programu przeciwpowodziowego, władze pruskie podjęły decyzję o regulacji koryta rzeki i budowie systemu zabezpieczeń. Prace nad wzniesieniem zapory rozpoczęto w 1910 roku i trwały one przez pięć lat, aż do 1915 roku. Głównym celem budowli było nie tylko retencjonowanie nadmiaru wody podczas gwałtownych opadów, ale przede wszystkim zatrzymywanie rumoszu skalnego – kamieni i głazów niesionych przez nurt, które stanowiły śmiertelne zagrożenie dla niżej położonej zabudowy. Skuteczność tego systemu została potwierdzona po latach, podczas słynnej „Powodzi Tysiąclecia” w 1997 roku, kiedy to zapora spełniła swoje zadanie, chroniąc miasto przed większymi zniszczeniami.

Parametry techniczne i architektura

Zapora na Łomnicy to solidna konstrukcja wykonana z granitowych bloków, co zapewnia jej trwałość i odporność na napór wody. Ma kształt półkolisty, co jest charakterystyczne dla tego typu budowli hydrotechnicznych z początku XX wieku. Jej korona ma długość 105 metrów i jest udostępniona dla ruchu pieszego, stanowiąc doskonały punkt widokowy. Zbiornik utworzony przez zaporę ma pojemność nominalną 540 000 metrów sześciennych. Woda przelewająca się przez koronę zapory tworzy efektowny, sztuczny wodospad, który jest jednym z najczęściej fotografowanych miejsc w mieście.

Atrakcje turystyczne wokół zapory

Dziś okolice zapory to tętniące życiem centrum rekreacyjne. Przez koronę zapory przebiega czerwony szlak turystyczny, który prowadzi na niedaleki punkt widokowy na Karpatce, oferując miłośnikom wędrówek ciekawe wyzwanie. W bezpośrednim sąsiedztwie znajduje się również popularna restauracja, znana z dancingów i występów gwiazd muzycznych, która jest doskonałym miejscem na odpoczynek po zwiedzaniu.

Malownicze jeziorko zaporowe oraz otaczający je park to idealna sceneria na spacer czy pamiątkową sesję zdjęciową. Warto wspomnieć, że już w czasach przedwojennych miejsce to pełniło funkcje rekreacyjne. W pobliżu działał zakład kąpielowy Alexandrinenbad, kawiarnia oraz muszla koncertowa. Zalew wykorzystywano do kąpieli, pływania kajakami i rowerami wodnymi, a zimą zamieniał się on w naturalne lodowisko. Choć niektóre z tych atrakcji to już przeszłość, duch tego miejsca jako centrum wypoczynku pozostaje żywy, przyciągając turystów pragnących podziwiać potęgę i piękno górskiej rzeki u stóp pasma Karkonosze.