Leśny Bank Genów Kostrzyca w Miłkowie

Leśny Bank Genów Kostrzyca w Miłkowie to jedna z najważniejszych i najnowocześniejszych placówek zajmujących się ochroną przyrody w Polsce. Jego strategiczne położenie u podnóża gór, jakimi są majestatyczne Karkonosze, nie jest przypadkowe, ponieważ to właśnie stąd wywodzi się wielka inicjatywa ratowania cennych, górskich ekosystemów leśnych przed postępującą degradacją środowiskową.

Główny cel i zadania badawcze placówki

Zasadniczym zadaniem tej państwowej instytucji jest długoterminowe gromadzenie i przechowywanie zasobów genowych drzew oraz krzewów leśnych z terenu całego kraju. LBG Kostrzyca skupia się przede wszystkim na ochronie rzadkich gatunków, roślin zagrożonych wyginięciem oraz najcenniejszych populacji starych drzewostanów. Zabezpieczony w ten sposób materiał biologiczny stanowi swoistą polisę ubezpieczeniową dla polskich lasów na wypadek nieprzewidzianych klęsk żywiołowych, nagłych zmian klimatycznych czy masowych gradacji owadzich szkodników.

Nowoczesne technologie i przechowywanie nasion

Proces profesjonalnego zabezpieczania materiału genetycznego wymaga zastosowania bardzo zaawansowanych technologii. Szyszki i nasiona zebrane w wyselekcjonowanych drzewostanach trafiają bezpośrednio do stacji, gdzie są poddawane rygorystycznym procesom suszenia, wyłuszczania i szczegółowej oceny żywotności. Następnie najzdrowsze nasiona są pakowane w hermetyczne pojemniki i umieszczane w specjalnych, elektronicznie monitorowanych komorach chłodniczych.

W zależności od specyfiki danego gatunku, nasiona przechowuje się w ściśle kontrolowanych temperaturach od minus 18 do minus 20 stopni Celsjusza, a w przypadku niektórych bardzo delikatnych tkanek roślinnych stosuje się nawet zaawansowaną kriokonserwację w ciekłym azocie w temperaturze bliskiej minus 196 stopni Celsjusza. Pozwala to na pełne zachowanie ich naturalnej zdolności do kiełkowania przez wiele kolejnych dziesięcioleci.

Rozległe arboretum i żywy bank genów

Niezwykle ważną i atrakcyjną wizualnie częścią całego kompleksu jest obszerne arboretum, które zajmuje łączną powierzchnię blisko 15 hektarów. Malowniczo otacza ono główną siedzibę oraz wszystkie budynki użytkowe Leśnego Banku Genów Kostrzyca. Przestrzeń ta stanowi tak zwany żywy bank genów, w którym na co dzień pieczołowicie przechowywane i pielęgnowane są dorosłe egzemplarze najcenniejszych przedstawicieli chronionych oraz ozdobnych gatunków. Zgromadzone tam bogate kolekcje botaniczne obejmują obecnie około 5000 różnorodnych okazów. W imponujący sposób reprezentują one ponad 700 różnych gatunków, podgatunków i rzadkich odmian roślin z całego kraju.

Znaczenie edukacyjne i ekologiczne dla regionu

Oprócz działalności ściśle naukowej i konserwatorskiej, zrewitalizowany obszar pełni niezwykle ważną funkcję edukacyjną dla całego społeczeństwa. Co istotne dla turystów, wstęp na zadbany teren przyrodniczego arboretum jest całkowicie bezpłatny. Ze względu na fakt, że obszar ten to bardzo atrakcyjna turystycznie Kotlina Jeleniogórska, obiekt bardzo chętnie gości wycieczki szkolne oraz spacerujących wędrowców przebywających w sąsiedniej miejscowości wypoczynkowej, jaką jest popularny Karpacz. Zorganizowane tam ścieżki dydaktyczne przybliżają odwiedzającym skomplikowaną tematykę współczesnego leśnictwa i na własnym przykładzie pokazują, jak ogromny wysiłek wkładany jest w realne zachowanie polskiej flory.