Rezerwat przyrody Dziobaki

Rezerwat przyrody Dziobaki to niezwykle cenny obszar chroniony, stanowiący częściowy rezerwat leśny o powierzchni 13,06 ha. Zlokalizowany jest w południowej Polsce, w województwie śląskim, w gminie Ujsoły. Pod względem geograficznym teren ten leży w Beskidzie Żywieckim, w obrębie urokliwego pasma Grupy Wielka Racza (Pasmo Raczańskie). Główny obszar rezerwatu rozciąga się na północno-zachodnich zboczach góry Majcherowej (1105 m n.p.m.), opadając stromo ku dolinie potoku Dziobaki, od którego zaczerpnął swoją nazwę. Obszar ten jest ważnym elementem wielkoobszarowej ochrony przyrody, wchodząc w skład Żywieckiego Parku Krajobrazowego.

Historia i główne cele ochrony

Prawna ochrona tego terenu została ustanowiona zarządzeniem Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia 11 grudnia 1995 roku. Obszar ten, znajdujący się w zarządzie Nadleśnictwa Ujsoły, objęty jest tak zwaną ochroną czynną. Głównym celem jego utworzenia było zachowanie, ze względów naukowych oraz dydaktycznych, wyjątkowo dobrze wykształconych fragmentów pierwotnego lasu dolnoreglowego. W przedziale wysokości od 850 do 1020 m n.p.m. przetrwały tam w doskonałym stanie dwa rzadkie zbiorowiska roślinne: żyzna buczyna karpacka oraz jaworzyna ziołoroślowa.

Żyzna buczyna karpacka w postaci śląsko-żywieckiej

W dolnej i środkowej części chronionego obszaru dominuje żyzna buczyna karpacka. Jest to gęsty, cienisty las, w którym zwarcie koron drzew sięga nawet 90%. Podstawowym elementem drzewostanu jest okazały buk zwyczajny, któremu nierzadko towarzyszy klon jawor oraz jodła pospolita. Znajdziemy tu również pojedyncze okazy wiązów górskich i świerków. Warstwę podszytu (krzewów) tworzy naturalny podrost wymienionych gatunków drzew.

Na dnie tego wilgotnego lasu wykształciło się wyjątkowo bujne runo. Wśród charakterystycznych dla tego siedliska roślin prym wiodą przedstawiciele rodzaju żywiec: żywiec gruczołowaty, żywiec cebulkowy oraz rzadki żywiec dziewięciolistny (który jest gatunkiem typowym również dla buczyn sudeckich). Tłem dla nich są masowo kwitnące byliny, takie jak niecierpek pospolity, szczyr trwały i lepiężnik biały. Wprawni obserwatorzy przyrody mogą dostrzec tu także piękną, chronioną lilię złotogłów.

Jaworzyna ziołoroślowa na stromych zboczach

Górne partie rezerwatu zajmuje jaworzyna ziołoroślowa, będąca rzadszym i bardzo specyficznym siedliskiem w skali całych polskich Karpat. Wykształciła się ona na stromym stoku, który zbudowany jest z trudnoprzepuszczalnych skał łupkowych. Liczne, bijące tu źródliska zapewniają stałą wilgotność podłoża. W przeciwieństwie do buczyny, zwarcie drzewostanu jest tutaj bardzo luźne i wynosi zaledwie 30–50%. Rośnie tu głównie buk zwyczajny i klon jawor z niewielką domieszką świerka pospolitego. Ze względu na trudne warunki terenowe, warstwa krzewów w zasadzie nie istnieje.

Braki w warstwie krzewiastej z nawiązką rekompensuje runo leśne, którego pokrycie dochodzi miejscami do 100%. Prawdziwą dżunglę tworzą tu wysokie gatunki ziołoroślowe. Do najważniejszych z nich należą:

• Miłosna górska.
• Lepiężnik biały.
• Wietlica alpejska.
• Modrzyk górski i omieg górski.
• Jaskier platanolistny.
• Rutewka orlikolistna oraz ciemiężyca zielona.

Zasady zwiedzania i turystyka w okolicy

Z uwagi na unikalny charakter flory oraz potrzebę zachowania całkowitego spokoju w ekosystemie, rezerwat nie jest udostępniony do zwiedzania. Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, na jego terenie obowiązuje ustawowy zakaz wstępu (poza wyznaczonymi ścieżkami, których tutaj celowo nie poprowadzono). Turyści odwiedzający okoliczne miejscowości, takie jak Soblówka czy Rycerka Górna, nie muszą jednak rezygnować z podziwiania piękna tych gór. Zalesione, ostre zbocza Majcherowej można obserwować z dystansu, wędrując niebieskim szlakiem turystycznym. Trasa ta łączy przełęcz Przegibek ze wzniesieniem Rycerzowa (przejście całego odcinka zajmuje około 1,5 godziny). W obu tych punktach węzłowych funkcjonują znane schroniska górskie, oferujące odpoczynek po eksploracji dzikich zakątków pasma.

Źródło: wikipedia.pl / slaskie.travel