Schronisko PTTK Wielka Racza

Schronisko PTTK Wielka Racza to niezwykle popularny obiekt turystyczny zlokalizowany w Beskidzie Żywiecko-Kisuckim, tuż pod wierzchołkiem Wielkiej Raczy (1236 m n.p.m.). Pełni ono funkcję ważnego punktu etapowego dla wędrowców przemierzających główne szlaki graniczne. Góra ta dzieli swoje zbocza między terytorium Polski i Słowacji, stanowiąc kluczowy węzeł turystyczny, w którym krzyżuje się historia, zachwycająca przyroda i infrastruktura wypoczynkowa.

Skąd wzięła się nazwa szczytu

Z pochodzeniem nazwy góry wiąże się niezwykle ciekawa lokalna legenda. Podania głoszą, że słowo to wywodzi się bezpośrednio od czasownika „raczyć się”. W dawnych czasach, po zakończeniu ostrych i długotrwałych sporów o przebieg granic, ród Komorowscy, władający ówczesną Żywiecczyzną, miał spotkać się na szczycie ze swoimi węgierskimi adwersarzami. Zamiast dalszych walk postanowiono urządzić wielką, pojednawczą ucztę, podczas której obficie raczono się winem na znak zawartego pokoju.

Historia powstania i trudne początki działalności

Pierwsze próby zagospodarowania terenu miały miejsce w 1933 roku, kiedy prywatni inwestorzy rozpoczęli wznoszenie prymitywnego schronu. Zaledwie rok później parcela wraz z niedokończonym budynkiem została zakupiona przez bielski oddział Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego. Oficjalne otwarcie nastąpiło 17 grudnia 1934 roku. Początkowo turyści mogli korzystać z jadalni, suszarni oraz 40 miejsc na prostych pryczach. Pierwszym, bardzo zasłużonym gospodarzem obiektu został Bronisław Jarosz, który w 1939 roku miał objąć placówkę w pobliskim Zwardoniu, jednak wybuch wojny brutalnie pokrzyżował te plany.

Funkcjonowanie obiektu w czasie II wojny światowej

Okres okupacji to niezwykle burzliwy czas dla schroniska. Budynek przejęło niemieckie Beskidenverein, a dawny gospodarz powrócił tu wraz z rodziną, chroniąc się w ten sposób przed przymusowymi wysiedleniami. Ze względu na strategiczne położenie, Luftwaffe zorganizowała na szczycie punkt obserwacyjny z potężnymi reflektorami, a w schronisku zakwaterowano oddział wojska. Wiosną 1945 roku wycofujący się żołnierze niemieccy toczyli zacięte walki w dolinach, a sam budynek na Wielkiej Raczy został dwukrotnie trafiony pociskami artyleryjskimi i doszczętnie wyszabrowany. Bronisław Jarosz z narażeniem życia ścigał złodziei w stronę słowackiej Oszczadnicy. Ocalałe, drobne resztki wyposażenia zdołał uratować i przewieźć furmankami do zniszczonego obiektu na Klimczoku.

Powojenna odbudowa i widmo rozbiórki

Zakończenie wojny nie przyniosło od razu poprawy sytuacji. Surowe restrykcje graniczne narzucone przez władze komunistyczne sprawiły, że turystyka w tym rejonie praktycznie zamarła. Brak opieki spowodował, że gmach popadał w coraz większą ruinę. W 1963 roku specjalna komisja PTTK poważnie rozważała jego całkowitą rozbiórkę. Na szczęście, głównie dzięki ogromnemu zaangażowaniu działacza Edwarda Moskały, podjęto decyzję o kompleksowym remoncie. Po ponownym otwarciu granicznych szlaków miejsce to błyskawicznie odzyskało dawną popularność. W latach 90. do tradycyjnej, drewnianej bryły dobudowano nową część murowaną.

Współczesna infrastruktura i warunki pobytu

Obecnie budynek dysponuje 50 miejscami noclegowymi w pokojach od 3 do 8-osobowych oraz w tańszej sali zbiorowej (10-osobowej). Do dyspozycji turystów oddano duży, przytulny bufet z jadalnią serwujący ciepłe posiłki. Tuż obok schroniska znajduje się doskonały punkt widokowy tj, platforma widokowa (oddana w 1997 r.) wyposażona w mapę ułatwiającą identyfikację otaczających szczytów oraz krzyż pojednania polsko-czesko-słowacki, wzniesiony z inicjatywy Milana Tomana. Atrakcyjność rejonu podnosi funkcjonujący po stronie słowackiej ośrodek narciarski Snow Paradise Veľká Rača Oščadnica.

Panorama sferyczna 360^o przy schronisku PTTK na Wielkiej Raczy

Pamiątkowe pieczątki turystyczne dla kolekcjonerów

Docierając do Schroniska PTTK Wielka Racza, warto zajrzeć do środka z jeszcze jednego, bardzo sympatycznego powodu. Dla kolekcjonerów i pasjonatów górskich wypraw przygotowano tam unikalne, pamiątkowe pieczątki turystyczne, które stanowią idealne uzupełnienie dziennika wędrówek czy książeczki GOT. Wbijając stempel, można uzyskać wyjątkową pamiątkę z pięknym zarysem samego budynku schroniska, wizerunkiem charakterystycznego krzyża znajdującego się na szczycie oraz oficjalnym logiem PTTK. Co niezwykle ciekawe, ze względu na przygraniczne położenie obiektu i liczne odwiedziny naszych południowych sąsiadów, turyści mają możliwość przybicia pieczątek również w języku słowackim. To doskonały i całkowicie darmowy sposób, aby na lata udokumentować swój pobyt w tym kultowym beskidzkim schronisku.

Fot. Pieczątki turystyczne, które można uzyskać w Schronisku PTTK Wielka Racza.

Dostępne szlaki turystyczne na szczyt

Budynek stanowi ważny węzeł komunikacyjny dla pieszych, przecinając trasy polskie i słowackie. Administracyjnie stoki od strony polskiej leżą w obrębie miejscowości Rycerka Górna (gmina Rajcza, województwo śląskie). Wędrowcy mogą dotrzeć tu kilkoma zróżnicowanymi szlakami:

• Szlak żółty wiodący z Rycerki Górnej Kolonii, stanowiący najkrótsze podejście (czas wejścia to ok. 2 godziny, długość 4,4 km , suma podejść 522 m).

• Szlak czerwony z miejscowości Zwardoń (czas przejścia wynosi ponad 5 godzin, długość 15 km, suma podejść 975 m).

• Szlak czerwony od strony schroniska na Przegibku (najpierw szlak niebieski, przejście zajmuje ok. 3 godzin i 45 minut, długość 10,9 km, suma podejść 537 m).

• Szlak zielony prowadzący z miejscowości Oszczadnica na Słowacji (ok. 3 godzin 15 minut, długość 8,1 km, suma podejść 743 m).

Źródło: pttk.pl / wikipedia.pl