Wielka Racza (1236 m n.p.m.)

Wielka Racza (1236 m n.p.m.), dawniej nazywana również Rajczą, to najwyższe wzniesienie w Grupie Wielkiej Raczy, zlokalizowane w Beskidzie Żywiecko-Kisuckim. Przez sam wierzchołek przebiega granica polsko-słowacka oraz Wielki Europejski Dział Wodny. Góra stanowi ważny punkt zwornikowy dla bocznego grzbietu odchodzącego na słowacką stronę, który dzieli ten potężny masyw. Dzięki swojemu położeniu góra wznosi się nad trzema dolinami, którymi wartko spływają potoki: Racza, Klubinský potok oraz Oszczadnica. Administracyjnie polskie zbocza leżą na terenie miejscowości Rycerka Górna, należącej do gminy Rajcza w powiecie żywieckim (województwo śląskie). W słowackiej nomenklaturze masyw ten klasyfikowany jest z kolei do Beskidu Kisuckiego.

Wyjątkowe walory widokowe i bogactwo flory

Choć większość góry pokrywają gęste lasy, na samym szczycie znajduje się rozległa, trawiasta hala o całkowicie naturalnym pochodzeniu. Fakt ten jest niezwykle rzadki, ponieważ naturalna granica lasu przebiega w tym paśmie około 150 metrów wyżej. Polana szczytowa stanowi wybitny punkt widokowy, z którego można swobodnie podziwiać falujące pasma Beskidów, Niżne Tatry, Wielkiego Chocza, Tatry oraz charakterystyczne szczyty Małej Fatry. Obserwację odległych panoram ułatwia dodatkowo specjalna platforma widokowa na Wielkiej Raczy, wzniesiona wspólnymi siłami przez Polaków i Słowaków w 1997 roku. Obszar ten charakteryzuje się wyjątkowo cenną i rzadką florą. Znaleźć tu można rośliny takie jak dzwonek piłkowany, tojad morawski czy tocja karpacka. Na południowych zboczach utworzono rezerwat przyrody, chroniący fragmenty pierwotnego boru jodłowo-świerkowego oraz piaskowcowe wychodnie skalne. Będąc wprawnym obserwatorem, można tam przy odrobinie szczęścia dostrzec rysia lub cietrzewia.

Fot. Panorama z Wielkiej Raczy na wschód.

Fot. Panorama z Wielkiej Raczy na zachód.

Burzliwa historia i pochodzenie nazwy szczytu

Pierwsze udokumentowane wzmianki o tej górze pojawiają się w historycznych pismach już z 1417 roku. W połowie XVI stulecia na tutejszych halach wypasali swoje stada wędrowni Wołosi, a niedługo później obszar ten stał się areną bardzo krwawych walk pasterzy o żyzne tereny wypasowe. W gęstych lasach w XVII i XIX wieku często ukrywali się zbójnicy, na których okoliczna ludność urządzała zorganizowane obławy. W czasie II wojny światowej doskonałe widoki z góry wykorzystali natomiast Niemcy, lokując w schronisku swój posterunek żandarmerii. Istnieje kilka ciekawych hipotez dotyczących pochodzenia nazwy szczytu. Według jednej z nich wywodzi się ona bezpośrednio od słowa „rajczula” oznaczającego zagrodę dla owiec. Inna, bardziej legendarna wersja głosi, że dawni właściciele tych ziem po zakończeniu trudnych sporów granicznych „raczyli się” tutaj znakomitym winem. W okresie po II wojnie światowej, z uwagi na rygorystyczne przepisy, szczyt był przez wiele lat dostępny tylko dla nielicznych, a klucze do zamkniętego obiektu wydawał zaufany dozorca, Karol Peterman.

Panroama seryczna 360^o z Wielkiej Raczy

Schronisko i nowoczesna infrastruktura narciarska

Dla zmęczonych wędrowców bezpieczne schronienie oferuje położone tuż pod wierzchołkiem schronisko PTTK Wielak Racza. Budynek ten ma niezwykle interesującą historię, która sięga 1934 roku. Pod koniec wojny obiekt został bardzo mocno uszkodzony ostrzałem artyleryjskim, a ówczesny gospodarz przewiózł uratowane z pożogi mienie do również zniszczonego schroniska na Klimczoku. Po latach zapomnienia i groźbie całkowitej rozbiórki budynek gruntownie odremontowano, dzięki czemu dziś oferuje turystom kilkadziesiąt wygodnych miejsc noclegowych. W latach przedwojennych funkcjonowało także niewielkie schronisko w dawnej leśniczówce u podnóży góry. Miłośnicy sportów zimowych znajdą obecnie po stronie słowackiej nowoczesny kompleks narciarski Snow Paradise Oščadnica, oferujący kilkanaście kilometrów doskonale przygotowanych, sztucznie naśnieżanych tras zjazdowych.

Dojazd na miejsce i darmowy parking

Aby wyruszyć na wędrówkę z polskiej strony, najlepiej od razu skierować się samochodem do południowej części Rycerki Górnej, potocznie zwanej Kolonią. Jadąc od strony Bielska-Białej, należy poruszać się trasą szybkiego ruchu, a w znanej miejscowości Milówka zjechać na Rajczę. Na samym końcu asfaltowej drogi w dolinie zlokalizowany jest bezpłatny i monitorowany parking pod Wielką Raczą, obok którego przygotowano dużą wiatę turystyczną z bezpiecznym miejscem na ognisko.

Pamiątkowe pieczątki turystyczne dla kolekcjonerów

Wędrując na wierzchołek, warto odwiedzić tutejsze schronisko PTTK z jeszcze jednego, bardzo sympatycznego powodu. Dla kolekcjonerów i pasjonatów górskich wypraw przygotowano na miejscu unikalne, pamiątkowe pieczątki turystyczne, które stanowią idealne uzupełnienie dziennika wędrówek czy książeczki GOT. Wbijając stempel, można uzyskać wyjątkową pamiątkę z wizerunkiem charakterystycznego krzyża znajdującego się na szczycie, pięknym zarysem samego budynku schroniska oraz oficjalnym logiem PTTK. Co niezwykle ciekawe, ze względu na transgraniczny charakter masywu i liczne odwiedziny naszych południowych sąsiadów, turyści mają tam również możliwość przybicia pieczątek w języku słowackim. To doskonały i darmowy sposób, aby na lata udokumentować swoją obecność na najwyższej górze tego regionu.

Fot. Pieczątki turystyczne, które można uzyskać w schronisku PTTK na Wielkiej Raczy.

Proponowane trasy wejścia na wierzchołek

Na szczyt prowadzi kilka niezwykle interesujących dróg, które pozwalają precyzyjnie dopasować poziom trudności do własnych możliwości kondycyjnych i posiadanego czasu:

• Szlak żółty z Rycerki Górnej (Kolonii) – najkrótsza, choć niemal stale wznosząca się opcja, pozwalająca zdobyć wierzchołek w około 2 godziny z bezpłatnego parkingu pod Wielką Raczą (4,4 km, suma podejść 522 m).

• Szlak czerwony z miejscowości Zwardoń – długa i bardzo malownicza trasa grzbietowa, której pokonanie w jedną stronę zajmuje ok. 5 i pół godziny (15 km, suma podejść 975 m).

• Trasa ze schroniska PTTK na Przegibku (szlak niebieski, a następnie widokowy czerwony) – bezpieczny wariant grzbietowy, którego czas przejścia wynosi niecałe 4 godziny (10,9 km, suma podejść 537 m).

• Szlak zielony ze słowackiej Oszczadnicy – urozmaicony i przyjemny spacer trwający nieco ponad 3 godziny w jednym kierunku (8,1 km, suma podejść 743 m).

Źródło: wikipedia.pl