Wieża książęca w Siedlęcinie

Wieża w Siedlęcinie jest dostępna dla turystów przez cały rok, co pozwala zaplanować wizytę w dogodnym terminie:

• W sezonie letnim (od maja do października): codziennie w godzinach 9:00 – 18:00 (ostatnie wejście o 17:30).
• Poza sezonem (od listopada do kwietnia): codziennie w godzinach 10:00 – 16:00 (ostatnie wejście o 15:30).

Pieczątka turystyczna

Odwiedzając wieżę książęcą w Siedlęcinie, turyści mają nie tylko okazję zgłębić fascynującą historię średniowiecza, ale również zabrać ze sobą małą pamiątkę. Przy kasie biletowej na zwiedzających czekają różnorodne pieczątki pamiątkowe, które można bezpłatnie wbić do swojego dziennika podróży lub książeczki PTTK. To miły akcent, który szczególnie ucieszy kolekcjonerów i najmłodszych odkrywców historii, pozwalając im na symboliczne udokumentowanie wizyty w tym niezwykłym miejscu.

Rys. Pieczątki pamiątkowe z wieży w Siedlęcinie.

Wieża mieszkalna w Siedlęcinie stanowi bodaj najbardziej znany przykład tego typu budowli na terenie dzisiejszej Polski. Rangę zabytku podnosi zespół czternastowiecznych malowideł o bogatym programie ideowym. Wieża położona jest na terenie zespołu dworskiego z XVIII w., związanego z leżącą od północnego wschodu wsią. Przyjmuje się, że kamienna budowla wzniesiona została w dwóch fazach. Jej powstanie wiązane jest z książętami świdnicko-jaworskimi. Za ich sprawą w początkach XIV w. wybudowano potężną wieżę (donżon) na planie prostokąta o wymiarach 14,35 x 22,2 m i wysokości około 19 m. Pierwotnie wieńczył ją ganek obronny, zaopatrzony w blankowanie. Siedzibę otaczał początkowo mur obronny, przebiegający w odległości około 2,5m od lica budynku. Na zewnątrz warowny obwód otaczała fosa, zasilana przez wody płynącego w pobliżu cieku.

Potem międzymurze wypełniono ziemią i gruzem, tworząc sztuczne wzniesienie. Najniższa kondygnacja przekształciła się w ten sposób w piwnicę. W XV w. obiekt podwyższono o kolejną kondygnację i nakryto stromym, czterospadowym dachem. Wejście do wieży prowadziło pierwotnie przez piaskowcowy ostrołukowy portal w kondygnacji przyziemia. Nad sklepionym, składającym się z dwóch lokalności przyziemiem znajdowały się przykryte drewnianymi stropami kondygnacje mieszkalne. Świadczą o tym zachowane okna z pozostałościami gotyckiej kamieniarki i wykusze sanitarne. Na trzeciej kondygnacji mieściła się reprezentacyjna sala z dekoracją malarską. Te wysokiej klasy malowidła, pochodzące wg A. Karłowskiej-Kamzowej i J. Witkowskiego z lat 40. XIV w., przedstawiają najpewniej wątki opowieści o Lancelocie z Jeziora. Są dowodem oddziaływania sztuki dworskiej Zachodu na ziemie Śląska. Zgodnie z tą hipotezą fundatorem dekoracji mógł być książę Henryk świdnicki. Inni łączą powstanie polichromii z panowaniem Bolka II świdnickiego. Od 1369 Siedlęcin przeszedł w posiadanie rycerza Jenchina von Redern. W późniejszym okresie wieżę włączono w kompleks zabudowań dworskich. Poważniejsze prace zabezpieczające i konserwatorskie miały miejsce w XIX w., następnie w latach 1936-1938 i trzykrotnie w okresie powojennym. Mimo udowodnionego związku donżonowego zamku z książętami świdnicko-jaworskimi obiekt w popularnej literaturze nadal występuje jako ?wieża rycerska?.

Źródło: L. Kajzer, S. Kołodziejewski, J. Salm, Leksykon zamków w Polsce, Wyd. Arkady, Warszawa 2012

* * * 

Wieża w Siedlęcinie jest jedną z najwspanialszych i najlepiej zachowanych budowli tego typu w Europie Środkowej. Jej budowę rozpoczął prawdopodobnie Henryk I, książę jaworski w latach 1313-1314. Książe ten mógł być także inspiratorem powstania znakomitych polichromii o tematyce rycerskiej i religijno-moralizatorskiej, których chronologię określa się na II ćwierć XIV wieku (być może lata 1345-1346).

Kolejnym właścicielem siedlęcińskiej wieży był Bolko II, książę świdnicki. Po jego śmierci, w 1368 lub 1369 roku, wdowa po nim księżna Agnieszka z Habsburgów, sprzedała wieżę rycerzowi Jenschinowi von Redem. W rękach Redernów, którzy byli fundatorami malowideł o tematyce heraldycznej, wieża znajdowała się do pierwszej połowy XV wieku.

Otoczona fosą wieża, posiadała pierwotnie trzy kondygnacje zwieńczone krenelażem. Do istotnej przebudowy doszło w XVI wieku (około roku 1575), kiedy wieżę podwyższono o jedno piętro i przykryto czterospadowym dachem gontowym. Dotychczasowy krenelaż zamurowano, wybito dodatkowe otwory okienne, a do każdej kondygnacji dodano wykusze pełniące funkcje latryn.

Kolejne przebudowy wieży miały miejsce w wieku XVIII (częściowe zasypanie fosy, dobudowa barokowego dworu) i XIX (wymiana niektórych stropów, remont więźby dachowej). Na koniec XX wieku przypada gruntowny remont pokrycia dachu.

Od grudnia 2001 roku właścicielem wieży mieszkalnej w Siedlęcinie jest Fundacja "Zamek Chudów".

Źródło: Tablica informacyjna przy Wieży w Siedlęcinie.

• L. Kajzer, S. Kołodziejewski, J. Salm, Leksykon zamków w Polsce, Wyd. Arkady, Warszawa 2012
• Małgorzata. Chorowska: Rezydencje średniowieczne na Śląsku : zamki, pałace, wieże mieszkalne. Wrocław: Oficyna Wydawnicza Politechniki Wrocławskiej, 2003, ISBN 83-7085-680-2.
• Jacek Witkowski: Szlachetna a wielce żałosna opowieść o Panu Lancelocie z Jeziora : dekoracja malarska wielkiej sali wieży mieszkalnej w Siedlęcinie. Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, 2002, ISBN 83-229-2256-6.