Kościół pw. św. Wojciecha w Szczawnicy

Kościół pw. św. Wojciecha w Szczawnicy to najważniejszy obiekt sakralny w tym popularnym uzdrowisku, stanowiący duchowe centrum dla mieszkańców oraz licznie przybywających turystów i kuracjuszy. Ta majestatyczna świątynia rzymskokatolicka pełni funkcję kościoła parafialnego i administracyjnie przynależy do dekanatu Krościenko nad Dunajcem, wchodzącego w skład diecezji tarnowskiej. Usytuowany w malowniczym krajobrazie górskim, budynek ten jest nie tylko miejscem kultu religijnego, ale również cennym zabytkiem architektury, który zachwyca swoją formą i bogatym wyposażeniem, będąc świadkiem historii rozwoju miasta.

Historia powstania i budowniczowie świątyni

Dzieje obecnej budowli sięgają końca XIX wieku, kiedy to dynamicznie rozwijające się uzdrowisko potrzebowało nowej, bardziej okazałej świątyni. Prace budowlane prowadzono w latach 1882–1892. Projektantem tego architektonicznego dzieła był Stanisław Eljasz-Radzikowski, znany i ceniony architekt, który nadał budowli jej niepowtarzalny charakter. Nadzór nad realizacją inwestycji oraz kierowanie pracami budowlanymi spoczywało na barkach księdza Jana Oleksika. Duchowny ten pełnił funkcję proboszcza w tutejszej parafii w latach 1889–1893 i to dzięki jego zaangażowaniu udało się doprowadzić budowę do szczęśliwego finału.

Architektura i styl neogotycki

Świątynia jest podręcznikowym przykładem stylu neogotyckiego, który dominował w ówczesnej architekturze sakralnej. Jest to budowla murowana, wzniesiona z solidnych i trwałych materiałów: kamienia pienińskiego oraz cegły, co zapewnia jej stabilność w trudnym, górskim terenie, jakim charakteryzują się Pieniny. Bryła kościoła została zaprojektowana z rozmachem i dbałością o proporcje.

Kościół składa się z obszernej nawy głównej, która zapewnia dużo przestrzeni dla wiernych, oraz z krótszego prezbiterium, które zostało zamknięte trójbocznie. Charakterystycznym elementem sylwetki budynku jest wieża dobudowana do nawy od strony frontowej, która stanowi dominantę wysokościową w panoramie okolicy. Urozmaiceniem planu są dwie kaplice, dobudowane z lewej i prawej strony nawy. Mają one kształt ramion transeptu, co nadaje rzutowi kościoła formę zbliżoną do krzyża i zwiększa powierzchnię użytkową świątyni.

Wyposażenie i wystrój wnętrza

Wchodząc do środka, odwiedzający mogą podziwiać spójny i bogaty wystrój, który również reprezentuje styl neogotycki. Elementy wyposażenia pochodzą głównie z końca XIX oraz z początku XX wieku, tworząc harmonijną całość. Ściany zdobi polichromia figuralna, która została wykonana w 1923 roku. Jej autorem jest Karol Polityński, artysta, którego dzieło nadaje wnętrzu podniosły i sakralny charakter, wprowadzając wiernych w atmosferę modlitwy.

Centralnym punktem prezbiterium jest ołtarz główny. Został on wykonany w latach 1892–1894 przez Kazimierza Chodzińskiego. Ten sam artysta jest również twórcą kamiennej chrzcielnicy, która stanowi ważny element liturgiczny kościoła. Oprócz ołtarza głównego, w świątyni znajdują się cztery ołtarze boczne. Mają one formę kunsztownych tryptyków, co jest typowe dla sztuki gotyckiej i jej naśladownictw. Ołtarze te, wraz z amboną, są dziełem snycerza Władysława Łuczkiewicza i powstały w latach 1894–1900. Precyzja wykonania detali snycerskich świadczy o wysokim kunszcie rzemieślniczym twórcy.

Instrumenty muzyczne i dzwony

Oprawę muzyczną nabożeństw zapewniają organy. Jest to instrument 18-głosowy, który został wykonany w 1895 roku. Jego twórcą był Tomasz Fall, ceniony organmistrz pochodzący ze Szczyrzyca. Dźwięk tych organów od ponad stu lat towarzyszy uroczystościom religijnym, wypełniając nawę kościoła.

Na wieży kościelnej zawieszone są dwa dzwony, z których każdy ma swoją własną, ciekawą historię. Pierwszy z nich nosi imię Józef. Został on odlany w 1860 roku w dalekim Sheffield w Wielkiej Brytanii. Dzwon ten nie był od początku przeznaczony dla nowej świątyni – został przeniesiony z wieży starego kościoła, łącząc w ten sposób tradycję z nowoczesnością. Drugi dzwon to Wojciech, który powstał już po II wojnie światowej, w 1948 roku. Został wykonany w słynnej Odlewni Dzwonów Karola Schwabe w Białej.

Ciekawostki przyrodnicze

Kościół jest nie tylko domem modlitwy, ale także schronieniem dla rzadkich przedstawicieli fauny. Na poddaszu świątyni swoje siedlisko znalazł bardzo rzadki i chroniony gatunek nietoperza – podkowiec mały. Ten niewielki ssak upodobał sobie strych kościelny jako miejsce odpoczynku i rozrodu. Obecność kolonii nietoperzy świadczy o czystości środowiska w uzdrowisku Szczawnica i stanowi unikalną ciekawostkę przyrodniczą, łączącą sferę sacrum ze światem natury.