Tablica pamiątkowa Józefa Sowińskiego na ścianie kościoła św. Wawrzyńca na Woli

Tablica pamiątkowa Józefa Sowińskiego na ścianie kościoła św. Wawrzyńca na Woli - tablica pamiatkowa jozefa sowinskiego na scianie kosciola sw wawrzynca na woli 6
Tablica pamiątkowa Józefa Sowińskiego na ścianie kościoła św. Wawrzyńca na Woli - tablica pamiatkowa jozefa sowinskiego na scianie kosciola sw wawrzynca na woli 4
Tablica pamiątkowa Józefa Sowińskiego na ścianie kościoła św. Wawrzyńca na Woli - tablica pamiatkowa jozefa sowinskiego na scianie kosciola sw wawrzynca na woli 2
Tablica pamiątkowa Józefa Sowińskiego na ścianie kościoła św. Wawrzyńca na Woli - tablica pamiatkowa jozefa sowinskiego na scianie kosciola sw wawrzynca na woli 1
Tablica pamiątkowa Józefa Sowińskiego na ścianie kościoła św. Wawrzyńca na Woli - tablica pamiatkowa jozefa sowinskiego na scianie kosciola sw wawrzynca na woli 3
Tablica pamiątkowa Józefa Sowińskiego na ścianie kościoła św. Wawrzyńca na Woli - tablica pamiatkowa jozefa sowinskiego na scianie kosciola sw wawrzynca na woli 5
Tablica pamiątkowa Józefa Sowińskiego na ścianie kościoła św. Wawrzyńca na Woli - tablica pamiatkowa jozefa sowinskiego na scianie kosciola sw wawrzynca na woli 7
Data powstania obiektu: 1928 r.

Tablica pamiątkowa Józefa Sowińskiego na ścianie kościoła św. Wawrzyńca na Woli to odlew z płaskorzeźbą dowódcy obrony Woli z 1831 roku, umieszczony na bocznej elewacji zabytkowej świątyni przy ulicy Wolskiej 140a (województwo mazowieckie). Monument powstał w listopadzie 1928 roku z inicjatywy Legii Inwalidów Wojsk Polskich w 97. rocznicę śmierci generała Józefa Longina Sowińskiego, który poległ 6 września 1831 roku podczas obrony Warszawy w okresie powstania listopadowego.

Historia i wygląd tablicy pamiątkowej z 1928 roku

Upamiętnienie zlokalizowano na zewnętrznej ścianie kościoła parafialnego pw. św. Wawrzyńca od strony ulicy Wolskiej, bezpośrednio na terenie historycznej Reduty Wolskiej nr 56 w Warszawie. Wybór miejsca wiąże się z ostatnimi chwilami życia generała Józefa Sowińskiego, który według jednego z przekazów historycznych zginął właśnie w murach tej świątyni lub w jej bezpośrednim sąsiedztwie podczas rosyjskiego szturmu 6 września 1831 roku.

Tablicę ufundowali i wmurowali w listopadzie 1928 roku weterani zrzeszeni w Legii Inwalidów Wojsk Polskich. Centralnym elementem kompozycji jest profilowa płaskorzeźba przedstawiająca generała Józefa Sowińskiego – uczestnika wojen napoleońskich (który stracił nogę pod Możajskiem) oraz komendanta obrony Woli, odmawiającego złożenia broni mimo przewagi wojsk rosyjskich.

Pozostałe tablice pamiątkowe i ślady walk na ścianach świątyni

Elewacje kościoła św. Wawrzyńca pełnią funkcję ściany pamięci narodowej, dokumentującej zarówno wydarzenia z XIX wieku, jak i walki prowadzone na Woli podczas II wojny światowej. Oprócz płaskorzeźby poświęconej generałowi Sowińskiemu na murach świątyni znajdują się następujące obiekty:

  • Tablica żołnierzy 40. pułku piechoty „Dzieci Lwowskich”: Umieszczona na bocznej ścianie od strony ulicy Wolskiej ku czci żołnierzy 8. kompanii tego pułku, którzy pod dowództwem porucznika Zdzisława Pacaka-Kuźmirskiego bronili historycznej reduty nr 56 we wrześniu 1939 roku (9 września 1939 roku na wieży kościoła działało stanowisko ciężkiego karabinu maszynowego).
  • Tablica żołnierzy Armii Krajowej: Poświęcona żołnierzom oddziałów „Hala” batalionu im. gen. Józefa Sowińskiego Armii Krajowej, walczącym i poległym w powstaniu warszawskim w sierpniu 1944 roku.
  • Tablica ks. Mieczysława Krygiera i ofiar rzezi Woli: Upamiętniająca proboszcza parafii św. Wawrzyńca zamordowanego przez Niemców na stopniach ołtarza 5 sierpnia 1944 roku oraz kilkuset mieszkańców Woli rozstrzelanych w przykościelnym ogrodzie.
  • Rosyjskie lufy armatnie i kule z 1831 roku: Wmurowane w 1841 roku przez władze carskie, 12 luf armatnich z kulami (wraz z sześcioma tablicami z 1845 roku), mające pierwotnie upamiętniać rosyjski szturm na Wolę.

Upamiętnienia na dziedzińcu i w murze przy bramie kościoła

Teren otaczający świątynię przy ulicy Wolskiej 140a stanowi ważny zespół miejsc pamięci narodowej związanych z trzema zrywami i wojnami obronnymi stolicy:

  1. Tablica pamiątkowa Karola Tchorka przy bramie: Piaskowcowa tablica wmurowana w latach 50. XX wieku w mur otaczający kościół, upamiętniająca powstańców i ludność cywilną zamordowanych w masowych egzekucjach na początku sierpnia 1944 roku.
  2. Pomnik i tablica rzezi Woli na dziedzińcu: Monument z tablicą z 1949 roku upamiętniający piątą rocznicę rzezi Woli z 5 sierpnia 1944 roku oraz tablica wskazująca dokładne miejsce masowych egzekucji w ogrodzie przykościelnym.
  3. Mogiły wojenne i krzyż generała Sowińskiego: Zbiorowa mogiła nieznanych mieszkańców Woli i powstańców z sierpnia 1944 roku, kwatera żołnierzy III batalionu 40. pułku piechoty „Dzieci Lwowskich” z 1939 roku, zbiorowa mogiła żołnierzy 8. i 10. pułku piechoty liniowej z 1831 roku oraz krzyż wskazujący miejsce śmierci generała Sowińskiego.

Dzieje kościoła św. Wawrzyńca na Woli od średniowiecza do współczesności

Kościół pw. św. Wawrzyńca (diakona i męczennika) należy do najstarszych budowli na Woli i wraz z szańcem reduty nr 56 stanowi jedyny zachowany obiekt dawnej wsi Wielka Wola. Pierwsza pisemna wzmianka o świątyni pochodzi z 1412 roku z dokumentu antypapieża Jana XXIII, choć lokalna tradycja wiąże powstanie drewnianego kościoła już z 1288 rokiem. Do XVII wieku był on kościołem filialnym parafii św. Jana, a samodzielną parafię erygowano tu w 1611 roku.

Po spaleniu drewnianej świątyni przez Szwedów w 1655 roku i jej prowizorycznej odbudowie w 1660 roku, w 1695 roku dziekan warszawski biskup Mikołaj Popławski zainicjował budowę murowanego kościoła pw. świętych męczenników Wawrzyńca i Stanisława z fundacji królowej Marysieńki Sobieskiej. Prace prowadzone przez architektów Joachima Daniela Jaucha i Johanna Friedricha Knöbla ukończono w połowie XVIII wieku (w latach 1746–1755), tworząc jednonawową, późnobarokową budowlę na planie prostokąta z wielobocznym prezbiterium.

Zniszczenia wojenne, okres cerkiewny i powrót do parafii

Świątynia wielokrotnie dzieliła wojenne losy zachodnich przedmieść stolicy:

  • Insurekcja kościuszkowska i powstanie listopadowe: W 1794 roku kościół zamieniony na bastion obronny uległ zniszczeniu podczas pruskiego oblężenia (odremontowany w 1807 roku i konsekrowany w 1811 roku), a w 1831 roku został ponownie zdewastowany podczas walk o Redutę Wolską.
  • Cerkiew Włodzimierskiej Ikony Matki Bożej (1834–1916): W 1834 roku władze rosyjskie zamieniły świątynię na prawosławną cerkiew-mauzoleum (przebudowaną w 1841 roku według projektu Adama Idźkowskiego). Znajdujący się tu wcześniej słynny obraz Matki Bożej Pocieszenia, zwany Matką Boską Elekcyjną (przenoszony w czasie wolnych elekcji do kaplicy prymasowskiej w szopie senatorskiej), trafił wówczas do prywatnej kaplicy rodziny Biernackich, a w 1860 roku do kościoła św. Stanisława (biskupa i męczennika).
  • XX wiek i współczesność: W 1916 roku niemiecki gubernator Hans von Beseler zwrócił świątynię Kościołowi rzymskokatolickiemu (oficjalne przejęcie nastąpiło w 1919 roku, a reerygowanie parafii 1 listopada 1923 roku), po czym kościół rozbudowano według projektu Oskara Sosnowskiego. Spalony przez Niemców w sierpniu 1944 roku, został odbudowany po wojnie. Po okresie przeniesienia siedziby parafii do kościoła Dobrego Pasterza przy ulicy Redutowej, w 2005 roku świątynia wznowiła działalność jako odrębna parafia św. Wawrzyńca na Reducie Wolskiej, wpisana w 2003 roku do rejestru zabytków.

Okoliczne upamiętnienia gen. Józefa Sowińskiego i szlak pamięci na Woli

Odwiedzając kościół św. Wawrzyńca przy ulicy Wolskiej, warto uzupełnić spacer o pobliski Pomnik gen. Józefa Sowińskiego w Warszawie autorstwa Tadeusza Breyera, stojący w parku im. gen. Józefa Sowińskiego u zbiegu ulic Elekcyjnej i Wolskiej.

W niedalekiej odległości na pograniczu Woli i Ochoty znajdują się także inne ważne punkty związane z obroną stolicy w 1831 i 1939 roku: Reduta nr 54 "Ordona" w Warszawie, Pomnik Reduty Ordona na Woli w Warszawie, Pomnik Barykada Września oraz Muzeum Woli.

Źródło: wikipedia.org, fotopolska.eu

Zaktualizowano dzisiaj

Obiekty znajdujące się w:
Reduta nr 56 (Wolska) w Warszawie

Dane teleadresowe

Wolska 140A
00-001 Warszawa
place
52.226944, 20.944078Skopiowano do schowka
N52º13'36.998", E20º56'38.681"Skopiowano do schowka

Cechy i udogodnienia

Ogólnodostępny
Obiekt ogólnodostępny dla wszystkich w określonych dniach i godzinach. (np. instytucja publiczna lub kościół czynne w określonych godzinach).
Wstęp bezpłatny

Inne w kategorii: Upamiętnienia To najbliższe atrakcje w tej samej kategorii.

Najbliższe atrakcje W najbliższej okolicy znajduje się wiele ciekawych atrakcji. Oto niektóre z nich.

Facebook logoYouTube logo

Korzystając z tej strony akceptujesz, że w Twoim urządzeniu końcowym zostaną zainstalowane pliki cookies, które umożliwiają nam świadczenie usług. Brak zgody na pliki cookies oznacza, że pewne funkcjonalności strony mogą być niedostępne. Pamiętaj, że zawsze możesz zmienić te ustawienia. Więcej informacji znajdziesz w Polityce Cookies.

expand_less