Pałac Kretzschmarów w Chełmie
A/160 z 3.03.1997 i z 26.03.1997
Pałac Kretzschmarów w Chełmie to jeden z najpiękniejszych i najbardziej reprezentacyjnych zabytków miasta. Wzniesiony w latach 1895–1896 według projektu A. Sokołowa, stanowi wyjątkowy przykład architektury secesyjno-eklektycznej z przełomu XIX i XX wieku. Budynek zlokalizowany jest przy ulicy Pocztowej 50 i od ponad wieku stanowi charakterystyczny element panoramy Chełma.
Architektura
Pałac Kretzschmarów to murowany budynek o bogato zdobionej elewacji, stanowiący doskonały przykład połączenia secesji z elementami eklektyzmu. Charakterystyczne dla obiektu są miękkie linie, asymetryczna bryła oraz dekoracyjne detale architektoniczne – zwłaszcza sztukaterie, gzymsy i obramienia okien.
Wieżyczka, dobudowana w 1912 roku, nadaje całości pałacowy charakter, podkreślając jego elegancję i monumentalność. Dzięki tym elementom pałac wyróżnia się na tle pozostałej zabudowy Chełma i stanowi jeden z najcenniejszych przykładów architektury mieszczańskiej w regionie.
Zmiany funkcji budynku
Po zakończeniu II wojny światowej pałac przeszedł pod zarząd chełmskich władz miejskich. W kolejnych dekadach kilkukrotnie zmieniał swoje przeznaczenie. Najpierw mieściła się w nim poczta, a następnie Urząd Stanu Cywilnego – funkcja, którą pełni do dziś, znany obecnie jako Pałac Ślubów.
Budynek był kilkakrotnie remontowany, m.in. w latach 90. XX wieku, kiedy odnowiono elewację i przywrócono mu dawny blask. Dzięki tym pracom zachował swój unikalny charakter, łączący dawne rzemiosło budowlane z elegancją miejskiej architektury przełomu wieków.
Znaczenie pałacu dla miasta
Pałac Kretzschmarów jest jednym z dwóch budynków w Chełmie, które oficjalnie posiadają status pałacu. Drugim z nich jest siedziba Medycznego Studium Zawodowego przy ulicy Szpitalnej 50.
Dziś pałac pełni nie tylko funkcję administracyjną, ale również symboliczną – to miejsce, w którym zawierane są małżeństwa, odbywają się uroczystości i sesje fotograficzne, a jego wnętrza stanowią piękną scenerię dla ważnych chwil w życiu mieszkańców.
Pałac Kretzschmarów dziś
Obiekt jest chętnie odwiedzany przez turystów oraz miłośników architektury, którzy doceniają jego estetykę, detal i harmonię stylów. Dzięki połączeniu funkcji użytkowej z zabytkowym charakterem, pałac pozostaje jednym z najlepiej zachowanych przykładów architektury miejskiej z końca XIX wieku w Chełmie.
Spacerując ulicą Pocztową, trudno nie zwrócić uwagi na jego elegancką fasadę i pałacowy klimat – świadectwo zamożności dawnych chełmskich mieszczan oraz ich dbałości o piękno przestrzeni miejskiej.
Nazwa pałacu pochodzi od nazwiska jego pierwszego właściciela – Wilhelma Kretzschmara, znanego chełmskiego przedsiębiorcy i inżyniera, właściciela fabryki maszyn rolniczych. Początkowo, w ramach pierwszego etapu inwestycji, Kretzschmar zlecił budowę parterowej willi o charakterze mieszkalnym.
W roku 1906 nieruchomość nabył Franciszek Gassner, który znacznie rozbudował budynek, nadając mu obecny, bardziej reprezentacyjny charakter. W 1912 roku powstało dodatkowe piętro oraz ozdobna wieżyczka, dzięki czemu kamienica uzyskała styl secesyjno-eklektyczny, typowy dla początku XX wieku. Autorem projektu przebudowy był K. Drozdowicz, architekt znany z realizacji wielu modernistycznych obiektów w regionie.
