Kościół pw. św. Apostołów Piotra i Pawła w Dębem Wielkim
A-306 z 29.12.1983 i z 28.03.2002
Kościół pw. św. Apostołów Piotra i Pawła w Dębem Wielkim to rzymskokatolicka świątynia parafialna należąca do dekanatu Mińsk Mazowiecki – św. Antoniego z Padwy w strukturach diecezji warszawsko-praskiej. Zlokalizowana w miejscowości Dębe Wielkie, na obszarze, który współcześnie tworzy województwo mazowieckie, budowla ta stanowi nie tylko centralny punkt życia religijnego okolicznych mieszkańców, ale także cenny zabytek architektury sakralnej z początku XX wieku.
Historia budowy i erygowanie parafii
Projekt świątyni sporządził w 1905 roku wybitny polski architekt Józef Pius Dziekoński, znany z licznych realizacji sakralnych w całej Polsce. Budowę prowadzili własnymi siłami oraz środkami sami wierni w latach 1906–1908. Kamień węgielny pod nową świątynię wmurował w 1906 roku ksiądz Kazimierz Sobolewski – ówczesny dziekan miński, a późniejszy poseł na Sejm Ustawodawczy.
Ogromna determinacja oraz zaangażowanie lokalnej społeczności sprawiły, że prace posuwały się w imponującym tempie. W niespełna trzy lata od zawiązania komitetu budowy, 26 sierpnia 1908 roku, gotowy kościół został uroczyście konsekrowany przez biskupa Kazimierza Ruszkiewicza, sufragana z pobliskiej Warszawy. Ten sam hierarcha 9 kwietnia 1913 roku dokonał formalnego erygowania miejscowej parafii. W kolejnych dekadach jej terytorium ulegało rozszerzeniu: w 1957 roku przyłączono do niej wieś Brzeziny, a 20 września 1964 roku włączono także miejscowość Hutna Góra.
Burzliwe dzieje i ocalenie świątyni w XX wieku
Dębe Wielkie to miejscowość o ponad 600-letniej tradycji (jubileusz 600-lecia obchodzono w 2016 roku), zapisana na kartach historii przede wszystkim dzięki zwycięskiej bitwie powstania listopadowego z 31 marca 1831 roku. O tym wydarzeniu przypomina usytuowany tuż przed wejściem do świątyni Pomnik Karabinierów Konnych w Dębem Wielkim. Ponadto przy wejściu do kościoła znajduje się tablica z 1931 roku poswięcona poległym za Ojczyzne w latach powtstania listopadowego.
![]()
Fot. Tablica przy wejściu do koscioła upamiętniająca powstańców listopadowych w Dębem Wielkim.
Sama świątynia kilkukrotnie znajdowała się w obliczu śmiertelnego niebezpieczeństwa podczas wojen przetaczających się przez Mazowsze. 17 sierpnia 1920 roku, w trakcie wojny polsko-bolszewickiej, wycofujące się oddziały Armii Czerwonej zamierzały wysadzić kościół w powietrze. Katastrofie zapobiegł wówczas podporucznik Jan Bozowski, którego bohaterska postawa do dziś pozostaje żywa w pamięci parafian.
Kolejne zniszczenia przyniósł schyłek II wojny światowej. Choć 1 maja 1944 roku wojska radzieckie zajęły miejscowość bez walk, to w styczniu 1945 roku niemiecki samolot zrzucił w bezpośrednim sąsiedztwie kościoła bombę lotniczą. Siła eksplozji była tak duża, że wypadły i uległy zniszczeniu wszystkie okna w świątyni. W okresie powojennym sukcesywnie modernizowano zaplecze techniczne obiektu – w 1954 roku wzniesiono kotłownię i zainstalowano centralne ogrzewanie na gorące powietrze (system Morwa), zastąpione współcześnie przez dwie wydajne dmuchawy olejowe.
Informacje praktyczne i porządek mszy świętych
Świątynia pozostaje otwarta dla wiernych oraz osób odwiedzających zabytki architektury sakralnej wschodniego Mazowsza. Regularne nabożeństwa odprawiane są według stałego harmonogramu:
- Niedziele i święta: 07:00, 09:00, 10:30, 12:00 oraz 18:00.
- Dni powszednie: 07:00 oraz 18:00.
Źródło: diecezja.waw.pl, wikipedia.org, zabytek.pl


