Mogiła powstańcza pod Dębem Wielkim

Mogiła powstańcza pod Dębem Wielkim - mogila powstancza pod debem wielkim 4
Mogiła powstańcza pod Dębem Wielkim - mogila powstancza pod debem wielkim 5
Mogiła powstańcza pod Dębem Wielkim - mogila powstancza pod debem wielkim 1
Mogiła powstańcza pod Dębem Wielkim - mogila powstancza pod debem wielkim 2
Mogiła powstańcza pod Dębem Wielkim - mogila powstancza pod debem wielkim 3
Mogiła powstańcza pod Dębem Wielkim - mogila powstancza pod debem wielkim 6
Mogiła powstańcza pod Dębem Wielkim - mogila powstancza pod debem wielkim 7
Mogiła powstańcza pod Dębem Wielkim - wprowadzenie na zamek krolewski w warszawie jencow rosyjskich wzietych do niewoli pod wawrem i debem wielkim obraz marcina zaleskiego
Mogiła powstańcza pod Dębem Wielkim - general skrzynecki ze sztabem mal juliusz kossak 1886

Mogiła powstańcza pod Dębem Wielkim to położony przy skrzyżowaniu ulic Prądzyńskiego i Pustelnickiej w miejscowości Dębe Wielkie symboliczny grób zbiorowy żołnierzy Wojska Polskiego, którzy polegli w zwycięskiej bitwie powstania listopadowego 31 marca 1831 roku. Obiekt ten, znajdujący się na terenie, który współcześnie tworzy województwo mazowieckie (na wschód od Warszawy), stanowi niezwykle ważne miejsce pamięci lokalnej społeczności oraz świadectwo heroizmu polskich oddziałów walczących z rosyjskim zaborcą.

Wygląd i lokalizacja mogiły zbiorowej

Upamiętnienie usytuowano w bezpośrednim sąsiedztwie dawnego pola walki, u zbiegu ulic Prądzyńskiego oraz Pustelnickiej. Centralnym elementem założenia są trzy ustawione na mogile krzyże, otoczone charakterystycznym, trójkątnym metalowym płotkiem. Do ogrodzenia przymocowano pamiątkową tabliczkę z wyrazistą inskrypcją: „Tu spoczywają • prochy • żołnierzy • powstania listopadowego •• 1831-1982 •• w hołdzie mieszkańcy”.

W zbiorowym grobie złożono szczątki polskich żołnierzy poległych podczas krwawego starcia 31 marca 1831 roku – ich dokładna liczba pozostaje do dziś nieznana. Warto również dodać, że historia pamięci wojennej w tej miejscowości jest znacznie szersza. Na pobliskim cmentarzu parafialnym w Dębem Wielkim znajdują się także zbiorowe mogiły żołnierzy sowieckich z 1920 roku, groby żołnierzy Wojska Polskiego poległych we wrześniu 1939 roku oraz spoczywa tam weteran powstania styczniowego z 1863 roku. Ponadto pamięć o bohaterach powstania listopadowego i zwycięskiej bitwie pod Dębem Wielkim pielęgnowana jest przy miejscowym kościele pw. św. Apostołów Piotra i Pawła w Dębem Wielkim – na samej ścianie świątyni umieszczono okolicznościową tablicę pamiątkową nawiązującą do tych wydarzeń, a na skwerze przed wejściem do kościoła wznoszą się dodatkowe monumenty upamiętniające polskich obrońców (m.in. Pomnik Karabinierów Konnych oraz Dębski Orzeł Pamięci).

Zwycięska bitwa pod Dębem Wielkim z 31 marca 1831 roku

Pochowani w mogile żołnierze oddali życie w trakcie błyskotliwej polskiej ofensywy wiosennej 1831 roku. Bezpośrednio po porażce w drugiej bitwie pod Wawrem rosyjski generał Fiodor Geismar wycofał swoje oddziały do Dębego Wielkiego, łącząc się z VI korpusem generała Grigorija Rosena. Dysponując siłą 8 tysięcy piechoty, 2 tysięcy jazdy oraz 20 dział, Rosen zajął doskonałą pozycję obronną: jego prawe skrzydło osłaniał gęsty las, a od czoła dostępu broniły trudne do przebycia rozlewiska, paraliżujące szarże kawalerii. Rosjanie oczekiwali na nadejście koncentrującej się w pobliskich Rysiach 25. dywizji.

Generał Skrzynecki ze sztabem, mal. Juliusz Kossak, 1886

Rys. Generał Skrzynecki ze sztabem (Juliusz Kossak, 1886).

Nadciągający z 30-tysięczną armią polski wódz naczelny, generał Jan Zygmunt Skrzynecki, rzucił do natarcia 4. Pułk Piechoty Liniowej pod dowództwem generała Ludwika Bogusławskiego (na lewe skrzydło wroga) oraz 8. Pułk Piechoty Liniowej (na prawe skrzydło). Rozwinięcie polskiej artylerii wzdłuż szosy brzeskiej okazało się niemożliwe, ponieważ armaty grzęzły w głębokim błocie po same osie, a frontalne ataki piechoty przynosiły dotkliwe straty.

Decydujący manewr czwartaków i szarża jazdy

Gdy zapadł zmrok i Skrzynecki wydał rozkaz wstrzymania walk na noc, inicjatywę przejął generał Bogusławski. Poderwał on swoich słynnych „czwartaków” do śmiałego manewru – okrążając mokradła od południa, uderzył z zaskoczenia na lewe skrzydło Rosjan ulokowane przy miejscowym dworze i zaczął wypierać nieprzyjaciela. Widząc ten sukces, za namową generała Wojciecha Chrzanowskiego, polski dowódca rzucił do szarży przez most kawalerię pod komendą generała Kazimierza Skarżyńskiego.

Prowadzeni szóstkami strzelcy konni, karabinierzy oraz Jazda Poznańska wdarli się w centrum rosyjskiej linii obrony, całkowicie ją rozbijając. Resztki korpusu Rosena rzuciły się do panicznej ucieczki, unikając całkowitego zniszczenia wyłącznie przez brak rozkazu do pościgu ze strony niezdecydowanego Skrzyneckiego. Mimo niewykorzystania w pełni strategicznego sukcesu, Polacy zdobyli 12 dział, ogromne zapasy broni i sprzętu oraz wzięli do niewoli 900 rosyjskich jeńców, których uroczyście wprowadzono później na Zamek Królewski w Warszawie.

Wprowadzenie na Zamek Królewski w Warszawie jeńców rosyjskich wziętych do niewoli pod Wawrem i Dębem Wielkim, obraz Marcina Zaleskiego

Rys. Wprowadzenie na Zamek Królewski w Warszawie jeńców rosyjskich wziętych do niewoli pod Wawrem i Dębem Wielkim (obraz Marcina Zaleskiego, 1877).

Źródło: wikipedia.org, rowery.olsztyn.pl

Zaktualizowano dzisiaj

Dane teleadresowe

Pustelnicka/Prądzyńskiego
05-311 Dębe Wielkie
place
52.201011, 21.449790Skopiowano do schowka
N52º12'3.64", E21º26'59.244"Skopiowano do schowka

Cechy i udogodnienia

Wstęp bezpłatny
Dostęp 24h/7
Obiekt publiczny, dostępny dla wszystkich 24 godziny na dobę 7 dni w tygodniu (np. pomnik w parku, przydrożny krzyż itp.).

Inne w kategorii: Sakralne To najbliższe atrakcje w tej samej kategorii.

Najbliższe atrakcje W najbliższej okolicy znajduje się wiele ciekawych atrakcji. Oto niektóre z nich.

Facebook logoYouTube logo

Korzystając z tej strony akceptujesz, że w Twoim urządzeniu końcowym zostaną zainstalowane pliki cookies, które umożliwiają nam świadczenie usług. Brak zgody na pliki cookies oznacza, że pewne funkcjonalności strony mogą być niedostępne. Pamiętaj, że zawsze możesz zmienić te ustawienia. Więcej informacji znajdziesz w Polityce Cookies.

expand_less