Zatoka Gdańska

Zatoka Gdańska to rozległa zatoka w południowo-wschodniej części Morza Bałtyckiego, położona między Polską a Rosją. Jej średnia głębokość wynosi około 50 metrów, a maksymalna sięga aż 118 metrów. Nad jej brzegami znajdują się największe porty morskie Polski – Gdańsk i Gdynia. Przez wieki wody zatoki stanowiły źródło utrzymania dla lokalnych rybaków, którzy poławiali ryby nawet w okolicach plaż Sopotu i Gdyni. Dziś tradycyjne rybołówstwo niemal zanikło, głównie z powodu zanieczyszczeń i spadku liczby ryb, lecz Zatoka Gdańska pozostaje jednym z najważniejszych akwenów morskich kraju.

Położenie i granice

Umowna granica między Zatoką Gdańską a otwartym Bałtykiem biegnie od przylądka Rozewie do przylądka Taran na półwyspie Sambia. Od południowego wschodu ogranicza ją Mierzeja Wiślana, a fragment pomiędzy Mierzeją Helską a linią Hel–Gdynia nosi nazwę Zatoki Puckiej. Jej północno-zachodnia część, oddzielona Rybitwią Mielizną, jest płytsza i spokojniejsza, stanowiąc idealne miejsce do uprawiania sportów wodnych.

Zatoka Gdańska należy do obszarów wód osłoniętych – to akwen bezpieczny, sprzyjający żegludze, z licznymi portami dostępnymi także dla jachtów. Dzięki temu jest jednym z najczęściej wybieranych miejsc przez żeglarzy w północnej Polsce.

Rys. Mapa z zaznaczeniem położenia Zatoki Gdańskiej.

Powstanie i ukształtowanie zatoki

Powstanie Zatoki Gdańskiej wiąże się z procesami geologicznymi trwającymi tysiące lat. W holocenie, gdy klimat się ocieplił, zatoka sięgała jeszcze dalej na południe. W wyniku nanoszenia osadów rzecznych przez Wisłę powstała rozległa równina deltowa – Żuławy Wiślane. Z kolei dzięki prądom morskim i działalności falowania uformowała się Mierzeja Helska, stanowiąca dziś naturalną barierę oddzielającą Zatokę od pełnego morza.

Klimat i warunki wodne

Wody Zatoki Gdańskiej są znacznie lepiej zasilane wodami rzecznymi niż na przykład Zalew Szczeciński. Temperatury wody w zależności od pory roku wahają się od około 2°C zimą do ponad 18°C latem. Choć przez lata zatoka była narażona na zanieczyszczenia przemysłowe, prowadzone są intensywne działania na rzecz poprawy jakości wód. Ochroną objęto już ponad 30% powierzchni województwa pomorskiego, a w regionie działają parki narodowe i krajobrazowe, w tym Bory Tucholskie.

Linia brzegowa i krajobraz

Linia brzegowa Zatoki Gdańskiej jest zróżnicowana – występują tu zarówno płaskie, piaszczyste plaże, jak i strome klify, które nadają regionowi wyjątkowy charakter. W wyniku działania fal i prądów morskich krajobraz zatoki stale się zmienia – tworzą się nowe mierzeje, łachy i płycizny, a proces erozji modeluje brzegi szybciej niż zmiany na lądzie.

Fauna Zatoki Gdańskiej

Zatoka Gdańska jest domem dla wielu gatunków zwierząt morskich. Wśród najciekawszych przedstawicieli fauny znajdują się foki szare, morświny oraz ryby, takie jak dorsz, śledź, szprot, turbot czy łosoś szlachetny. W ostatnich latach obserwuje się także powrót jesiotra zachodniego, którego populacja była niemal całkowicie wytępiona. Wody zatoki, mimo presji człowieka, wciąż pełnią istotną rolę w ekosystemie Morza Bałtyckiego.

Historia i znaczenie

O istnieniu Zatoki Gdańskiej wiedzieli już starożytni. Klaudiusz Ptolemeusz w swoim dziele Geografia wspomina o „Zatoce Wenedyjskiej”, utożsamianej właśnie z tym akwenem. Od średniowiecza aż po współczesność Zatoka Gdańska była kluczowym obszarem dla handlu i żeglugi w basenie Bałtyku. Porty w Gdańsku i Gdyni pełnią do dziś strategiczną rolę w gospodarce morskiej Polski.

Zatoka Gdańska dziś

Dziś Zatoka Gdańska to nie tylko ważny obszar gospodarczy, ale także turystyczne serce północnej Polski. Kurorty nadmorskie, takie jak Sopot, Hel, Jastarnia czy Puck, przyciągają co roku setki tysięcy turystów. Zatoka jest również miejscem rekreacji, sportów wodnych i obserwacji przyrody. Połączenie morskiej historii, pięknych plaż i przyrodniczego bogactwa sprawia, że Zatoka Gdańska jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli polskiego wybrzeża.