Park Przyjaźni w Kaliszu

Park Przyjaźni w Kaliszu to drugi co do wielkości i znaczenia, zaraz po najstarszym Parku Miejskim, zorganizowany teren zielony w Kaliszu. Obiekt ten zajmuje rozległą powierzchnię około 11,13 hektara, stanowiąc kluczową strefę rekreacyjną i wypoczynkową dla mieszkańców oraz turystów. Zlokalizowany na osiedlu Czaszki, charakteryzuje się niezwykle urozmaiconym krajobrazem, którego centralnym punktem jest pięć połączonych ze sobą stawów, powstałych na dnie dawnych wyrobisk gliny.

Historia zniszczeń i dawna cegielnia

Zanim obszar ten stał się zadbaną, zieloną oazą, był miejscem intensywnego wydobycia surowców. Funkcjonowała tutaj znana Cegielnia Czaszki, jedna z sześciu tego typu fabryk założonych w dwudziestoleciu międzywojennym. Zakłady te miały ogromne znaczenie dla odbudowy miasta po tragicznych wydarzeniach z początków I wojny światowej. Wówczas to wojska saskie i pruskie, wykazując się niebywałą determinacją (z uwagi na słabe wykorzystanie lotnictwa w tamtym czasie), rozpoczęły 7 sierpnia 1914 roku bezlitosne bombardowanie, a następnie ciężki ostrzał artyleryjski przy użyciu granatów i szrapneli. W wyniku tych działań zniszczeniu uległo prawie 450 budynków, co stanowiło niemal 95 procent staromiejskiej zabudowy. Z miasta liczącego wcześniej prawie 70 tysięcy mieszkańców pod koniec sierpnia pozostało zaledwie około 5 tysięcy osób. Sama nazwa osiedla Czaszki, na którym leży park, wywodzi się historycznie od zlikwidowanego przez hitlerowców cmentarza żydowskiego, zwanego kirkutem.

Powstanie i ukształtowanie parku

Park został oficjalnie założony w latach 1977-1978, dokładnie w miejscu opuszczonych wyrobisk cegielni. W początkowej fazie zagospodarowania obszar ten w niczym nie przypominał dzisiejszego, miejskiego ogrodu. Surowy krajobraz, przywołujący na myśl dzikie pola i lasy widywane z dala od aglomeracji, stopniowo ulegał zmianom. Największy naturalny urok od samego początku zapewniało pięć malowniczych glinianek. Akweny te ciągną się wzdłuż centrum parku i są połączone ze sobą specjalnymi groblami oraz drewnianymi mostkami. Dziś stawy te są pełne ryb, a na ich brzegach oraz tafli wody na stałe zadomowiły się dzikie kaczki.

Bogactwo lokalnej flory

Z biegiem lat dawne wyrobisko mocno się zazieleniło. Obecnie rośnie tu kilka tysięcy różnorodnych krzewów, które szczególnie w sezonie wiosennym i letnim zachwycają spacerowiczów swoimi barwami. Odwiedzający mogą podziwiać kwitnące jaśminowce, tawuły, forsycje, irgi oraz krzewy dzikiej róży i liczne kwiaty. Drzewostan jest równie imponujący. Aleje zacieniają rozłożyste klony, pachnące lipy, potężne jawory oraz kasztanowce, z kolei nad samymi brzegami stawów malowniczo pochylają się wierzby płaczące.

Infrastruktura sportowa i rekreacyjna

Przestrzeń parku została zaprojektowana z myślą o aktywnym wypoczynku osób w każdym wieku. Znajduje się tu przestronny amfiteatr, który staje się areną licznych koncertów oraz letnich festynów. Na początku lat dziewięćdziesiątych, od strony ulicy Polnej, wybudowano nowoczesne korty tenisowe oraz boiska przeznaczone do gry w piłkę nożną i koszykówkę. Dla najmłodszych przygotowano rozbudowany plac zabaw. Obok amfiteatru zlokalizowany jest profesjonalny plac do street workoutu. Jest to dedykowana strefa do treningu ulicznego, polegającego na wykonywaniu wymagających ćwiczeń siłowych opartych na kalistenice, gdzie głównym obciążeniem jest ciężar własnego ciała.

Zegar słoneczny, tężnia i pamiątki historyczne

Jedną z najbardziej nietypowych atrakcji przyciągających uwagę całych rodzin jest unikalny zegar słoneczny. Powstał on w 2013 roku z bezpośredniej inicjatywy ówczesnej Rady Osiedla Czaszki. Lokalni działacze samodzielnie przygotowali projekt samego zegara i jego otoczenia. Ciekawostką jest fakt, że monument ustawiono bezpośrednio na trawniku w pobliżu głównego wejścia, jednak nie prowadzi do niego żadna utwardzona ścieżka. Tuż obok znajduje się tężnia solankowa, stanowiąca ulubione miejsce spotkań i relaksu na świeżym powietrzu, z którego chętnie korzystają zarówno starsze osoby, jak i rodziny z dziećmi.

Przy głównym wejściu do parku, w okolicach skrzyżowania ulicy Skalmierzyckiej z ulicą Cegielnianą, umieszczono ważny historyczny akcent. Znajdują się tam wmurowane płyty upamiętniające wszystkie zaprzyjaźnione miasta i gminy, które w latach 1975-1998 tworzyły nieistniejące już województwo kaliskie.

Współczesność i proces rewitalizacji

Zmotoryzowani goście mogą bez problemu zostawić swoje pojazdy na parkingu ciągnącym się wzdłuż ulicy Skalmierzyckiej, tuż obok głównego wejścia. Obecnie, (w 2026 roku), zarówno sam park, jak i przylegająca do niego ulica Skalmierzycka przechodzą intensywny proces rewitalizacji, który ma na celu dalsze podniesienie standardu tego unikalnego, zielonego zakątka miasta.

Źródło: Waldemar Rusek, fot. Waldemar Rusek