Tablica upamiętniająca tragiczną lawinę w Białym Jarze
Tablica upamiętniająca tragiczną lawinę w Białym Jarze to symboliczne miejsce, które przypomina o potędze żywiołu i jednej z największych tragedii w polskich górach. Znajduje się ona w jednym z najbardziej malowniczych, ale i zdradliwych zakątków, jakimi mogą pochwalić się Karkonosze. Biały Jar, bo o nim mowa, to potężna nisza niwalna wcinająca się w północne zbocze płaskowyżu Równia pod Śnieżką. To właśnie tutaj, w środkowej części Sudetów Zachodnich, natura wielokrotnie pokazywała swoje groźne oblicze.
Geografia i historia miejsca
Biały Jar (niem. Seifengrube) powstał w plejstocenie w wyniku działalności lodowca. Jest to głęboko wcięta dolina o charakterze półkolistym, której dno znajduje się na wysokości około 1150–1200 m n.p.m. Od górnej krawędzi jaru biegną w dół charakterystyczne bruzdy szczelinowe, odsłaniające jasną zwietrzelinę granitową – to właśnie od niej pochodzi nazwa tego miejsca. W Białym Jarze swoje źródło ma Złoty Potok, a zbocza porasta kosodrzewina oraz liczne zioła.
Ciekawostką jest fakt, że już w średniowieczu poszukiwano tu złota, a w XIX wieku wydobywano galenę z domieszką srebra. Jednak to nie górnictwo, a specyficzne warunki klimatyczne przyniosły temu miejscu sławę. Śnieg utrzymuje się tu najdłużej w całych Karkonoszach, co stwarza ogromne zagrożenie lawinowe.
Tragedia z 1968 roku
Najczarniejszy dzień w historii tego miejsca to 20 marca 1968 roku. Wtedy to zeszła potężna lawina, która pochłonęła 19 ofiar. Zginęło wówczas 13 Rosjan, 4 Niemców z NRD oraz dwóch Polaków. Była to największa tragedia lawinowa w Polsce. Masy śniegu miały ponad 700 metrów długości i 80 metrów szerokości, a czoło lawiny osiągało wysokość 25 metrów. Siła żywiołu była tak duża, że szanse na ratunek były minimalne, choć pięciu osobom udało się przeżyć. Po wypadku pojawiły się różne teorie spiskowe, jednak badania potwierdziły, że zejście lawiny było procesem naturalnym. Warto dodać, że zaledwie trzy dni wcześniej, w tym samym miejscu, lawina przysypała 7 narciarzy, którzy na szczęście zdołali się uratować.
Pamięć o ofiarach i zniszczony pomnik
Aby uczcić pamięć ofiar, w miejscu tragedii ustawiono pomnik zbudowany z potężnych głazów. Niestety, natura upomniała się o swoje po raz kolejny. W 1974 roku zeszła kolejna lawina, która doszczętnie zniszczyła ten obelisk. Kamienie zostały rozrzucone po okolicy, a do dziś zachował się jedynie cokół. Obecnie o tragedii przypomina tablica pamiątkowa, będąca przestrogą dla wszystkich wędrujących po górach.
Współczesne zagrożenia
Historia wypadków w Białym Jarze nie zakończyła się w latach 70. W dniu 22 marca 2008 roku, niemal w 40. rocznicę wielkiej tragedii, zeszła kolejna ogromna lawina. Została ona wywołana przez nieodpowiedzialnego snowboardzistę, który zlekceważył zakazy. Była to największa lawina od 1968 roku – jej długość wynosiła ponad 800 metrów. W akcji ratunkowej, trwającej prawie dobę, brali udział ratownicy GOPR, czeska Horska Služba, strażacy oraz pracownicy, których zatrudnia Karkonoski Park Narodowy. Ciało 26-letniego snowboardzisty odnaleziono pod trzymetrową warstwą śniegu.
Szlaki turystyczne
Mimo niebezpieczeństw, Biały Jar latem jest popularnym celem wycieczek. Prowadzą tędy szlaki, którymi można dotrzeć z miasta Karpacz do schroniska Strzecha Akademicka lub na najwyższy szczyt pasma – górę Śnieżka. Należy jednak pamiętać, że zimą szlaki przebiegające przez jar są bezwzględnie zamykane ze względu na ryzyko zejścia lawin. Turyści powinni wówczas korzystać z bezpiecznych obejść.
