Biały Jar

Biały Jar, znany w literaturze niemieckiej jako Seifengrube, to jedno z najbardziej fascynujących, a zarazem niebezpiecznych miejsc, jakie kryją w sobie Karkonosze. Ten potężny jar, wcinający się głęboko w zbocza gór w Sudetach Zachodnich, przyciąga turystów swoim surowym pięknem, ale budzi też respekt tragiczną historią. Jest to teren o wyjątkowych walorach przyrodniczych i krajobrazowych, który jednak zimą staje się pułapką dla nieostrożnych wędrowców.

Położenie i charakterystyka geologiczna

Geologicznie Biały Jar jest niszą niwalną, która została przekształcona w jar o dnie głęboko wciętej, półkolistej doliny. Podcina ona północne zbocze rozległego płaskowyżu, jakim jest Równia pod Śnieżką. Forma ta powstała w plejstocenie, podczas ostatniego zlodowacenia, w wyniku długotrwałego zalegania zlodowaciałej pokrywy śnieżnej. Od górnej krawędzi jaru, znajdującej się na wysokości około 1350 m n.p.m., rozchodzą się w dół charakterystyczne, głębokie bruzdy szczelinowe. Odsłaniają one jasną zwietrzelinę granitową, której barwa dała początek nazwie tego miejsca. Dno jaru usytuowane jest na wysokości 1150–1200 m n.p.m. i to właśnie tam swoje źródło ma Złoty Potok. Zbocza porośnięte są gęstą kosodrzewiną oraz licznymi gatunkami ziół, co dodaje temu miejscu uroku w miesiącach letnich.

Historia wydobycia kruszcóww

Ciekawostką jest fakt, że w średniowieczu Biały Jar był miejscem poszukiwań złota. Górnicza historia tego zakątka nie kończy się jednak na wiekach średnich. W latach 1827–1832 prowadzono tu wydobycie galeny z domieszką srebra. Eksploatacja odbywała się w dwóch szybach, które nosiły imiona Gustaw i Heinrich.

Największa tragedia lawinowa w Polsce

Biały Jar jest miejscem, gdzie pokrywa śnieżna utrzymuje się najdłużej w całym paśmie. Specyficzne ukształtowanie terenu sprawia, że zimą gromadzą się tu ogromne masy śniegu, stwarzając śmiertelne zagrożenie. To właśnie tutaj, 20 marca 1968 roku, rozegrała się największa tragedia lawinowa w historii Polski. Lawina, która zeszła tego dnia, miała ponad 700 metrów długości i około 80 metrów szerokości, a jej czoło osiągnęło wysokość 20–25 metrów. Masy śniegu pędzące z prędkością dochodzącą do 100 km/h porwały grupę turystów. Zginęło wówczas 19 osób, w tym 13 obywateli ZSRR, 4 obywateli NRD oraz dwóch Polaków. Jedynie pięć osób zdołało się uratować z tego piekła.

Po tragedii pojawiły się liczne teorie spiskowe sugerujące, że lawina mogła zostać wywołana celowo przez obce wywiady, jednak badania naukowe jednoznacznie potwierdziły, że był to proces naturalny. Warto dodać, że zaledwie trzy dni wcześniej w tym samym miejscu lawina przysypała 7 polskich narciarzy, którzy na szczęście zdołali się wydostać o własnych siłach.

Historia wypadków w Białym Jarze jest niestety długa. W 1974 roku kolejna potężna lawina zniszczyła pomnik postawiony ku czci ofiar tragedii z 1968 roku. Dziś po obelisku pozostał jedynie cokół. Z kolei 22 marca 2008 roku lawina wywołana przez nieodpowiedzialnego snowboardzistę, który zignorował zakazy, stała się największą od 40 lat. Czoło lawiniska miało 15–20 metrów wysokości i ponad 800 metrów długości. W trwającej niemal dobę akcji ratunkowej, w której udział wzięła Grupa Karkonoska GOPR, czeska Horska Služba oraz strażacy, odnaleziono ciało 26-latka pod trzymetrową warstwą śniegu.

Szlaki turystyczne i bezpieczeństwo

Przez Biały Jar prowadzą popularne szlaki turystyczne, które latem oferują niezapomniane widoki. Można tędy wędrować z miasta Karpacz do schroniska Strzecha Akademicka (szlak żółty) lub wybrać się na najwyższy szczyt pasma, czyli górę Śnieżka (szlak czarny przebiegający dolnym odcinkiem jaru). Należy jednak bezwzględnie pamiętać, że zimą, ze względu na bardzo wysokie zagrożenie lawinowe, szlaki te są zamykane. Dla własnego bezpieczeństwa turyści powinni wówczas korzystać z wyznaczonych obejść zimowych.