Kocioł Małego Stawu

Kocioł Małego Stawu to jeden z najokazalszych i najbardziej malowniczych kotłów polodowcowych w całych Karkonoszach. Znajduje się w środkowo-wschodniej części pasma, u wschodniego krańca Śląskiego Grzbietu, gdzie podcina północno-wschodnie zbocza Smogorni i Równi pod Śnieżką. Jego monumentalne ściany, sięgające około 200 metrów wysokości, otaczają jezioro cyrkowe Mały Staw położone na wysokości 1183 m n.p.m.

Położenie i geneza kotła

Kocioł Małego Stawu powstał w plejstocenie, prawdopodobnie podczas ostatniego zlodowacenia bałtyckiego. Lodowiec wypełniający kocioł nie tylko wyżłobił jego głęboką nieckę, ale także uformował liczne moreny – czołowe, boczne i denne. Najniższe z nich znajdują się na wysokości 800–820 metrów, co świadczy o dawnym potężnym zasięgu lodowca, dochodzącym nawet do 3500 metrów.

Mały Staw zamknięty jest od północy wyraźną moreną czołową ostatniego etapu zlodowacenia. W przeszłości kotły Małego i Wielkiego Stawu były połączone wspólnym lodowcem, który pozostawił charakterystyczne formy geomorfologiczne widoczne w otoczeniu obu niecek.

Charakterystyka krajobrazu

Ściany kotła są pocięte licznymi żlebami, którymi zimą schodzą lawiny. U ich wylotu znajdują się stożki piargowe, stopniowo zasypujące jezioro. Roślinność w tym rejonie ma charakter subalpejski – dominują tu kosodrzewina, trawy wysokogórskie, a także gatunki chronione, typowe dla karkonoskiego piętra alpejskiego.

Dno kotła zdobi jedno z najpiękniejszych jezior polodowcowych w Polsce – Mały Staw. Jego głęboka, błękitna tafla i otoczenie stromych ścian tworzą niepowtarzalny krajobraz, odwiedzany przez turystów przez cały rok.

Schronisko Samotnia – perła karkonoskiej turystyki

W północno-wschodniej części kotła, tuż nad brzegiem jeziora, znajduje się jedno z najsłynniejszych schronisk górskich w Polsce – PTTK „Samotnia”. Drewniana, kameralna budowla idealnie wpisuje się w surowy krajobraz. Schronisko funkcjonuje nieprzerwanie od XIX wieku i jest jednym z najstarszych tego typu obiektów w kraju.

Samotnia jest miejscem kultowym dla miłośników gór, znanym z wyjątkowego klimatu, malowniczych widoków i kameralnej atmosfery. Odbywały się tu także zawody narciarskie, m.in. Slalom Wiosenny i Slalom Czekoladowy.

Domek Myśliwski nad Małym Stawem

Na garbie morenowym, który zamyka kocioł od północy, znajduje się dawny Domek Myśliwski z 1924 roku. Wybudowany na polecenie hrabiego Schaffgotscha jako St. Leonard am Kleine Teich, pełnił różne funkcje: prywatnego schroniska, gajówki, stacji badawczej KPN, a w latach 60. – schroniska studenckiego. Dziś jest to ośrodek informacyjny KPN.

Drewniany budynek o charakterystycznej architekturze górskiej stanowi ważny element historii i kultury regionu.

Zimowe zagrożenia i lawiny

Kocioł Małego Stawu to miejsce szczególnie narażone na zagrożenia zimowe. Strome ściany i żleby sprzyjają powstawaniu lawin, dlatego niektóre szlaki mogą być okresowo zamykane. Turystom zaleca się zachowanie ostrożności, zwłaszcza po intensywnych opadach śniegu lub w okresach odwilży.

Szlaki turystyczne

Przez kocioł przebiega malowniczy szlak:

• Szlak niebieski – prowadzący od Smogorni do schroniska PTTK „Strzecha Akademicka”, a następnie dalej w stronę Samotni i Małego Stawu.

Trasa ta oferuje spektakularne widoki na jezioro oraz otaczające je ściany kotła, a także możliwość dalszego przejścia ku Równi pod Śnieżką.

Podsumowanie

Kocioł Małego Stawu to jedna z najpiękniejszych i najcenniejszych przyrodniczo form polodowcowych w Karkonoszach. Jego potężne ściany, jezioro o niezwykłej barwie oraz obecność Samotni czynią to miejsce wyjątkowym na skalę całych Sudetów. To idealny kierunek dla miłośników przyrody, geologii i malowniczych górskich krajobrazów.