Willa „Biruta” w Konstancinie-Jeziornie
A-824 z 9.09.2008
Willa „Biruta” w Konstancinie-Jeziornie to zabytkowa, neoklasycystyczna rezydencja zlokalizowana przy ulicy Jana Matejki w mieście Konstancin-Jeziorna, położonym w regionie, jakim jest województwo mazowieckie, na południe od stolicy kraju, którą stanowi Warszawa. Obiekt został wzniesiony w 1914 roku przez Biuro Architektoniczno-Budowlane Władysława Czosnowskiego na zlecenie księżnej Marii Ogińskiej. Nazwa willi pochodzi od litewskiego imienia Biruta, utożsamianego z silną, aktywną oraz pełną energii kobietą.
Architektura i detale neoklasycystycznej rezydencji
Willa „Biruta” jest piętrowym budynkiem zaprojektowanym na rzucie prostokąta. Jej jednolita, neoklasycystyczna forma nawiązuje do głównych nurtów realizowanych przez architektów dwudziestolecia międzywojennego. Bryłę wyróżnia wyraźna symetria kompozycji oraz bogaty program dekoracyjny elewacji i wnętrz, które zachowały się w oryginalnym stanie.
Do najważniejszych elementów architektonicznych budynku należą:
- 11-osiowa elewacja frontowa z bogatą dekoracją sztukatorską, obejmującą profilowane tympanony, charakterystyczne obramowania okienne oraz liczne płaskorzeźby.
- 3 ryzality wieńczące fasadę na osi centralnej oraz na osiach skrajnych – ryzalit środkowy z głównym wejściem zakończono trójkątnym szczytem z wolutami i amforami, natomiast ryzality skrajne zwieńczono tralkowymi attykami.
- Przy elewacji północnej drewniany ganek o bogatej snycerce oraz murowany taras wsparty na kolumnach i zabezpieczony kutą balustradą.
- Elewacja południowa ozdobiona gankiem z kolumienkami i ostrymi łukami, zwieńczonym żeliwną balustradą tarasu na piętrze.
- Fontanna usytuowana bezpośrednio przed reprezentacyjnym wejściem do budynku.
Historia pensjonatu i okres powojenny
Od momentu ukończenia budowy w 1914 roku aż do wybuchu II wojny światowej obiekt funkcjonował jako kameralny pensjonat stanowiący filię warszawskiego hotelu Bristol w rozwijającej się miejscowości uzdrowiskowej. Wewnątrz mieściło się kilkanaście pokoi gościnnych, wspólny salon oraz jadalnia. Przez wiele lat pensjonat prowadził komisarz uzdrowiska Zdzisław Karwosiecki wraz z żoną Janiną z Hutten-Czapskich Karwosiecką. Malowniczy ogród otaczający budynek był współdzielony z sąsiednią Willą „Leliwa”, która również pełniła funkcje hotelowe.
Po wybuchu II wojny światowej działalność domów wczasowych w kurorcie została zawieszona. W 1945 roku na mocy dekretu Bieruta willę upaństwowiono, a jej reprezentacyjne wnętrza podzielono i zaaranżowano na mieszkania komunalne. W 2008 roku nieruchomość zwrócono spadkobiercom dawnych właścicieli, a od 2009 roku budynek znajduje się pod ścisłą ochroną konserwatora zabytków.
Współczesne losy i rewaloryzacja zabytku
W 2015 roku Willa „Biruta” została sprzedana spółce akcyjnej Horcus Investment Group. Nowi właściciele zapowiedzieli przeprowadzenie kompleksowej rewitalizacji obiektu z zachowaniem historycznych detali architektonicznych oraz przekształcenie wnętrz w apartamenty o podwyższonym standardzie. Projekt remontu opracowała Hanna Jung-Migdalska – architekt posiadająca uprawnienia konserwatora zabytków, na stałe współpracująca z zespołem pałacowo-ogrodowym Łazienki Królewskie w Warszawie.
W 2017 roku prace budowlane zostały jednak wstrzymane po postawieniu członkom zarządu spółki zarzutów wyłudzenia pieniędzy. Przez kolejne lata pozbawiony okien i mający uszkodzony dach zabytek ulegał postępującej degradacji. W 2024 roku willę nabyła firma Westminster Polska, powierzając przygotowanie nowego projektu rewaloryzacji pracowni 77 Studio architektury.
Położenie w strefie uzdrowiskowej kurortu
Ulica Jana Matejki przebiega przez zabytkową część letniskowo-kuracyjną miasta, w której zachowały się liczne wille z początku XX wieku. W bezpośrednim sąsiedztwie tej strefy znajdują się najważniejsze przestrzenie rekreacyjne i lecznicze kurortu, takie jak Park Zdrojowy w Konstancinie-Jeziornie oraz Uzdrowisko Konstancin-Jeziorna.
Źródło: wikipedia.pl
Obiekty znajdujące się w:
Uzdrowisko Konstancin-Jeziorna
- Amfiteatr w Parku Zdrojowym w Konstancinie-Jeziornie
- Centrum Terapii Narządu Ruchu. Biały Dom
- Hotel Uzdrowiskowy Konstancja w Konstancinie-Jeziornie
- Park Zdrojowy w Konstancinie-Jeziornie
- Szlak pieszy czarny w Konstancinie-Jeziornie
- Szlak pieszy zielony w Konstancinie-Jeziornie
- Szlak pieszy żółty w Konstancinie-Jeziornie
- Szlak Śladami Sławnych Rodów w Konstancinie-Jeziornie
- Szlaki spacerowe Stefana Żeromskiego w Konstancinie-Jeziornie
- Szpital Rehabilitacyjny - Uzdrowisko Konstancin-Zdrój
- Tężnia solankowa w Konstancinie-Jeziornie
- Willa "Irena" w Konstancinie-Jeziornie
- Willa "Maryla" w Konstancinie-Jeziornie
- Willa "Muszka" w Konstancinie-Jeziornie
- Willa "Quo Vadis" w Konstancinie-Jeziornie
- Willa "Szarotka" w Konstancinie-Jeziornie
- Willa "Zameczek" w Konstancinie-Jeziornie
- Willa „Anna” w Konstancinie-Jeziornie
- Willa „Biruta” w Konstancinie-Jeziornie
- Willa „Świt” Dom Stefana Żeromskiego w Konstancinie-Jeziornie
- Willa Dworek Polski w Konstancinie-Jeziornie
- Willa Fraszka w Konstancinie-Jeziornie
- Willa Izyhali w Konstancinie-Jeziornie
- Willa Julia w Konstancinie-Jeziornie
- Willa Natemi w Konstancinie-Jeziornie
- Willa Pod Dębem w Konstancinie-Jeziornie
- Willa Szwajcarka w Konstancinie-Jeziornie
- Willa Ustronie w Konstancinie-Jeziornie
- Zegar Słoneczny w Konstancinie-Jeziornie


