Kościół pw. św. Teresy od Dzieciątka Jezus w Kruszwicy

Kościół pw. św. Teresy od Dzieciątka Jezus w Kruszwicy to rzymskokatolicki kościół parafialny usytuowany przy wschodniej pierzei kruszwickiego rynku. Reprezentuje on unikalną, zwartą formę architektoniczną nawiązującą do uproszczonego neoklasycyzmu, w którym dominuje kopułowe zwieńczenie budowli. Miejscowość Kruszwica po odzyskaniu niepodległości potrzebowała nowej, przestronnej świątyni, a do zaprojektowania jej poproszono renomowanego poznańskiego architekta Stefana Cybichowskiego, który w tamtych latach zrealizował na terenie Wielkopolski i Pomorza kilka niezwykle podobnych obiektów.

Historia powstania świątyni w centrum miasta

Decyzję o budowie nowego kościoła w centralnej części miasta podjęto zaraz po 1920 roku, argumentując to utrudnionym, często bardzo błotnistym dojściem do miejscowej kolegiaty romańskiej, zwłaszcza w okresie jesiennych i wiosennych roztopów. Projekt świątyni powstał w 1922 roku i przewidywał budowę na działce, gdzie kiedyś stał dawny, rozebrany w 1828 roku drewniany kościół pw. św. Klemensa (zachowany ze starego kościoła dzwon bije tu po dziś dzień). Ze względu na duże koszty i przejściowe trudności finansowe, same prace budowlane, nadzorowane przez lokalnego budowniczego Michała Kopańskiego, rozpoczęły się dopiero w 1926 roku i trwały niespełna dwa lata. Uroczyste poświęcenie kościoła miało miejsce 11 sierpnia 1929 roku, a przewodniczył mu prymas Polski kardynał August Hlond w asyście biskupa Antoniego Laubitza z archidiecezji gnieźnieńskiej.

Cechy architektoniczne i niepowtarzalne wnętrze

Budynek posiada założenie na rzucie prostokąta ustawionego w osi północ-południe. Zwartą bryłę świątyni nakrywa potężna kopuła na żagielkach z elegancką latarnią. Elewacja południowa (frontowa) zaakcentowana jest ryzalitem i wejściem poprzedzonym wysokimi schodami. Do wnętrza świątyni prowadzą drzwi ujęte w tynkowaną opaskę, a nad nimi charakterystycznie osadzono niewielkie, okrągłe okienko. Wnętrze jest jednoprzestrzenne, z symetrycznie wydzieloną kruchtą oraz prezbiterium, nad którym wraz z chórem muzycznym wprowadzono sklepienie kolebkowe. Natomiast samo wnętrze monumentalnej kopuły ozdobiono płytkimi kasetonami. W 2007 roku w prezbiterium umieszczono piękną, dużą mozaikę ukazującą patronkę kościoła, św. Teresę od Dzieciątka Jezus stojącą w zadumie pod krzyżem.

Trudne czasy wojenne i odbudowa

W okresie hitlerowskiej okupacji zbezczeszczono sakralny charakter świątyni, przekształcając ją w wielki magazyn. Niemcy doszczętnie zniszczyli oryginalny ołtarz główny oraz rozebrali wieżyczkę wieńczącą kopułę. Po zakończeniu II wojny światowej obiekt szybko odzyskał swój pierwotny, duchowy charakter, jednak na pełną odbudowę przedwojennej wieżyczki kościół musiał czekać kilkadziesiąt lat. Ważnym momentem powojennej historii była decyzja z 1984 roku, kiedy to prymas Józef Glemp ostatecznie oddzielił ten kościół od miejscowej parafii Kolegiackiej i formalnie ustanowił go odrębnym kościołem parafialnym pod nowym wezwaniem. Pod koniec 1987 roku renomowana firma blacharska z Bydgoszczy wykonała precyzyjne pokrycie całej kopuły blachą miedzianą, która znacząco poprawiła estetykę widoczną z miejskiego rynku. Ostatnim akcentem odbudowy kościoła była data 2 września 2004 roku, kiedy to zamontowano zrekonstruowaną wieżyczkę wraz z kopią przedwojennego krzyża.

Funkcjonowanie parafii i inicjatywy duszpasterskie

Obecnie dynamiczna parafia opiekuje się wieloma ulicami, między innymi: Dworcową, Rybacką, Podzamcze czy Goplana. Obejmuje również opieką mieszkańców mniejszych miejscowości wokół miasta, takich jak Łagiewniki czy Rzepowo. Przy parafii prężnie funkcjonują różnorodne stowarzyszenia oraz ruchy katolickie. Swoje miejsce odnajduje tu Ruch Domowego Kościoła, Wspólnota Matek Różańcowych, a także liczne grupy charytatywne takie jak przyparafialny zespół wolontariatu Caritas. Aktywnie działa też zespół muzyczny Peregrinus oraz organizatorzy pieszej pielgrzymki promienistej na Jasną Górę. Na jubileusz stulecia śmierci swojej patronki przebudowano układ prezbiterium oraz wzniesiono nowy marmurowy ołtarz, z którego po dzień dzisiejszy sprawowana jest liturgia.

Źródło: wikipedia.org, zabytek.pl