Brama do parku w Opatówku

Brama do parku w Opatówku to wyjątkowy zabytek architektury o charakterze neogotyckim, który powstał około 1915 roku. Pierwotnie konstrukcja ta stanowiła reprezentacyjny wjazd na teren nieistniejącego już pałacu należącego do rodziny Schlösserów. Obecnie obiekt ten prowadzi do miejscowego parku oraz przychodni, stanowiąc dumną wizytówkę miejscowości Opatówek. Budowla ze względu na swoje niespotykane proporcje przypomina swoim majestatem klasyczny łuk triumfalny, co nadaje otaczającej przestrzeni wysoce historycznego charakteru.

Unikalna konstrukcja i detale architektoniczne

Zabytkowy wjazd charakteryzuje się masywną budową opartą na bardzo solidnych fundamentach. Posiada on potężne, murowane i dokładnie otynkowane słupy, które dawniej skrywały w sobie niezwykły mechanizm. Między tymi szerokimi kolumnami znajdowały się ciężkie, ozdobne wrota wykonane z kutego żelaza. Cała konstrukcja została w przeszłości zaprojektowana w taki sposób, aby podczas otwierania skrzydła bramy rozsuwały się i całkowicie chowały we wnętrzu grubych filarów, co na tamte czasy stanowiło niezwykle innowacyjne oraz praktyczne rozwiązanie techniczne.

Powojenne losy i tragiczna w skutkach dewastacja

Po zakończeniu działań wojennych pałacowy teren trwale zmienił swoje pierwotne przeznaczenie, a historyczna brama służyła jako główny wjazd do nowo utworzonego ośrodka zdrowia. Niestety w latach sześćdziesiątych ubiegłego wieku doszło do brzemiennego w skutkach aktu wandalizmu. Z niewyjaśnionych do dzisiaj przyczyn oryginalne żelazne wrota zostały po prostu wycięte i ostatecznie trafiły na lokalne złomowisko. Na miejscu zdarzenia pozostały jedynie mocno zdewastowane, murowane filary oraz niewielki, uszkodzony fragment górnego zwieńczenia, który przez kolejne dziesięciolecia przypominał mieszkańcom o dawnej świetności tego miejsca.

Pierwsze próby ratowania historycznych pozostałości

Dopiero w 2010 roku lokalni decydenci postanowili stanowczo ocalić to, co zrujnowane. Kosztem około pięćdziesięciu tysięcy złotych z budżetu udało się zabezpieczyć i odrestaurować ocalałe murowane słupy. Niestety zaledwie trzy lata później rozpędzony samochód uderzył w budowlę, poważnie uszkadzając pieczołowicie odnowiony fragment. To niefortunne zdarzenie drogowe zmusiło władze do szybkiej zmiany organizacji ruchu w tym rejonie. Przebudowano wjazd od strony ulicy Kościelnej w taki sposób, aby wszystkie pojazdy bezpiecznie omijały zabytek z prawej strony. Jednocześnie w tym samym etapie podjęto stanowczą decyzję o całkowitym odtworzeniu zaginionych od lat, przesuwnych wrót żelaznych.

Nieoczekiwane odnalezienie oryginału po latach

Kiedy skomplikowane plany rekonstrukcji nabierały realnych kształtów, doszło do splotu niezwykle szczęśliwych zdarzeń. Jeden z okolicznych mieszkańców przeczytał w lokalnej prasie krótki artykuł o planowanych pracach i niezwłocznie poinformował urzędników o swoim niesamowitym odkryciu. Szybko okazało się, że oryginalna brama wciąż istnieje i spoczywa bezpiecznie na prywatnej posesji pewnego gospodarza. Mężczyzna ten kilkadziesiąt lat wcześniej zauważył cenną konstrukcję na składzie złomu, docenił jej kunszt rzemieślniczy i za własne środki ją wykupił, celowo ratując zabytek przed bezpowrotnym zniszczeniem.

Kompleksowa renowacja i powrót na prawowite miejsce

Gmina po wstępnych oględzinach natychmiast podjęła niezbędne działania prawne i logistyczne, które miały na celu odzyskanie cennego artefaktu. Po bardzo szybkiej i sprawnej akcji żelazna konstrukcja powróciła do samorządu, który od razu zlecił jej gruntowną renowację. Profesjonalny projekt prac naprawczych i szczegółowego uzupełnienia ubytków opracował Marek Kawczyński, reprezentujący krakowską Akademię Sztuk Pięknych. Za fizyczne odtworzenie brakujących elementów kowalskich odpowiadał natomiast ceniony kowal z miejscowości Łaszków, Jan Szkudlarek. Całkowity koszt tych specjalistycznych prac wyniósł osiemnaście tysięcy złotych. Finalnie obiekt powrócił w pełnej krasie na swoje pierwotne stanowisko niedaleko miasta Kalisz. Umiejscowiony w województwie wielkopolskim zabytek został symbolicznie i dosłownie zamknięty, wieńcząc wieloletni proces odbudowy ogromnym sukcesem konserwatorskim.

Źródło: m.rc.fm, powiat.kalisz.pl

Fot. Waldemar Rusek, Wikimedia