Dom Gillerów w Opatówku

Dom Gillerów w Opatówku to zabytkowy budynek narożny zlokalizowany przy placu Wolności, stanowiący ważny punkt na historycznej mapie miejscowości Opatówek. Ten unikalny obiekt został wzniesiony na początku dziewiętnastego wieku, a dokładniej w latach dwudziestych, z inicjatywy Jana Kantego Gillera, pełniącego wówczas zaszczytną funkcję burmistrza tego urokliwego miasteczka zlokalizowanego w województwie wielkopolskim. Osada ta, usytuowana tuż przy historycznym Kaliszu, może poszczycić się niezwykle bogatą przeszłością, ponieważ prawa miejskie uzyskała już w czternastym stuleciu. W dawnych wiekach funkcjonował na tych terenach obronny zamek oraz gotycki murowany kościół, a same ziemie stanowiły niegdyś prestiżową siedzibę wpływowych prymasów z Gniezna, co dobitnie świadczy o ogromnym znaczeniu tego regionu.

Architektura i wybitni mieszkańcy obiektu

Konstrukcja samego domu przyciąga uwagę nietypowym rozwiązaniem architektonicznym, ponieważ historyczny budynek posiada dwa nierówne skrzydła połączone ze sobą pod kątem prostym. Bezpośrednio między nimi usytuowano frontowe drzwi wejściowe, nad którymi góruje elegancki balkon starannie obramowany klasycystycznymi półkolumienkami. Na elewacji wyeksponowano tablicę pamiątkową poświęconą braciom, Agatonowi i Stefanowi Januaremu Gillerom, którzy dokładnie w tym miejscu przyszli na świat. Wychowani w domu o głębokich, patriotycznych tradycjach, obaj mężczyźni odegrali znaczącą rolę w dążeniach niepodległościowych, co sprawia, że ich dawne lokum pozostaje do dziś cennym świadectwem polskiej historii oraz istotnym przystankiem dla osób zwiedzających centrum dawnego miasteczka.

Fot. Agaton Giller (z lewej) i Stefan Giller (z prawej).

Na szczególną uwagę zasługuje działalność Agatona Gillera. Współtworzył on Muzeum Narodowe Polskie w Raperswilu, a w 1880 roku był jednym z inicjatorów powołania Związku Narodowego Polskiego w USA. Zmarł na zapalenie płuc 18 lipca 1887 roku. 20 lipca 1887 r. odbył się jego uroczysty pogrzeb na cmentarzu Sapieżyńskim w Stanisławowie. Tam w 1907 roku został odsłonięty pomnik, autorstwa Tomasza Dykasa, przed którym w lipcu każdego roku miejscowa młodzież oddawała hołd Gillerowi. W wyniku zniszczenia cmentarza w okresie Ukraińskiej SRR jego prochy zostały w 1981 roku sprowadzone do Warszawy i złożone na cmentarzu Powązkowskim (kwatera 13-6-27).

Fot. Grób Agatona Gillera na Powązkach (z lewej) oraz grób Stefana Gillera na cmentarzu w Opatówku (z prawej).

Źródło: archiwum.biblioteka.opatowek.pl, wikipedia.pl

Fot. Waldemar Rusek, wikimedia