Park w Opatówku

Park w Opatówku to malowniczy park krajobrazowy w stylu angielskim, założony na początku XIX wieku. Stanowi on prawdziwą perełkę przyrodniczą, a jego urok można dostrzec już z przebiegającej w jego pobliżu drogi krajowej nr 12. Całe bogactwo krajobrazowe i architektoniczne kryje się jednak w głębi tego rozległego, niemal dwudziestohektarowego terenu. Główne wejście do parku stanowi historyczna brama od strony ulicy Kościelnej, która składa się z dwóch neogotyckich słupów zwieńczonych żelaznym monogramem. Wkomponowane litery oznaczają imię i nazwisko Karola Schlössera, jednego z późniejszych właścicieli tego wspaniałego majątku.

Historia i dawni właściciele obiektu

Zanim powstał obecny układ alejek, na wzgórzu znajdował się średniowieczny zamek należący do arcybiskupów z Gniezna. Wysocy rangą duchowni zarządzali okolicznymi ziemiami aż do końca XVIII stulecia. Następnie z woli Napoleona I nowym posiadaczem tych dóbr został zasłużony generał Józef Zajączek. To właśnie z jego bezpośredniej inicjatywy powstała imponująca rezydencja otoczona nastrojowym ogrodem w popularnym wówczas stylu angielskim. Z biegiem dekad i częstą zmianą dzierżawców teren ten popadał w zaniedbanie, aż pod koniec XIX wieku odratował go Karol Schlösser. Uporządkował on dróżki, wybudował nową siedzibę i sprowadził rzadkie rośliny. Niestety powojenny dwór uległ całkowitemu zniszczeniu podczas tragicznego pożaru z 1973 roku, co wymusiło jego nieodwracalną rozbiórkę.

Fot. Nieistniejący pałac Józefa Zajączka w Opatówku (fot. ze zbiorów Waldemara Ruska).

Rewaloryzacja i nowe inwestycje samorządu

Współcześnie gmina Opatówek niezwykle dba o przywrócenie blasku całemu założeniu parkowemu. Ambitny projekt rewaloryzacji zakłada posadzenie nowych partii drzew, w tym kultowych w tym regionie tulipanowców o dawnych imionach Adam i Ewa, a także budowę nowoczesnego amfiteatru. W centrum zaplanowano odnowienie dawnego stawu i montaż fontanny, która zminimalizuje ryzyko kwitnienia wody. Udało się już zrekonstruować wyjątkowy żelazny mostek, uchodzący za jedyną taką czynną przeprawę w kraju. Interesującym wydarzeniem było również przekazanie samorządowi oryginalnej bramy wjazdowej, którą lokalny mieszkaniec uratował niegdyś przed złomowaniem i trzymał ukrytą we własnej stodole przez kilkadziesiąt lat.

Bogactwo przyrodnicze i wyjątkowe okazy flory

Kompleks ten, położony w województwie wielkopolskim, może poszczycić się cennym historycznie starodrzewem. Najstarsze okazy pamiętają czasy pierwszych nasadzeń i liczą sobie średnio od stu pięćdziesięciu do blisko dwustu lat. Zalicza się do nich między innymi majestatyczny dąb szypułkowy o gigantycznym obwodzie pnia niemal pięciu metrów. Spacerując w cieniu drzew, można spotkać także purpurowe buki pospolite, rozłożyste klony, rzadko spotykane w miastach dęby błotne oraz ozdobne sosny wejmutki. W południowej części otulinę stanowią dzikie olchy czarne rosnące bezpośrednio w dolinie lokalnej rzeki. To niezwykle żyzne środowisko przyciąga niezliczone gatunki ptaków, w tym dzięcioły, sikorki, a także chronione owady i płazy.

Wyjątkowa ścieżka dydaktyczna w otoczeniu zieleni

Dla edukacji najmłodszych mieszkańców i turystów utworzono w pełni przemyślaną ścieżkę dydaktyczną. Oprowadza ona po najważniejszych przyrodniczo i historycznie rejonach:

• Rozpoczyna się tuż przy neogotyckiej bramie, obok której króluje ogromny buk o niezwykłym, purpurowym zabarwieniu liści.
• Prowadzi centralną osią prosto do stuletnich dębów stanowiących pomniki przyrody i bezpieczne schronienie dla lokalnej fauny.
• Biegnie przez wspomniany już zabytkowy, ponad dwustuletni mostek przerzucony nad pozostałościami pamiątkowej fosy.
• Zahacza o tak zwaną alejkę zakochanych, która obsadzona jest po obu stronach rzędem niezwykle gęstych grabów pospolitych.
• Kończy się na południowym skraju widokowym, z którego gołym okiem widać czołową morenę okolicznych wzniesień zlokalizowanych tuż obok historycznego Kalisza.

Zachowana infrastruktura i obiekty zabytkowe

Choć najbardziej imponujący pałac nie oparł się próbie dziejów, na terenie dawnego majątku przetrwało do dziś kilka niezwykłych skarbów architektury. Bezpośrednio od strony ulicy podziwiać można murowaną oficynę wzniesioną w połowie lat dwudziestych dziewiętnastego wieku, nakrytą tradycyjnym dwuspadowym dachem. Uwagę odwiedzających przykuwa potocznie nazywana cukiernią niewielka chatka gotycka, w której fasadę wmurowano kamienny herb rodu Świnków. Całość dopełnia ocalały zespół folwarczny, do którego przynależą oryginalne murowane czworaki dawnych pracowników, przepastne stodoły, historyczny spichlerz oraz autentyczna studnia pałacowa o głębokości sześciu metrów.

Źródło: parki.org.pl, powiat.kalisz.pl

Fot. Waldemar Rusek, Wikimedia