Park podworski Wodzickich w Porębie Wielkiej

Nr w rejestrze zabytków:
I-3-18/46 z 17 maja 1947 I-4-50/47 z 5 grudnia 1947 A-657 z 23 marca 1992
Park podworski Wodzickich w Porębie Wielkiej - park podworski wodzickich w porebie wielkiej4
Park podworski Wodzickich w Porębie Wielkiej - park podworski wodzickich w porebie wielkiej7
Park podworski Wodzickich w Porębie Wielkiej - park podworski wodzickich w porebie wielkiej5
Park podworski Wodzickich w Porębie Wielkiej - park podworski wodzickich w porebie wielkiej9
Park podworski Wodzickich w Porębie Wielkiej - park podworski wodzickich w porebie wielkiej8
Park podworski Wodzickich w Porębie Wielkiej - park podworski wodzickich w porebie wielkiej6
Park podworski Wodzickich w Porębie Wielkiej - park podworski wodzickich w porebie wielkiej3
Park podworski Wodzickich w Porębie Wielkiej - park podworski wodzickich w porebie wielkiej2
Park podworski Wodzickich w Porębie Wielkiej - park podworski wodzickich w porebie wielkiej1
Opis

Park podworski Wodzickich w Porębie Wielkiej to zabytkowy kompleks parkowy o powierzchni około 19 hektarów, zarządzany obecnie przez Gorczański Park Narodowy. Położony jest na południowych stokach i u podnóży góry Chabówka, przy granicy z wsią Niedźwiedź, w otoczeniu malowniczych krajobrazów północnych Gorców. Park stanowi enklawę Gorczańskiego Parku Narodowego, oddaloną o około 5 kilometrów od jego głównego kompleksu.

Przyroda i układ przestrzenny

Park podworski Wodzickich ma charakter krajobrazowy i został rozplanowany na dwóch poziomach, rozdzielonych naturalną skarpą biegnącą wzdłuż głównej alei. Z pierwotnego układu zachowały się ślady alei kasztanowców i lip oraz dwie malownicze polany widokowe.

Na terenie parku rośnie ponad 1000 drzew, w większości liściastych. Aż 14 z nich uznano za pomniki przyrody, a najstarsze okazy mają od 300 do 400 lat. W dolnej części parku dominują wiązy i jesiony, natomiast w górnej – lipy. Całość otacza XIX-wieczny kamienny mur, który podkreśla historyczny charakter tego miejsca.

Architektura i obiekty w parku

W granicach parku zachowało się kilka cennych obiektów architektonicznych:

  • Oficyna dworska – wzniesiona w 1946 roku na miejscu dawnego budynku zniszczonego podczas wojny. Po gruntownej renowacji w latach 2016–2019 mieści obecnie Ośrodek Edukacyjny Gorczańskiego Parku Narodowego.

  • Lamus-wozownia – jedyny ocalały budynek z czasów świetności dworu. Drewniany, o konstrukcji zrębowej, kryty gontem, z charakterystyczną wieżyczką-sygnaturką. Do jego bocznej ściany przylega kamienna lodownia, dawniej służąca jako spiżarnia.

  • Fragmenty modrzewiowego dworku Wodzickich – pozostałości dawnej rezydencji, spalonej w 1945 roku.

Najsłynniejsze wiązy parku

Park podworski Wodzickich słynie z monumentalnych drzew, wśród których szczególne miejsce zajmują trzy legendarne wiązy:

  • Wiąz Łokietka – najgrubszy wiąz w Polsce, mierzący 33 metry wysokości i 665 cm w obwodzie pnia (według pomiarów z 1967 roku). Jego pień podtrzymują specjalne metalowe wsporniki.

  • Wiąz chłosty – drugi co do wielkości wiąz w Polsce. Według lokalnej tradycji pod tym drzewem wymierzano karę chłosty chłopom uchylającym się od pańszczyzny.

  • Wiąz w bramie – niegdyś wbudowany w bramę wjazdową, stanowił niezwykły element krajobrazu parku

Wstęp do Gorczańskiego Parku Narodowego (GPN)

 

Wstęp na teren Gorczańskiego Parku Narodowego jest płatny. Każdy turysta wchodzący na teren Parku ma obowiązek zakupu biletu wstępu. Z opłat wyłączone są odcinki szlaków biegnące wzdłuż granic parku narodowego, również wejście do parku dworskiego hr. Wodzickich w Porębie Wielkiej jest bezpłatne.

 

Bilety można zakupić online, przez aplikację oraz stacjonarnie:

Po terenie parku można poruszać się od świtu do zmierzchu.

 

1. Pieszo
Turystyka piesza może odbywać się wyłącznie po oznakowanych szlakach pieszych oraz ścieżkach edukacyjnych.. Turystyka piesza zorganizowana może odbywać się w grupie nie przekraczającej 50 osób i pod opieką przewodników beskidzkich, przodowników turystyki górskiej i pracowników Parku.

 

2. Rower
Turystyka rowerowa może odbywać się wyłącznie po odpowiednio oznakowanych i przeznaczonych do tego celu szlakach rowerowych. Turystyka rowerowa – jest dopuszczalna tylko w formie indywidualnej, max. do 5 osób. Szlaki rowerowe na terenie Parku należą do szlaków trudnych i wymagają odpowiednich umiejętności.

 

3. Pies
Na niektóre szlaki można wprowadzać psa - obowiązkowo na smyczy i w kagańcu. W planie ochrony Gorczańskiego Parku Narodowego wyznaczono 6 odcinków szlaków, na których dopuszczalna jest wędrówka z psem na smyczy:

  • szlak turystyczny czerwony: Rabka – Stare Wierchy – Turbacz – Zielenica – granica Parku,
  • szlak turystyczny niebieski w dolinie Kamienicy na odcinku Trusiówka - Papieżówka,
  • szlak turystyczny zielony: Koninki – Tobołów – Obidowiec – Stare Wierchy i odcinek ścieżki edukacyjnej „Wokół doliny Poręby”: polana Suhora - polana Młynarska tzw. Kopana Droga,
  • szlak spacerowy w dolinie Olszowego Potoku na odcinku Leśniczówka Hucisko – Czarne Błota,
  • szlak spacerowy w dolinie potoku Turbacz na odcinku Leśniczówka Hucisko – Stara Huta,
  • szlak spacerowy w dolinie Łopusznej na odcinku Gajówka Mikołaja - Żubrowisko.

Pies może towarzyszyć podczas spacerów po parku dworskim hr. Wodzickich w Porębie Wielkiej oraz na szlakach prowadzących wzdłuż granic GPN tj.:

  • szlak żółty/zielony – Ochotnica Górna – Przysłop Dolny – Gorc,
  • szlak niebieski – Gorc – Polana Gorc Kamienicki – Nowa Polana,
  • szlak żółty/czerwony – Poręba Górna – Przełęcz Pośrednie – Schronisko PTTK Stare Wierchy.

 

4. Narty
Turystyka narciarska może odbywać się wyłącznie po oznakowanych szlakach przeznaczonych dla turystyki pieszej. Narciarstwo zjazdowe na terenie Parku może odbywać się wyłącznie na zorganizowanych terenach narciarskich.

 

5. Turystyka konna
Turystyka konna – jest dopuszczalna tylko w formie indywidualnej, max. do 5 jeźdźców – i może odbywać się wyłącznie po oznakowanych trasach (biały kwadrat z pomarańczowym kółkiem). Uprawianie turystyki konnej na terenie Parku winno być każdorazowo zgłoszone w Dyrekcji Parku lub u leśniczego odwiedzanego Obwodu Ochronnego. Pobyt dłuższy – niż 1 dzień wymaga pisemnego zezwolenia Dyrektora Parku. Na terenie Parku dopuszcza się przewóz turystyczny sprzężajem konnym. Może się on odbywać wyłącznie na wyznaczonej trasie i po uzyskaniu pisemnej zgody Dyrektora Parku.

 

6. Biwakowanie
Zabronione jest biwakowanie i nocowanie, z wyjątkiem:

  • miejsca biwakowego Trusiówka w Lubomierzu–Rzekach
  • miejsca biwakowego Oberówka w Porębie Wielkiej–Koninkach.

Za korzystanie z miejsca biwakowego pobierane są opłaty zgodnie z obowiązującym cennikiem.

 

7. Parkingi

Parkingi Gorczańskiego Parku Narodowego:

  • GPN prowadzi tylko jedno miejsce parkingowe w dolinie Kamienicy przy polanie Trusiówka:
  • W planach jest przygotowanie miejsca w Koninie, na razie można tam korzystać z ogólnodostępnego placu przed bramą wejściową i szlabanem.
  • Parkingi w Lubomierzu, Koninkach prowadzone są przez lokalnych przedsiębiorców. W innych miejscach zaparkować można zgodnie z obowiązującymi przepisami ruchu drogowego i znakami.
Historia

Historia parku sięga XVI wieku, kiedy stanowił on część majątku Poręba Wielka, należącego do rodów Pieniążków, Lubomirskich, a następnie Sanguszków. W 1761 roku dobra te przejęła rodzina Wodzickich, która zarządzała nimi przez kolejne pokolenia. Ostateczny kształt krajobrazowy parku nadał hrabia Ludwik Wodzicki w XX wieku. To właśnie on w 1934 roku doprowadził do uznania parku za pomnik przyrody i wpisania go do rejestru zabytków.

Z Porębą Wielką związany był również Władysław Orkan, który korespondował z hrabiną Wodzicką, prosząc o wsparcie dla swojej twórczości. Hrabia Wodzicki, mimo trudnych czasów wojennych, cieszył się szacunkiem lokalnej społeczności — to dzięki pomocy górali udało mu się bezpiecznie opuścić majątek i przedostać się na Węgry.

Podczas II wojny światowej park i dwór znalazły się pod zarządem Friedricha Krugera, dowódcy SS w Generalnym Gubernatorstwie. W 1945 roku zabudowania dworskie spłonęły, prawdopodobnie w wyniku działań wojennych. W 1967 roku park został oficjalnie uznany za pomnik przyrody, a od 1983 roku jest administrowany przez Gorczański Park Narodowy.

Zaktualizowano 23 dni temu

Dane teleadresowe

34-735 Poręba Wielka
place
49.61547857324759, 20.065277273162327Skopiowano do schowka
N49º36'55.723", E20º3'54.998"Skopiowano do schowka

Cechy i udogodnienia

Możliwość zwiedzania
Miejsce/obiekt, który jest udostępniany do zwiedzania.
Ogólnodostępny
Obiekt ogólnodostępny dla wszystkich w określonych dniach i godzinach. (np. instytucja publiczna lub kościół czynne w określonych godzinach).
Wstęp bezpłatny
Dla wózków z dzieckiem

Najbliższe atrakcje W najbliższej okolicy znajduje się wiele ciekawych atrakcji. Oto niektóre z nich.

Korzystając z tej strony akceptujesz, że w Twoim urządzeniu końcowym zostaną zainstalowane pliki cookies, które umożliwiają nam świadczenie usług. Brak zgody na pliki cookies oznacza, że pewne funkcjonalności strony mogą być niedostępne. Pamiętaj, że zawsze możesz zmienić te ustawienia. Więcej informacji znajdziesz w Polityce Cookies.

expand_less