Turbacz (1310 m n.p.m.)

Turbacz (1310 m n.p.m.) to najwyższy szczyt Gorców i centralny punkt tego malowniczego pasma górskiego. Góra tworzy potężny rozróg, od którego odchodzą liczne grzbiety, a jej masyw zbudowany jest z fliszu karpackiego. To jeden z najważniejszych i najbardziej rozpoznawalnych szczytów Beskidów, należący do Korony Gór Polski.

Topografia i położenie

Z Turbacza rozchodzi się aż siedem grzbietów, nadających mu zwornikowy charakter. W kierunku wschodnim ciągnie się pasmo Gorca, na północny wschód grzbiet Mostownicy i Kudłonia, a na północ Turbaczyka. Od zachodu i południowego zachodu odchodzą grzbiety Obidowca, Bukowiny Obidowskiej i Suchego Gronia.

Granica Gorczańskiego Parku Narodowego przebiega po wschodniej i północnej stronie szczytu, natomiast sam wierzchołek leży już poza jego obszarem.

Wydarzenia i kultura

Na południowych stokach Turbacza, na Polanie Wisielakówka, co roku w drugą niedzielę sierpnia odbywa się Święto Gór – wyjątkowe wydarzenie kulturalne łączące religię, tradycję i góralską muzykę. Uczestnicy, często ubrani w regionalne stroje, przybywają pieszo z odległych zakątków Podhala, Spisza czy Orawy.

To tutaj przez wiele lat mszę polową odprawiał pochodzący z Łopusznej ks. Józef Tischner, filozof i duchowny, którego pamięć jest do dziś żywa w sercach górali. Na polanie znajduje się również Kaplica Papieska oraz pomnik żołnierzy wyklętych, odsłonięty w 2012 roku.

Turbacz w historii i literaturze

Turbacz od wieków przyciągał wędrowców i poetów. Już w XIX wieku odwiedzał go Seweryn Goszczyński, który w „Dzienniku podróży do Tatrów” pisał:

„Widok z Turbacza na wszystkie strony przecudny, obszarem, który zajmuje i bogactwem rozmaitości. Nie miałem jeszcze w swym życiu podobnego widoku.”

W okresie II wojny światowej masyw Turbacza był miejscem działalności partyzanckiej. W jego okolicach działały oddziały Józefa Kurasia ps. „Orzeł” i później „Ogień”, a schronisko na Turbaczu służyło jako punkt kontaktowy i schronienie dla konspiratorów.

Na szczycie góry stoi kamienny obelisk i krzyż z datami 1945–1985, upamiętniające trudne lata walk i ofiarę partyzantów.

Ciekawostki i etymologia nazwy

Nazwa „Turbacz” ma ciekawe i wielowarstwowe pochodzenie. W gwarze góralskiej spotyka się jej odmiany: Turbac, Trubac lub Turboc. Według etymologów nazwa mogła wywodzić się z języka rumuńskiego, od słowa turba – oznaczającego darń lub torf, bądź turbat – „mętny” lub „wściekły”.

W dawnych dokumentach austriackich szczyt określano jako „Kluczki”, a błędne mapy z XVIII wieku przypisywały mu nazwę „Niedźwiedź” – od pobliskiej miejscowości.

Turbacz dziś – serce Gorców

Dziś Turbacz to nie tylko najwyższy szczyt Gorców, ale i symbol całego regionu. To tutaj spotykają się miłośnicy gór, kultury i tradycji. Przez jego grzbiety przebiegają liczne szlaki turystyczne i rowerowe, w tym trasa maratonu MTB z Rabki-Zdroju – uznawanego za najwyższy punkt polskich maratonów rowerowych.

Turbacz urzeka ciszą, panoramami i atmosferą górskiego spokoju. To miejsce, w którym historia, przyroda i kultura tworzą harmonijną całość, a każdy, kto tu dotrze, zabiera ze sobą wspomnienie niezapomnianych widoków i ducha Gorców.