Hala Śrubita

Hala Śrubita (słow. Srubitá) to malownicza, górska polana w Beskidzie Żywiecko-Kisuckim. Znajduje się w paśmie Wielkiej Raczy i rozpościera w okolicach przełęczy Śrubita, pomiędzy szczytami Bugaj i Orzeł (Orło). Polana leży na wysokości od 980 do 1032 m n.p.m. i obejmuje obszar po obu stronach granicy polsko-słowackiej.

Topografia i podział administracyjny

Pośrodku polskiej strony hali usytuowane jest wzniesienie Śrubity Groń, osiągające wysokość 1032 m n.p.m. Ziemie te należą do miejscowości Rycerka Górna, leżącej w gminie Rajcza (powiat żywiecki, województwo śląskie). Według starszej regionalizacji Jerzego Kondrackiego teren ten przypisywano do Beskidu Żywieckiego, natomiast obowiązujący od 2018 roku podział klasyfikuje go precyzyjnie jako Beskid Żywiecko-Kisucki.

Dawne pasterstwo i stan obecny

W przeszłości był to tętniący życiem teren wypasu owiec i bydła. Polska część dawnej polany pasterskiej nie jest dziś użytkowana rolniczo, a dawne zabudowania uległy całkowitemu zniszczeniu, dlatego nie znajdziemy tam już żadnych szałasów. Teren ten bezpośrednio sąsiaduje z rezerwatem Śrubita. Z kolei w niższych partiach słowackiej części funkcjonowało niegdyś kilka tradycyjnych szałasów pasterskich, które z biegiem czasu zostały przekształcone na prywatne domki letniskowe.

Zbójnickie legendy i historia

Z tym urokliwym zakątkiem wiążą się fascynujące podania. Jedna z legend opowiada o zbójnickim harnasiu, który stworzył zaczarowany, żelazny kotlik w kształcie wilka, służący mu jako skarbiec. Kiedy harnaś zginął z rąk własnego towarzysza ze zbójnickiej kampanii, nikt nie potrafił otworzyć magicznego pojemnika. Zrządzeniem losu skarbiec trafił do miejscowego karczmarza, jednak podczas przenoszenia rozbił się na kawałki. Ponadto miejsce to zapisano w kronikach historycznych – to właśnie tutaj 28 grudnia 1688 roku pojmano słynnego hetmana zbójnickiego, Marcina Portasza, zwanego Dzigosikiem.

Walory przyrodnicze i krajobrazowe

Teren ten charakteryzuje się niezwykle cenną florą. Rośnie tu między innymi rzadki w Polsce i ściśle chroniony prawem dzwonek piłkowany. Wyprawa na halę gwarantuje również niezwykłe doznania wizualne. Patrząc w kierunku północnym, można podziwiać rozległą panoramę, obejmującą pobliskie i dalsze pasma górskie. Na horyzoncie wyraźnie widoczne są szczyty Beskidu Śląskiego, zarys Beskidu Małego, rozległe tereny Beskidu Żywiecko-Kisuckiego, wzniesienia Beskidu Żywiecko-Orawskiego oraz Pasmo Pewelsko-Krzeczowskie.

Przebieg szlaków turystycznych

Przez polanę przebiega kluczowy, długodystansowy szlak pieszy, umożliwiający sprawną wędrówkę granicznym grzbietem górskim. Czerwony szlak turystyczny łączy następujące punkty na trasie:

• Wielka Racza
• Przełęcz Śrubita
• Przełęcz pod Orłem
• Przełęcz Przegibek
• Bania
• Majcherowa
• Przełęcz pod Rycerzową