Pałac w Staniszowie

Pałac w Staniszowie to jeden z najbardziej zachwycających obiektów rezydencjonalnych w województwie dolnośląskim, położony w malowniczej Kotlinie Jeleniogórskiej. Usytuowany w Gminie Podgórzyn, w powiecie karkonoskim, stanowi prawdziwą wizytówkę regionu znanego jako Dolina Pałaców i Ogrodów. Historia tego miejsca sięga średniowiecza, a jego mury pamiętają czasy świetności rodu von Reuss, wizyty znamienitych gości, a także burzliwe losy powojenne. Dziś, dzięki pasji i zaangażowaniu nowych właścicieli, pałac odzyskał dawny blask, stając się luksusowym hotelem, centrum kultury i oazą spokoju dla turystów pragnących poczuć magię dawnych lat.

Historia rezydencji – od renesansowego dworu do barokowego pałacu

Dzieje majątku w miejscowości Staniszów, będącej dawną wsią rycerską wzmiankowaną już w 1395 roku, są nierozerwalnie związane z architekturą pałacu. Pierwotnie w tym miejscu wzniesiono renesansowy dwór, co datuje się prawdopodobnie na drugą połowę XVI wieku. Do dziś o tym okresie świadczą grube, ponad metrowe mury, które wyznaczają kształt pierwotnego budynku i pokrywają się z korpusem głównym dzisiejszej rezydencji.

Przełomowym momentem w historii obiektu był rok 1787, kiedy to z inicjatywy księcia Heinricha XXXVIII von Reuss dokonano gruntownej przebudowy. Dworowi nadano wówczas charakter okazałej, późnobarokowej rezydencji. Zmieniono wystrój wnętrz, tworząc m.in. słynną galerię obrazów, której zbiory niestety uległy rozproszeniu. Kolejne modernizacje miały miejsce w XIX wieku: w 1818 roku pałac zyskał cechy klasycystyczne oraz dobudowano oranżerię, a w 1887 roku powiększono go o skrzydło wschodnie. XX-wieczna rozbudowa przyniosła natomiast przybudówkę południowo-wschodnią.

Architektura i zachowane detale

Pałac założony jest na planie prostokąta z bocznymi alkierzami i ryzalitami. Jest to budowla trzykondygnacyjna, nakryta dachem naczółkowym z lukarnami. Od strony ogrodu budynek posiada otwarty dziedziniec, a nad portalem wejściowym widnieje kartusz z herbem rodu von Reuss oraz datami kluczowych przebudów: 1787 i 1887.

Mimo burzliwych losów powojennych, we wnętrzach zachowało się wiele cennych elementów dekoracyjnych. W pomieszczeniach przyziemia można podziwiać sklepienia krzyżowe i kolebkowe. Uwagę zwracają również oryginalna stolarka drzwiowa, barokowe boazerie, mozaiki parkietowe oraz kunsztowna sztukateria stropów. Prawdziwym skarbem jest salonik ogrodowy z zachowanymi floralnymi malowidłami ściennymi. Cztery kominki stiukowe dopełniają obrazu dawnego przepychu, jaki panował w tej arystokratycznej siedzibie.

Romantyczny park krajobrazowy i atrakcje okolicy

Integralną częścią założenia pałacowego jest wspaniały park krajobrazowy w stylu angielskim, założony przez księcia von Reuss na przełomie XVIII i XIX wieku. Obejmuje on nie tylko najbliższe otoczenie pałacu, ale także okoliczne lasy i malownicze formacje skalne. Jednym z najważniejszych punktów widokowych w parku jest Góra Witosza, z której roztacza się niezapomniana panorama na Kotlinę Jeleniogórską oraz Karkonosze. Na sąsiednim Wzgórzu Grodna książę Henryk wzniósł sztuczne ruiny – Zamek Księcia Henryka, które stanowiły modny w tamtych czasach element romantycznego krajobrazu.

Park i pałac były w XIX wieku centrum życia towarzyskiego, przyciągając kuracjuszy z pobliskiego uzdrowiska Cieplice oraz mieszkańców miasta Jelenia Góra. Gości kusiła nie tylko architektura i widoki, ale także gospoda z ogródkiem piwnym i słynna wytwórnia likieru ziołowego „Echt Stonsdorfer”. Urok tego miejsca doceniła nawet Izabela Czartoryska, opisując swój pobyt w pamiętnikach z 1816 roku.

Współczesność – hotel, SPA i kultura

Po latach upadku, kiedy to pałac pełnił funkcje sanatorium, ośrodka szkoleniowego straży pożarnej, a nawet stał pusty, w 2001 roku obiekt trafił w ręce prywatne rodziny Dzida. Nowi właściciele podjęli się trudnego zadania rewitalizacji całego założenia. Dziś w pałacu mieści się luksusowy hotel oferujący 43 stylowe pokoje i apartamenty, restaurację oraz strefę SPA z basenem. W dawnych zabudowaniach folwarcznych powstało Centrum Kultury.

Pałac w Staniszowie to jednak nie tylko hotel, ale także prężnie działający ośrodek kulturalny. Fundacja Forum Staniszów organizuje tu liczne wystawy w galerii sztuki oraz coroczny festiwal „Muzykalia Staniszowskie”, na którym występują wybitni artyści z kraju i zagranicy. Dzięki tym działaniom pałac ponownie stał się miejscem magicznym, gdzie historia spotyka się ze sztuką i wypoczynkiem na najwyższym poziomie.