Pałac Paulinum w Jeleniej Górze
866/J z 04.02.1985
W sercu malowniczego regionu, jakim jest południowa część województwa dolnośląskiego, wznosi się obiekt, który od lat przyciąga miłośników historii, architektury oraz luksusowego wypoczynku. Pałac Paulinum, bo o nim mowa, to dziewiętnastowieczna rezydencja położona na wschodnim zboczu Wzgórza Zamkowego. Choć administracyjnie obiekt znajduje się w granicach miasta Jelenia Góra, jego otoczenie sprawia wrażenie enklawy spokoju, z dala od miejskiego zgiełku. Historia tego miejsca sięga drugiej połowy XIX wieku, kiedy to zamożny przemysłowiec postanowił stworzyć tu swoją letnią rezydencję, która z czasem stała się jednym z architektonicznych symboli regionu.
Fundator i architekt – wizja Richarda von Hardta
Inicjatorem budowy pałacu był Richard von Hardt, berliński przemysłowiec i finansista, który urzeczony pięknem sudeckiego krajobrazu, postanowił osiedlić się w tej okolicy. Do realizacji swojego marzenia zatrudnił wybitnego architekta, Karla Grossera. Grosser, znany z wielu prestiżowych realizacji na terenie Niemiec i Śląska, zaprojektował budowlę w stylu neorenesansowym, czerpiąc inspiracje z niemieckiej i niderlandzkiej architektury renesansowej. Prace budowlane rozpoczęły się w 1872 roku, a ostateczny kształt rezydencja uzyskała po przebudowach w pierwszych dekadach XX wieku. Obiekt miał nie tylko pełnić funkcje mieszkalne, ale również reprezentacyjne, świadcząc o statusie i zamożności jego właściciela.
Architektura i wnętrza pełne przepychu
Bryła budynku zachwyca swoją asymetrią, licznymi wieżyczkami, wykuszami i szczytami, które nadają jej bajkowy, romantyczny charakter. Elewacje zdobione są detalami kamieniarskimi, a całość doskonale wpisuje się w otaczający krajobraz. Jednak to wnętrza stanowią o prawdziwej wartości tego zabytku. Do dziś zachowało się wiele oryginalnych elementów wystroju, które przenoszą gości w czasy belle époque. Szczególną uwagę zwraca Sala Gdańska, wykończona ciemnym drewnem, z kasetonowym stropem i boazerią, nawiązująca do stylistyki gdańskiego baroku.
Równie imponująca jest Sala Złota, zdobiona misternymi sztukateriami i polichromiami. Wiele pomieszczeń zachowało oryginalne kominki, stolarkę drzwiową oraz witraże, które filtrują światło wpadające do wnętrza, tworząc niepowtarzalną atmosferę. Pałac Paulinum to doskonały przykład na to, jak w XIX wieku łączono komfort mieszkalny z artystycznym rzemiosłem najwyższej próby.
Park pałacowy – zielona oaza
Integralną częścią założenia rezydencjonalnego jest otaczający budynek Park Paulinum. Ten rozległy obszar zieleni został zaprojektowany w stylu krajobrazowym, wykorzystując naturalne ukształtowanie terenu Wzgórza Zamkowego. Spacerując alejkami, można podziwiać starodrzew, malownicze skałki oraz punkty widokowe, z których, przy sprzyjającej pogodzie, roztacza się panorama na Karkonosze. Park ten był miejscem wypoczynku rodziny von Hardt, a dziś służy zarówno gościom hotelowym, jak i mieszkańcom miasta, będąc idealnym miejscem na spacery nordic walking czy sesje fotograficzne.
Burzliwe losy w XX wieku
Historia pałacu w XX wieku odzwierciedla skomplikowane losy Śląska. Po śmierci Richarda von Hardta majątek pozostawał w rękach rodziny do 1945 roku. W okresie II wojny światowej obiekt pełnił różne funkcje, m.in. ośrodka szkoleniowego NSDAP, a pod koniec wojny przechowywano tu zbiory dzieł sztuki zwożone z zagrożonych bombardowaniami terenów. Po 1945 roku pałac przeszedł na własność państwa polskiego i przez wiele lat służył jako kasyno oficerskie dla garnizonu wojskowego. Choć funkcja ta uchroniła go przed całkowitą dewastacją, wiele elementów oryginalnego wyposażenia uległo rozproszeniu. Dopiero w latach 90. XX wieku obiekt przeszedł w ręce prywatne, co zapoczątkowało proces jego gruntownej renowacji i adaptacji na luksusowy hotel i restaurację.
Współczesna funkcja – hotel i restauracja
Dziś obiekt tętni życiem jako ekskluzywny hotel, łączący historyczny klimat z nowoczesnymi udogodnieniami. Goście mogą nocować w stylowo urządzonych apartamentach, z których każdy posiada unikalny charakter. Restauracja pałacowa słynie z wykwintnej kuchni, nawiązującej do tradycji kulinarnych regionu, a także organizuje przyjęcia okolicznościowe i wesela w historycznych wnętrzach. Obiekt stał się również ważnym punktem na mapie kulturalnej, goszcząc koncerty, wernisaże i spotkania biznesowe.
Położenie w Dolinie Pałaców i Ogrodów
Pałac Paulinum jest ważnym elementem szlaku turystycznego znanego jako Pałace i parki krajobrazowe Kotliny Jeleniogórskiej. Obszar ten, ze względu na nasycenie zabytkowymi rezydencjami, często nazywany jest polską Doliną Loary. Lokalizacja pałacu stanowi doskonałą bazę wypadową do zwiedzania innych atrakcji regionu. W bliskiej odległości znajduje się rozległa Kotlina Jeleniogórska, oferująca niezliczone szlaki turystyczne i rowerowe. Zaledwie kilkanaście minut jazdy samochodem dzieli gości od uzdrowiskowej dzielnicy Cieplice czy górskich kurortów.
Dojazd i dostępność
Obiekt jest łatwo dostępny dla turystów podróżujących zarówno samochodem, jak i komunikacją publiczną. Znajduje się przy ulicy Nowowiejskiej, niedaleko drogi wylotowej w kierunku Wrocławia. Dla zmotoryzowanych dostępny jest parking na terenie posesji. Warto zaznaczyć, że choć wnętrza są częściowo dostępne głównie dla gości hotelowych i restauracyjnych, park pałacowy jest otwarty dla wszystkich spacerowiczów, co pozwala każdemu cieszyć się urokiem tego miejsca.
Podsumowanie
Odwiedzając Dolny Śląsk, nie sposób pominąć tego wyjątkowego miejsca. Pałac Paulinum to nie tylko świadek historii i perła architektury, ale przede wszystkim dowód na to, jak z szacunkiem dla przeszłości można przywrócić blask zabytkowym obiektom. Niezależnie od tego, czy szukasz luksusowego noclegu, wykwintnej kolacji, czy po prostu chcesz pospacerować śladami arystokracji w cieniu wiekowych drzew, rezydencja na Wzgórzu Zamkowym z pewnością spełni Twoje oczekiwania.
- Wojciech Kapałczyński, Piotr Napierała: Zamki, pałace i dwory Kotliny Jeleniogórskiej. Wrocław: Fundacja Doliny Pałaców i Ogrodów Kotliny Jeleniogórskiej, 2005, s. 28-33. ISBN 83-92292-21-9.
Inne obiekty znajdujące się w:
Kotlina Jeleniogórska
- Aquapark "Sandra" w Karpaczu
- Aquapark Termy Cieplickie
- Bazylika pw. śś. Erazma i Pankracego w Jeleniej Górze
- Dom Kata w Kowarach
- Dom modlitwy z Rząśnika w Łomnicy
- Dom Zdrojowy I w Cieplicach
- Dwór Dom Wdowy w Łomnicy
- Góra Grodna (506 m n.p.m.)
- Góra Witosza (484 m n.p.m.)
- Góry Sokole
- Grota kuta w skale w Bukowcu
- Huta Szkła Kryształowego "Julia" w Piechowicach
- Jaskinia Pustelnia w Witoszy
- Jaskinia Skalna Komora
- Jaskinia Ucho Igielne
- Karkonoski Park Ducha Gór "Gigantei" w Piechowicach
- Kościół pw. Imienia Najświętszej Maryi Panny w Kowarach
- Kościół pw. św. Jana Chrzciciela w Jeleniej Górze-Cieplicach
- Krzyżna Góra (654 m n.p.m.)
- Krzyżowa Góra (445 m n.p.m.)
- Miasteczko "Western City" w Ścięgnach koło Karpacza
- Muzeum Przyrodnicze w Jeleniej Górze
- Pałac Miłków
- Pałac na Wodzie w Staniszowie
- Pałac Paulinum w Jeleniej Górze
- Pałac Schaffgotschów w Cieplicach (Jelenia Góra)
- Pałac w Bukowcu
- Pałac w Ciszycy
- Pałac w Kowarach
- Pałac w Łomnicy
- Pałac w Mysłakowicach
- Pałac w Pakoszowie
- Pałac w Staniszowie
- Pałac w Wojanowie
- Pałace i parki krajobrazowe Kotliny Jeleniogórskiej
- Pałacowa Bawialnia w Kowarach
- Park krajobrazowy w Bukowcu
- Park krajobrazowy w Staniszowie
- Park Miniatur Zabytków Dolnego Śląska w Kowarach
- Park Norweski w w Cieplicach Śląskich-Zdroju
- Park pałacowy w Łomnicy
- Park pałacowy w Wojanowie
- Park Zdrojowy w Cieplicach Śląskich-Zdroju
- Plebania parafii pw. Imienia NMP w Kowarach
- Punkt widokowy na Góry Sokole w Karpnikach
- Ratusz w Jeleniej Górze
- Ratusz w Kowarach
- Ruiny wieży widokowej w Ciszycy (Kowary)
- Schronisko PTTK "Szwajcarka"
- Sokolik (642 m n.p.m.)
- Sołtysia Góra w Kotlinie Jeleniogórskiej
- Starówka w Kowarach
- Stawy Podgórzyńskie
- Stawy w Sosnówce
- Time Gates w Jeleniej Górze
- Uzdrowisko Cieplice Śląskie-Zdrój
- Wieża widokowa (d. kościelna) w Radomierzu
- Wieża widokowa na Sołtysiej Górze w Cieplicach
- Wieża widokowa w Bukowcu
- Wieża widokowa w Maciejowej
- Zamek Księcia Henryka na Górze Grodna
- Zamek w Karpnikach
- Zbiornik wodny Sosnówka
- Zespół folwarczny w Łomnicy


