Czarny Grzbiet w Karkonoszach
Czarny Grzbiet w Karkonoszach (czes. Obří hřeben, niem. Riesenkamm, 1400–1480 m n.p.m.) to grzbiet górski w Sudetach Zachodnich. Znajduje się w województwie dolnośląskim, około 4 km na południe od miasta Karpacz. Jego szczytem poprowadzono naturalną granicę między Polską a Czechami. Cały polski obszar tego urokliwego masywu wchodzi w obręb chroniony, jakim jest Karkonoski Park Narodowy, natomiast jego południowa część należy do czeskiego odpowiednika (KRNAP).
Położenie i przebieg grzbietu
Omawiany masyw ma długość około 3 kilometrów. Swój początek bierze na Przełęczy pod Śnieżką (1394 m n.p.m.), a kończy się wyraźnym obniżeniem na Przełęczy Sowiej (1164 m n.p.m.). Jest on naturalnym przedłużeniem Śląskiego Grzbietu oraz głównym trzonem pasma, jakim są Karkonosze. Najwyższym szczytem całego masywu jest Śnieżka, za którą wyróżnia się długa na wschód grań z drugą co do wysokości kulminacją, którą jest Czarna Kopa (1407 m n.p.m.). Północne zbocza tego grzbietu gwałtownie opadają do głębokiej doliny Łomniczki oraz do pobliskiej Sowiej Doliny.
Budowa geologiczna i pleistoceńska rzeźba
Zdecydowana większość masywu zbudowana jest z metamorficznych skał wschodniej osłony granitu karkonoskiego. Można tu spotkać przeważnie łupki łyszczykowe, gnejsy i rzadsze wkładki amfibolitów. Wyjątkiem jest stożek Śnieżki, który uformował się z nadzwyczaj twardych i odpornych na niszczenie hornfelsów. W czasie zlodowaceń panował w tym miejscu surowy, peryglacjalny klimat, który wytworzył powszechnie spotykane gołoborza oraz inne naturalne struktury skalne. Lokalny lodowiec przyczynił się również do wyrzeźbienia stromej struktury Kotła Łomniczki.
Roślinność i przeszłość gospodarcza
Piętro roślinności diametralnie zmienia się tu wraz z wysokością. Wierzchołek Śnieżki, leżący w surowym piętrze alpejskim, obfituje głównie w lity kamień i nieliczne płaty muraw. Przechodząc nieco niżej, w okolice 1250–1300 m n.p.m. na stoki Czarnej Kopy, napotyka się rozległe zarośla kosodrzewiny wymieszanej z niskimi świerkami i jarzębinami. Dolne partie masywu gęsto porasta las świerkowy. Dawniej zbocza tętniły życiem gospodarczym, ponieważ w XIX wieku drążono tu sztolnie poszukując miedzi, ołowiu oraz złota. Po kopalniach pozostały dziś nieliczne, zarośnięte hałdy.
Turystyka i dawne niebezpieczeństwa
Przez grzbiet poprowadzono wyjątkowo malownicze ścieżki piesze. Wzdłuż granicy państwowej biegną szlaki turystyczne, które oferują niezapomniane widoki. Są to przede wszystkim:
- Szlak czerwony – wschodnia część Głównego Szlaku Sudeckiego, z której można dostać się w okolice czeskiego schroniska turystycznego Jelenka.
- Szlak niebieski – popularna Droga Jubileuszowa biegnąca ze Śnieżki prosto na Przełęcz Okraj.
- Szlak zielony – trasa trawersująca wzdłuż południowego, czeskiego zbocza.
Warto pamiętać, że warunki pogodowe na tej wysokości bywają bardzo wymagające i surowe. W 1909 roku doszło tu do tragicznego zdarzenia w trakcie zimowej zawieruchy, podczas którego zginęli miejscowi uczniowie z miasta Jelenia Góra oraz opiekujący się nimi nauczyciel z Sobieszowa. Ich pamięć honorują stojące na szlaku kamienne pomniki.
