Dolina Łomniczki

Dolina Łomniczki stanowi jeden z najbardziej malowniczych terenów w całych Karkonoszach, gdzie w pięknej, górskiej panoramie nieodłącznie towarzyszy wędrowcom Śnieżka. Równie imponujący jest tam wartki potok z całą serią kaskad, które spływając z Równi pod Śnieżką tworzą urokliwe wodospady. Teren ten obfituje w liczne rzadkie i niezwykle cenne gatunki roślin. Można tu spotkać charakterystyczne endemity, takie jak mniszek czarniawy, dzwonek karkonoski oraz gnidosz sudecki. Dolina ta jest także jedynym obszarem na terenie Karkonoskiego Parku Narodowego, gdzie naturalnie występuje dziewięciornik błotny.

Położenie geograficzne i granice

Szeroka i bardzo rozległa dolina rozpościera się wzdłuż bystrego potoku w środkowej części pasma górskiego, jakim są Sudety Zachodnie. Geograficznie leży ona pomiędzy Sowią Doliną a Białym Jarem. Obejmuje swoim zasięgiem duży obszar ciągnący się od Przełęczy pod Śnieżką (położonej na wysokości 1394 m n.p.m.) aż po samą granicę parku narodowego przy zabudowaniach miasta Karpacz, a dokładniej na terenie osiedla Wilcza Poręba. Rozpościera się ona malowniczo pomiędzy Śląskim Grzbietem a Czarnym Grzbietem.

Trasa Doliną Łomniczki z Wilczej Poręby do Domu Śląskiego

Dla osób planujących wędrówkę z miasta Karpacz, bardzo ciekawą opcją jest trasa prowadząca z osiedla Wilcza Poręba bezpośrednio do obiektu, którym jest Schronisko Górskie "Dom Śląski". Całkowity dystans do pokonania w jedną stronę wynosi 4,6 km, a przejście tego malowniczego odcinka zajmuje przeważnie ponad 2 godziny marszu. Wędrowcy muszą przygotować się na dość wymagający wysiłek fizyczny, ponieważ suma podejść na tym fragmencie wynosi aż 693 metry. Zmotoryzowani turyści mogą zaparkować na darmowym parkingu zlokalizowanym w Wilczej Porębie przy ulicy Wilczej. Warto jednak pamiętać, że dostępnego miejsca jest tam dość mało. Z tego powodu w szczycie sezonu turystycznego trzeba pojawić się na miejscu bardzo wcześnie rano, aby zagwarantować sobie bezpieczny postój przed wyruszeniem na szlak.

Budowa geologiczna i procesy górotwórcze

Opisywany teren rozpoczyna się u góry potężnym kotłem polodowcowym, który ostro podcina północne zbocza najwyższych wzniesień na wysokości około 1380-1400 m n.p.m. Większa część obszaru zbudowana jest z tych samych, litych skał, z których utworzony jest cały Śląski i Czarny Grzbiet. Jest to bardzo twardy granit karkonoski, stanowiący solidny geologiczny trzon tego pasma. Został on wypiętrzony w okresie trzeciorzędowych alpejskich ruchów górotwórczych na wysokość 1400 metrów ponad leżącą niżej Kotlinę Jeleniogórską. Obecny, surowy kształt terenowi nadały trwające miliony lat naturalne procesy wietrzenia oraz zjawiska peryglacjalne. Miększe podłoża uległy całkowitej erozji, głównie za sprawą wolnych ruchów lodowców oraz bystrych potoków, pozostawiając na powierzchni jedynie najbardziej odporny granit.

Charakterystyka kotła i kaskad wodnych

Kocioł Łomniczki to największa tego typu formacja w polskiej części pasma. Jego niezwykle strome ściany o stosunkowo urozmaiconej rzeźbie miejscami opadają gwałtownie nawet do 300 metrów w dół. Dno kotła znajduje się na wysokości około 1100-1150 m n.p.m. W zachodniej części swój początek bierze rwący potok, który wypływa z tak zwanych Złotych Źródeł. Kieruje się on urokliwym ciągiem kaskad poprzez niewielki Jar Łomniczki w kierunku północno-zachodnim, płynąc przez całą dolinę aż do pierwszych zabudowań miejskich, gdzie ostatecznie łączy się z rzeką Łomnica. Według lokalnych, historycznych przekazów w spływającej wodzie ukrywają się mikrodrobinki złotego kruszcu. Na odcinku około 300 metrów potok ten tworzy w kotle najdłuższą serię kaskad w całych polskich górach. Co interesujące, w dolinie całkowicie brakuje śladu moren czołowych, będących zazwyczaj charakterystycznym elementem wszystkich formacji polodowcowych. Prawdopodobnie jest to bezpośredni efekt działania wód, które rozmyły nagromadzony materiał skalny w czasie tysięcy lat procesów erozyjnych. Występują tu za to bardzo liczne spływy gruzowe.

Historia dawnego schroniska turystycznego

Miejsce to kryje w sobie również trudną historię związaną z dawną turystyką. Bezpośrednio poniżej wodospadów w 1902 roku wybudowano stosunkowo niewielkie, drewniane schronisko. Niestety obiektu tego nie zdążono nawet oficjalnie uruchomić, ponieważ wkrótce zniszczyła go potężna lawina śnieżna. Odbudowy budynku w tak niebezpiecznym miejscu już nigdy później nie podjęto. Pozostało jedynie zrównane, płaskie miejsce po kamiennych fundamentach, na które w 1994 roku po raz kolejny zeszła niszczycielska lawina, tym razem gruzowo-błotna. Z kolei w górnej, bezpieczniejszej partii kotła założono w 1986 roku Symboliczny Cmentarz Ofiar Gór w Karkonoszach, który służy upamiętnieniu osób tragicznie zmarłych na szlakach.

Bogactwo lokalnej roślinności i piętro leśne

Szata roślinna tego zakątka jest niezwykle urozmaicona i należy do jednych z absolutnie najbogatszych na całym tym obszarze. Do wysokości około 1000 m n.p.m. występują gęste, świerkowe bory dolnoreglowe i górnoreglowe, w których poza wszechobecnym świerkiem pospolitym występuje także niewielka domieszka jaworu i jarzębiny. Ze względu na silne zacienienie oraz kwaśne podłoże, warstwa runa leśnego jest stosunkowo uboga. Dominują w nim głównie odporne borówki oraz trawy, takie jak śmiałek pogięty i trzcinnik pospolity. W miejscach nieco bardziej wilgotnych można natomiast spotkać wietlicę alpejską, podrzenia żebrowca, szczawika zajęczego, siódmaczka leśnego oraz podbiałka alpejskiego. Odnotowano tu również obecność bardzo rzadkiego storczyka, jakim jest żłobik koralowy. W prześwietleniach lasu, gdzie dociera więcej światła słonecznego, kwitną piękne naparstnice, przytulia hercyńska i jastrzębce.

Pętro subalpejskie i cenne siedliska nieleśne

Powyżej naturalnej linii lasu, na wysokości ponad 1100 m n.p.m., rozpoczynają się wysokogórskie siedliska nieleśne. Najbardziej pospolite są tam rozległe zarośla kosodrzewiny, z dużym udziałem niskich krzewów, paproci i roślinności zielnej. Klasyfikuje się je jako sudeckie zarośla kosodrzewiny występujące głównie w piętrze subalpejskim. Tworzą one najczęściej trudny do przebycia, gęsty mur o wysokości dochodzącej do 2,5 metra. Kosodrzewinie towarzyszą miejscami krzewy jarzębu górskiego, wierzby śląskiej, a także pojedyncze, mocno skarlałe z powodu wiatru okazy świerka. Na żyźniejszych, wilgotnych glebach pojawiają się byliny charakterystyczne dla wysokogórskich ziołorośli, takie jak goryczka trojeściowa, szczaw górski, ciemiężyca zielona oraz malina właściwa. Na piargach i usypiskach granitowych bloków spotkać można unikalne zbiorowiska czeremchy skalnej i jarzębiny górskiej, które w Polsce występują wyłącznie w karkonoskich kotłach polodowcowych.